Hüquq qabiliyyəti

Hüquq qabiliyyəti — qanunvericilikdə tərifi

25.1. Fiziki şəxsin mülki hüquq qabiliyyəti insanın mülki hüquqlara malik olmaq və mülki hüquq vəzifələri daşımaq qabiliyyətidir. Bütün fiziki şəxslərin mülki hüquq qabiliyyəti eyni dərəcədə tanınır.

25.2. Fiziki şəxsin hüquq qabiliyyəti onun doğulduğu an əmələ gəlir və ölümü ilə xətm edilir.

Hüquq qabiliyyəti nə deməkdir?

Hüquq qabiliyyəti şəxsin hüquq subyekti kimi tanınmasının ilkin şərtidir. O, hüquqlara malik olmaq və vəzifələr daşımaq imkanını ifadə edir, lakin bu hüquqları öz hərəkətləri ilə həyata keçirmək bacarığını nəzərdə tutmur: sonuncu fəaliyyət qabiliyyətinin məzmunudur. Bu qabiliyyət bütün fiziki şəxslər üçün eyni dərəcədə tanınır: körpə də, yetkin şəxs də hüquqlara malik ola bilər.

Hüquq qabiliyyətinin sərhədlərini Məcəllə dəqiq müəyyən edir: ölüm anı beynin fəaliyyətinin dayanması sayılır (Mülki Məcəllə, maddə 25.2), vərəsə olmaq hüququ isə hələ maya bağlandığı andan əmələ gəlir, lakin yalnız doğumdan sonra həyata keçirilə bilər (Mülki Məcəllə, maddə 25.3). Fiziki şəxs heç bir halda hüquq qabiliyyətindən məhrum edilə bilməz, onun məhdudlaşdırılmasına isə yalnız qanunla müəyyənləşdirilmiş hallarda və qaydada yol verilir (Mülki Məcəllə, maddə 31.1). Hüquqi şəxs isə dövlət qeydiyyatına alındığı andan hüquq qabiliyyətinə malik olur və ona ləğvin başa çatdığı an xitam verilir (Mülki Məcəllə, maddə 44.1).