Dövlətin mülki məsuliyyəti

Dövlətin mülki məsuliyyəti — qanunvericilikdə tərifi

III. Hər kəsin dövlət orqanlarının, yaxud onların vəzifəli şəxslərinin qanuna zidd hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi nəticəsində vurulmuş zərərin dövlət tərəfindən ödənilməsi hüququ vardır.

IV. Dövlət, dövlət qulluqçuları ilə birlikdə, dövlət qulluqçularının qanuna zidd hərəkətləri və hərəkətsizliyi nəticəsində insan hüquq və azadlıqlarına dəymiş ziyana görə və onların təminatının pozulmasına görə mülki məsuliyyət daşıyır.

Dövlətin mülki məsuliyyəti nə deməkdir?

Dövlətin mülki məsuliyyəti o deməkdir ki, dövlət orqanının və ya vəzifəli şəxsin qanuna zidd hərəkəti, yaxud hərəkətsizliyi ilə zərər çəkən şəxs zərərin əvəzini bilavasitə dövlətdən tələb edə bilər; insan hüquq və azadlıqlarına dəymiş ziyana görə dövlət qulluqçuları ilə birlikdə dövlətin özü də məsuliyyət daşıyır (Konstitusiya, maddə 68). Mülki Məcəllə bu qaydanı konkretləşdirir: zərərin əvəzini, o cümlədən qanuna uyğun gəlməyən akt qəbul edildikdə, Azərbaycan Respublikası və ya müvafiq bələdiyyə ödəməlidir (Mülki Məcəllə, maddə 1100).

Hüquq mühafizə orqanları üçün xüsusi qayda var: qanunsuz məhkum etmə, cinayət məsuliyyətinə qanunsuz cəlb etmə, həbsin qətimkan tədbiri kimi qanunsuz tətbiqi və ya inzibati tənbehin qanunsuz verilməsi ilə fiziki şəxsə vurulmuş zərəri dövlət vəzifəli şəxslərin təqsirindən asılı olmayaraq tam həcmdə ödəyir (Mülki Məcəllə, maddə 1101.1). Ədalət mühakiməsi zamanı vurulmuş zərər isə yalnız hakimin təqsiri məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü ilə müəyyənləşdirildikdə ödənilir (Mülki Məcəllə, maddə 1101.3).

Nümunə

Bələdiyyənin qanuna zidd qərarı ilə sahibkarın obyekti bağlanır və o, zərərə düşür; bu zərərin əvəzini müvafiq bələdiyyə ödəməlidir.