Hüquqi terminİnsan hüquqları
Azad seçki hüququ
Həmçinin: azad seçkilər hüququ
QISACA
Dövlətin qanunverici orqana seçkiləri ağlabatan dövriliklə, gizli səsvermə ilə və xalqın iradəsini sərbəst ifadə etdiyi şəraitdə keçirmək öhdəliyi.
Azad seçki hüququ — qanunvericilikdə tərifi
Razılığa gələn Yüksək Tərəflər qanunverici hakimiyyət orqanını seçərkən xalqın öz iradəsini sərbəst ifadə edə biləcək şəraitdə, ağlabatan dövriliklə gizli səsvermə yolu ilə azad seçkilər keçirməyi öhdələrinə götürürlər.
Azad seçki hüququ nə deməkdir?
Azad seçki hüququ Konvensiyanın 1 saylı Protokolunda təsbit olunub və dövlətin öhdəliyi kimi ifadə edilib. Seçkilər üç tələbə cavab verməlidir: ağlabatan dövriliklə keçirilməli, səsvermə gizli olmalı, şərait isə xalqın iradəsini sərbəst ifadə etməsinə imkan verməlidir (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasına 1 saylı Protokol, maddə 3). Norma qanunverici orqanın seçkilərinə aiddir; Azərbaycanda qanunvericilik hakimiyyətini Milli Məclis həyata keçirir (Konstitusiya, maddə 81).
Milli qanunvericilikdə seçki hüququ Konstitusiya ilə təmin edilir: Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarına seçmək və seçilmək, habelə referendumda iştirak etmək hüququ vardır, məhkəmənin qərarı ilə fəaliyyət qabiliyyətsizliyi təsdiq olunmuş şəxslər isə seçkilərdə iştirak edə bilməz (Konstitusiya, maddə 56). Seçkilər və referendum zamanı səsvermə gizli olmalı və seçicilərin iradəsinin ifadəsi üzərində hər cür nəzarəti istisna etməlidir (Seçki Məcəlləsi, maddə 6).
Mənbə: İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası (1, 4, 6 və 7 saylı Protokollarla), 1 saylı Protokol, maddə 3