Səs-küylü qonşu: gecə sükut qaydası və polisə müraciət

Saat gecə birdir, yuxarı mərtəbədə musiqi kəsilmir, siz isə səhər tezdən işə getməlisiniz. Qapını döyəndə «öz evimdir, istədiyimi edərəm» cavabını alırsınız. Səs-küylü qonşu ilə mübahisədə hüquq sizin tərəfinizdədir, amma nəticə nə qədər ardıcıl hərəkət etdiyinizdən və nə qədər sübut topladığınızdan asılıdır.

Qanun gecə sükutunu necə qoruyur?

Gecə sükutunu bir neçə norma birlikdə qoruyur. Konstitusiya hər kəsin sağlam ətraf mühitdə yaşamaq hüququnu tanıyır. Sanitar normalar yaşayış binalarında səs-küyün yol verilən səviyyəsini müəyyən edir və gecə saatları üçün tələblər gündüzdən sərtdir. Mülki Məcəllə mülkiyyətçiyə hüququnun pozulmasının aradan qaldırılmasını tələb etmək imkanı verir, İnzibati Xətalar Məcəlləsi isə ictimai asayişi pozan hərəkətlərə görə məsuliyyət nəzərdə tutur.

Gecə dövrünün hansı saatları əhatə etdiyini və səs-küyün yol verilən həddini e-qanun.az-da dərc olunmuş cari normativ aktlardan yoxlayın. Bir çox binada MTK və ya sakinlərin qəbul etdiyi daxili qaydalar təmir işlərinin aparıla biləcəyi saatları da ayrıca müəyyən edir.

İki məqamı qarışdırmayın. Gündüz saatları səs-küy üçün «azad zona» deyil: hər gün saatlarla davam edən yüksək səsli musiqi gündüz də qonşunun hüququnu pozur. Digər tərəfdən, qanun adi məişət səslərini qadağan etmir. Uşaq ağlaması, ayaq səsləri, gündüz işləyən tozsoran çoxmənzilli binada yaşamağın təbii hissəsidir. Hüquqi müdafiə həddən artıq, qarşısı alına bilən və təkrarlanan səs-küyə qarşıdır.

Səs-küyün mənbəyinə görə hara müraciət etməli?

Cədvəlin son sətri adi səs-küy mübahisəsi deyil. Qonşu mənzildən zorakılıq və ya kömək çağırışı səsləri gəlirsə, danışıq və yazılı müraciət mərhələsini keçin, gecikmədən polisə zəng edin.

Səs-küy salan qonşu kirayəçidirsə, mənzilin sahibinə də yazılı müraciət edin. Qonşuların normal yaşayışını pozmaq kirayə müqaviləsinin vaxtından əvvəl ləğvi üçün əsaslardan biri ola bilər və sahib bu riski bildikdə çox vaxt kirayəçiyə təsir göstərir. Bu əsasları kirayəçi və ev sahibi münasibətləri yazısında izah etmişik.

Addım-addım: danışıqdan polisə

1. Sakit vaxtda danışın. Səs-küy anında deyil, ertəsi gün. Konkret olun: hansı günlər, hansı saatlar, nə eşidilir. Qonşu çox vaxt səsin aşağı mərtəbəyə nə qədər çatdığını bilmir.
2. Yazılı müraciət verin. Danışıq kömək etmirsə, tarixləri və konkret halları göstərən məktub yazın, bir nüsxəsini saxlayın. Bu məktub qonşunun xəbərdar edildiyini sübut edəcək.
3. Bina idarəsinə müraciət edin. MTK və ya binaya xidmət göstərən təşkilat daxili qaydaların pozulmasına, xüsusən gecə təmirinə münasibət bildirə bilər.
4. Səs-küy anında 102-yə zəng edin. Ünvanı, mənzilin nömrəsini və səs-küyün xarakterini dəqiq deyin, zəngin vaxtını qeyd edin.
5. Sahə polis inspektoruna ərizə verin. Səs-küy sistemlidirsə, yazılı ərizədə tarixləri, çağırışları və şahidləri sadalayın. Mətni necə quracağınızı polisə ərizə nümunəsi yazısında göstərmişik.
6. Məhkəməyə müraciət edin. Əvvəlki addımlar kömək etməyibsə, səs-küyün dayandırılmasını məhkəmə qaydasında tələb edin.

Polis gəldi: nə baş verir?

Polis əməkdaşı vəziyyəti yerində yoxlayır, səs-küy salan şəxslə danışır və onu xəbərdar edir, lazım olduqda tərəflərdən izahat alır. Qonşunun hərəkəti inzibati xəta tərkibi yaradırsa, protokol tərtib olunur. Məsələn, səs-küy söyüş, hədə və ya təhqiramiz sataşma ilə müşayiət olunursa, əməl xırda xuliqanlıq (İXM 510) kimi qiymətləndirilə bilər. Tətbiq olunacaq maddə və tənbehin ölçüsü hadisənin xarakterindən asılıdır; cari cərimə məbləğlərini e-qanun.az-da İXM-in mətnindən yoxlayın.

