HÜQUQ SAHƏSİ
İnsan hüquqları — hüquqi terminlər
İnsan hüquqları sahəsinin terminləri: hər birinin qanundakı tərifi, sadə dildə izahı və mənbə maddəsi.
25 terminBütün lüğət
Terminlər 25
- Açıq məlumatƏldə edilməsi məhdudlaşdırılmayan, internet, rəsmi nəşrlər, kitabxanalar və digər yollarla hər kəsə təqdim olunan məlumat.
- Alınması məhdudlaşdırılan məlumatDövlət, peşə, bank, kommersiya, istintaq və məhkəmə sirlərini, şəxsi və ailə həyatına aid məlumatları əhatə edən, sərbəst əldə edilə bilməyən məlumat.
- Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasıİştirakçı dövlətlərin öz yurisdiksiyasında olan hər kəs üçün əsas insan hüquq və azadlıqlarını təmin etməyi öhdəyə götürdüyü beynəlxalq müqavilə.
- Avropa İnsan Hüquqları MəhkəməsiKonvensiya və protokollar üzrə dövlətlərin öhdəliklərinə riayəti təmin etmək üçün təsis edilmiş, daimi fəaliyyət göstərən beynəlxalq məhkəmə.
- Avropa Məhkəməsi qərarlarının məcburi qüvvəsiİştirakçı dövlətlərin tərəf olduqları işlər üzrə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qəti qərarlarını icra etmək öhdəliyi.
- Ayrı-seçkiliyin qadağan olunmasıKonvensiya hüquqlarından cins, irq, dil, din, siyasi baxış, mənşə, əmlak vəziyyəti və digər əlamətlərə görə fərq qoyulmadan istifadənin təmin edilməsi.
- Azad sahibkarlıq hüququHər kəsin öz imkanlarından və əmlakından sərbəst istifadə edərək təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə sahibkarlıqla məşğul olmaq hüququ.
- Azad seçki hüququDövlətin qanunverici orqana seçkiləri ağlabatan dövriliklə, gizli səsvermə ilə və xalqın iradəsini sərbəst ifadə etdiyi şəraitdə keçirmək öhdəliyi.
- Azadlıq hüququHər kəsin şəxsi azadlıq hüququ; yalnız qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada tutulma, həbsəalma və ya azadlıqdan məhrumetmə ilə məhdudlaşdırıla bilər.
- Azadlıqdan məhrumetmənin qanuni əsaslarıŞəxsin tutulmasına, həbsinə və ya başqa formada azadlıqdan məhrum edilməsinə yol verilən, qanunda qapalı siyahı ilə sadalanan hallar.
- Bərabərlik hüququHamının qanun və məhkəmə qarşısında bərabər olması və irq, din, dil, cins, mənşə kimi əlamətlərə görə ayrı-seçkiliyin qadağan edilməsi.
- Birləşmək hüququHər kəsin siyasi partiya, həmkarlar ittifaqı və digər ictimai birlik yaratmaq, mövcud birliyə daxil olmaq və üzvlüyə məcbur edilməmək hüququ.
- Dövlətin idarə olunmasında iştirak hüququVətəndaşların dövlət işlərinin idarə edilməsində bilavasitə və ya nümayəndələri vasitəsilə iştirak etmək və dövlət qulluğuna daxil olmaq hüququ.
- Dövlətin mülki məsuliyyətiDövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin qanuna zidd hərəkət və ya hərəkətsizliyi ilə şəxsə vurulmuş zərəri dövlətin ödəmək vəzifəsi.
- Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin hüquqlarıAzərbaycanda olan əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin, qanunla başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, vətəndaşlarla bərabər hüquq və vəzifələri.
- Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququMülki mübahisədə və ya cinayət ittihamında işə müstəqil və qərəzsiz məhkəmə tərəfindən ağlabatan müddətdə, ədalətli və açıq baxılması hüququ.
- Əvəzin ədalətli ödənilməsiKonvensiya pozuntusunun nəticələrini daxili hüquq yalnız qismən aradan qaldıra bildikdə Avropa Məhkəməsinin zərərçəkən tərəfə təyin etdiyi kompensasiya.
- Fərdi məlumatŞəxsiyyət haqqında sənədləşdirilmiş və ya açıq elan edilmiş, qanunla müəyyən edilmiş qaydada toplanan, işlənən və mühafizə olunan xəbərlər.
- Fərdi şikayətKonvensiya hüquqlarının dövlət tərəfindən pozulmasının qurbanı olduğunu iddia edən şəxsin və ya təşkilatın Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə şikayəti.
- Fərdi şikayətin qəbul edilmə şərtləriAvropa Məhkəməsinin fərdi şikayətə baxması üçün tələblər, o cümlədən daxili müdafiə vasitələrinin tükənməsi və son qərardan sonrakı müddətə riayət.
- Fikir və söz azadlığıHər kəsin fikrini sərbəst ifadə etmək hüququ; heç kəs əqidəsini açıqlamağa məcbur edilə bilməz, ədavət oyadan təbliğat isə qadağandır.
- Fövqəladə hallar zamanı məhdudlaşdırmaMüharibə və ya millətin həyatını təhdid edən fövqəladə hallarda dövlətin Konvensiya öhdəliklərindən zəruri həddə geri çəkilmə imkanı.
- Hərəkət etmək azadlığıDövlətin ərazisində qanuni əsaslarla olan hər kəsin sərbəst hərəkət etmək, yaşayış yeri seçmək və istənilən ölkəni, o cümlədən öz ölkəsini tərk etmək azadlığı.
- Hüquq və azadlıqların inzibati və məhkəmə təminatıHər kəsin hüquqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə, işinə qərəzsiz və ağlabatan müddətdə baxılmasına dövlətin verdiyi təminat.
- Hüquqi yardım almaq hüququHər kəsin yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq, qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda isə bu yardımı ödənişsiz, dövlət hesabına almaq hüququ.
Digər hüquq sahələri
Təriflər və izahlar məlumat xarakterlidir. Qanunun rəsmi mətni: e-qanun.az.