HÜQUQ SAHƏSİ
Məhkəmə və hüquq mühafizə orqanları — hüquqi terminlər
Məhkəmə və hüquq mühafizə orqanları sahəsinin terminləri: hər birinin qanundakı tərifi, sadə dildə izahı və mənbə maddəsi.
27 terminBütün lüğət
Terminlər 27
- Ali MəhkəməÜmumi və ixtisaslaşdırılmış məhkəmələrin icraatına aid işlər üzrə ali məhkəmə orqanı; kassasiya qaydasında ədalət mühakiməsini həyata keçirir.
- Ali Məhkəmənin PlenumuAli Məhkəmənin sədri, sədr müavini, kollegiya sədrləri və hakimlərindən ibarət, məhkəmə təcrübəsinə dair izahlar verən kollegial orqanı.
- Apellyasiya məhkəməsiBirinci instansiya məhkəmələrinin qərarlarından verilən apellyasiya şikayətlərinə və protestlərinə baxan yuxarı instansiya məhkəməsi.
- Baş prokurorProkurorluğa rəhbərlik edən, Prezident tərəfindən Milli Məclisin razılığı ilə vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilən vəzifəli şəxs.
- Dövlət hesabına hüquqi yardımTutulmuş, şübhəli, təqsirləndirilən şəxslərə, məişət zorakılığından zərər çəkənlərə və vəsaiti olmayan digər şəxslərə dövlətin ödədiyi vəkil yardımı.
- Dövlət ittihamının müdafiəsiProkurorun məhkəmədə cinayət işinə baxılarkən tərəf kimi ittihamı dəstəkləməsi və onu sübut etmək vəzifəsini daşıması.
- Dövlət tərəfindən müdafiə olunan şəxslərTəhlükəsizliyi xidməti fəaliyyətinə görə dövlət tərəfindən təmin edilən hakimlər, prokurorlar, müstəntiqlər, digər hüquq mühafizə işçiləri və yaxın qohumları.
- Ədalət mühakiməsiMəhkəmələrin işlərə qanunla müəyyən edilmiş qaydada baxıb həll etməsi; məhkəmə hakimiyyəti məhz bu yolla və yalnız məhkəmələr tərəfindən həyata keçirilir.
- Əməliyyat eksperimentiCinayətkar fəaliyyəti təqlid edən davranış modelinin tətbiqi yolu ilə həyata keçirilən və qanunda ayrıca göstərilən əməliyyat-axtarış tədbiri.
- Əməliyyat-axtarış fəaliyyətiSəlahiyyətli dövlət orqanlarının cinayətlərin qarşısını almaq və açmaq üçün qanunla müəyyən edilmiş tədbirləri aşkar və qeyri-aşkar üsullarla həyata keçirməsi.
- Əməliyyat-axtarış fəaliyyətinin subyektləriƏməliyyat-axtarış fəaliyyətini həyata keçirməyə qanunla səlahiyyətli olan təhqiqat orqanları və korrupsiya üzrə ixtisaslaşmış prokurorluq orqanı.
- Əməliyyat-axtarış tədbirləriSorğu, qulaqasma, müşahidə, güdmə, nəzarətli göndəriş kimi, siyahısı yalnız qanunla dəyişdirilə bilən 18 növ əməliyyat-axtarış tədbiri.
- Əməliyyat-axtarış tədbirlərinin nəticələrindən istifadə edilməsiƏməliyyat-axtarış materiallarının qanuna uyğun əldə edildikdə, Cinayət-Prosessual Məcəlləyə uyğun təqdim edilib yoxlanıldıqda sübut kimi istifadəsi.
- Əməliyyat-qeydiyyat işiƏməliyyat-axtarış tədbirləri aparıldıqda başlanan, mütləq qeydiyyata alınan və tədbirlərin nəticələrinin əks etdirilib sistemləşdirildiyi iş.
- Fiziki qüvvəPolis əməkdaşının insan əzələlərinin gərilməsi ilə yaranan güc vasitəsilə mexaniki təsir göstərməsi; yalnız qanunda göstərilən hallarda tətbiq olunur.
- Hakimlər barəsində intizam icraatıHakimin intizam məsuliyyətinə cəlb edilməsi məsələsinin yalnız Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən başlanıb araşdırıldığı və həll edildiyi icraat.
- Hakimlərin dəyişilməzliyiHakimin səlahiyyət müddətində öz razılığı olmadan başqa vəzifəyə keçirilməməsi və yalnız qanunda göstərilən əsaslarla vəzifədən kənarlaşdırılması təminatı.
- Hakimlərin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsiHakimlərin peşəkarlıq səviyyəsini və vəzifəyə uyğunluğunu müəyyən etmək üçün Məhkəmə-Hüquq Şurasının dövri olaraq apardığı qiymətləndirmə.
- Hakimlərin intizam məsuliyyətiHakimin qanunda tam sadalanan intizam pozuntularına görə Məhkəmə-Hüquq Şurasının qərarı ilə irad, töhmət və ya digər tədbirə məruz qalması.
- Hakimlərin müstəqilliyiHakimlərin ədalət mühakiməsini yalnız Konstitusiyaya və qanunlara tabe olaraq, heç bir kənar təsir və müdaxilə olmadan həyata keçirməsi prinsipi.
- Hakimlərin Seçki KomitəsiMəhkəmə-Hüquq Şurasının formalaşdırdığı, hakim vəzifəsinə namizədlər üçün test, yazılı imtahan və müsahibə təşkil edib onları qiymətləndirən orqan.
- Hakimlərin səlahiyyət müddətiİlk dəfə təyin olunan hakimin üç il, qiymətləndirmədən uğurla keçdikdən sonra isə son yaş həddinədək (66, Ali Məhkəmədə 68 yaş) vəzifədə qalma müddəti.
- Hakimlərin səlahiyyətlərinə xitam verilməsiHakimin səlahiyyət müddətinin bitməsi və ya qanunda sadalanan əsaslar olduqda vaxtından əvvəl hakimlik statusunun sona çatması.
- Hakimlərin toxunulmazlığıCinayət başında yaxalanma istisna olmaqla hakimin tutulmasının, həbsinin və Məhkəmə-Hüquq Şurasının razılığı olmadan təqibinin yolverilməzliyi.
- Hakimliklə bir araya sığmayan fəaliyyətHakimə qadağan edilən fəaliyyətlər: seçkili və təyinatlı vəzifə tutmaq, elmi, pedaqoji və yaradıcılıqdan başqa ödənişli iş görmək, siyasətlə məşğul olmaq.
- Hakimliyə namizədlərə aid tələblərHakim olmaq üçün vətəndaşlıq, seçki hüququ, ali hüquq təhsili və hüquqşünas ixtisası üzrə 5 ildən artıq iş stajı kimi Konstitusiya şərtləri.
- Xüsusi vasitələrPolisin qanunla müəyyən edilmiş hallarda tətbiq etdiyi dəyənək, əl-qolu bağlama və elektroşok vasitələri, gözyaşardıcı qaz, rezin güllə və digər vasitələr.
Digər hüquq sahələri
Təriflər və izahlar məlumat xarakterlidir. Qanunun rəsmi mətni: e-qanun.az.