Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ

Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ — qanunvericilikdə tərifi

1. Hər kəs, onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən və ya ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən, qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə, ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir.

Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ nə deməkdir?

Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ iki sahəni əhatə edir: şəxsin mülki hüquq və vəzifələrinin müəyyən edilməsini və ona qarşı cinayət ittihamının irəli sürülməsini. Hər iki halda iş qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə tərəfindən ağlabatan müddətdə, ədalətli və açıq araşdırılmalıdır. Məhkəmə qərarı açıq elan edilir, mətbuat və ictimaiyyət isə yalnız Konvensiyada göstərilən xüsusi hallarda iclasa buraxılmaya bilər (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası, maddə 6).

Cinayət işlərində əlavə təminatlar var: ittiham olunan şəxs təqsiri qanun əsasında sübut edilənədək təqsirsiz hesab edilir, ittihamın xarakteri barədə başa düşdüyü dildə dərhal məlumatlandırılmalı, müdafiəyə hazırlaşmaq üçün kifayət qədər vaxt və imkan almalıdır. O, özünü şəxsən və ya müdafiəçi vasitəsi ilə müdafiə edə, vəsaiti çatmadıqda və ədalət mühakiməsinin maraqları tələb etdikdə pulsuz müdafiədən, habelə tərcüməçinin pulsuz köməyindən istifadə edə bilər (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası, maddə 6). Konstitusiya da işə qərəzsiz yanaşılmasını, ona ağlabatan müddətdə baxılmasını və dinlənilmək hüququnu təmin edir (Konstitusiya, maddə 60).

Nümunə

Mülki mübahisə üzrə iş heç bir əsaslı səbəb olmadan illərlə baxılmamış qalırsa, bu, işə ağlabatan müddətdə baxılması tələbinin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər.