Hüquq və azadlıqların inzibati və məhkəmə təminatı

Qanunvericilikdə tərifi

I. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir.

II. Hər kəsin hüququ var ki, onun işinə qərəzsiz yanaşılsın və həmin işə inzibati icraat və məhkəmə prosesində ağlabatan müddətdə baxılsın.

III. Hər kəsin inzibati icraat və məhkəmə prosesində dinlənilmək hüququ vardır.

IV. Hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər.

Sadə dildə izah

Hüquq və azadlıqların inzibati və məhkəmə təminatı onların real müdafiəsini nəzərdə tutan konstitusiya təminatıdır. Hər kəsin hüquqları həm inzibati qaydada, həm də məhkəmədə müdafiə olunur və bu müdafiəyə üç tələb qoyulur: işə qərəzsiz yanaşılmalı, inzibati icraatda və məhkəmə prosesində ona ağlabatan müddətdə baxılmalı, şəxs isə dinlənilməlidir (Konstitusiya, maddə 60).

Şikayətin obyekti geniş müəyyən edilib: təkcə dövlət orqanlarının deyil, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin də fəal hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən şikayət etmək olar (Konstitusiya, maddə 60). İnzibati qaydada müdafiənin əsas forması inzibati şikayətdir, yəni maraqlı şəxsin inzibati aktdan, aktın qəbulundan imtinadan və ya orqanın hərəkətsizliyindən yuxarı inzibati orqana yazılı müraciəti (İnzibati icraat haqqında Qanun, maddə 2.0.5). İnsan hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar mübahisələri isə məhkəmələr həll edir (Konstitusiya, maddə 71).