Polisdən iki şey gözləməyin. Birincisi, polis qonşunun mənzilinə onun razılığı olmadan yalnız qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda daxil ola bilər: yaşayış yerinin toxunulmazlığı səs-küy salan qonşuya da şamil olunur. İkincisi, bir çağırış sistemli problemi həll etmir. Polis gedəndən sonra səs yenidən artırsa, yenidən zəng edin — çağırışların sayı sonradan sizin ən güclü sübutunuz olacaq.

Sübut necə toplanır?

Səs-küy iz qoymur: səhər qonşu hər şeyi inkar edə bilər. Buna görə sübutu hadisə anında toplayın.

• Gündəlik: tarix, başlama və bitmə saatı, səsin xarakteri, gördüyünüz tədbir.
• Audio və video: öz mənzilinizdə eşidilən səsi tarix və saatla qeydə alın.
• Polis çağırışları: hər zəngin tarixi və saatı.
• Digər qonşular: kollektiv şikayət tək şikayətdən qat-qat güclüdür, səs-küyü eşidənlər şahid də ola bilər.
• Yazışmalar: qonşuya göndərdiyiniz məktub və mesajlar, onun cavabları.
• Ölçmə: mübahisə məhkəməyə gedəcəksə, səs səviyyəsini ixtisaslı mütəxəssisə ölçdürün. Telefondakı səsölçən tətbiqin göstəricisi rəsmi ölçmə sayılmır.

Həyat nümunəsi. Aynur dördüncü mərtəbədə yaşayır. Yuxarı qonşusu Kamil həftədə üç-dörd dəfə gecəyarısından sonra qonaq qəbul edir, musiqi səhərə yaxın susur. Aynur bir ay gündəlik aparır, səs-küyü telefonla qeydə alır və dörd dəfə 102-yə zəng edir. Sonra altı qonşu ilə birlikdə sahə polis inspektoruna kollektiv ərizə verir. İnspektorun Kamillə rəsmi söhbətindən sonra gecə qonaqlıqları dayanır, Aynur isə topladığı materialları ehtiyat üçün saxlayır.

Məhkəmə yolu: səs-küyün dayandırılmasını tələb etmək

Mülkiyyətçi hüququnun pozulmasının aradan qaldırılmasını tələb edə bilər, hətta pozuntu onu əmlakından məhrum etməsə belə. Bu, neqator iddiasıdır; onun əmlakın geri alınması iddiasından fərqini vindikasiya ilə neqator iddiası yazısında izah etmişik. Məhkəmədən bunları tələb etmək olar:

• səs-küy yaradan fəaliyyətin müəyyən saatlarda dayandırılması;
• səs izolyasiyasının quraşdırılması və ya səs-küylü avadanlığın — kompressor, ventilyator, generator — yerinin dəyişdirilməsi;
• sübut olunmuş maddi zərərin ödənilməsi.

Məhkəmə səs-küyün həddini çox vaxt ekspertiza ilə yoxlayır. Fiziki şəxs olan qonşular arasındakı bu mübahisəyə məcburi ilkin mediasiya şamil olunmur: o, ailə, əmək və kommersiya mübahisələri üçün nəzərdə tutulub. Könüllü mediasiya isə həmişə mümkündür.

Həyat nümunəsi. Rəşadın binasının birinci mərtəbəsindəki restoranda hər axşam canlı musiqi səslənir və səs gecəyarısından sonra da kəsilmir. Sakinlərin restoran rəhbərliyinə və yerli icra hakimiyyətinə kollektiv şikayətləri nəticəsiz qalır. Rəşad və daha səkkiz sakin məhkəməyə müraciət edir, təyin olunan ekspertiza gecə saatlarında səs səviyyəsinin normadan artıq olduğunu təsdiqləyir. Məhkəmə restoranın üzərinə səs izolyasiyası quraşdırmaq və musiqini müəyyən saatdan sonra dayandırmaq vəzifəsi qoyur.

Tez-tez verilən suallar

Gündüz səs-küy salmaq qanunidirmi?

Gündüz üçün tələblər daha yumşaqdır, amma hədsiz deyil. Hər gün saatlarla davam edən yüksək səsli musiqi və ya avadanlıq səsi gündüz də qonşunun hüququnu pozur və ona qarşı eyni müdafiə yolları işləyir.

Qonşu təmir edir — hansı saatlarda işləyə bilər?

Təmir saatları çox vaxt binanın daxili qaydaları ilə müəyyən edilir; bunu MTK-dan və ya bina idarəsindən öyrənin. Gecə saatlarında səs-küylü təmir, bir qayda olaraq, qonşuların istirahət hüququnu pozur.

Qonşunun iti bütün gecə hürür, nə etmək olar?

Səs-küyün mənbəyi fərq etmir: sistemli it hürməsi də qonşuların istirahətini pozur. Əvvəlcə sahibinə yazılı müraciət edin, kömək etməsə, sahə polis inspektoruna ərizə verin, problem davam edirsə, məhkəməyə müraciət edin.

Qonşunun səs-küyünü gizli yazmaq qanunidirmi?

Öz mənzilinizdə eşidilən səs-küyü qeydə almaq sübut toplamağın adi üsuludur. Qonşunun şəxsi danışıqlarını qəsdən dinləyib yazmaq isə onun şəxsi həyatına müdaxilə sayıla bilər — məqsəd səsin həcmini və vaxtını göstərmək olmalıdır.