Yuxarı mənzil evi su basdı: akt, ekspertiza və zərərin ödənilməsi

Evi su basdı: mətbəxin tavanından su damır, divarlarda sarı ləkələr böyüyür, laminat qabarıb. Yuxarı qonşunun qapısını döyürsünüz və «bizlik deyil, boru köhnədir» cavabını alırsınız. İlk saatlarda atdığınız addımlar zərəri sonradan tam ödətdirib-ödətdirə bilməyəcəyinizi müəyyən edəcək.

İlk saatlarda nə etməli?

Su axarkən əvvəlcə zərərin böyüməsinin qarşısını alın. Amma sübutları da elə ilk saatdan toplayın: quruyan tavan və rənglənmiş divar sonradan heç nəyi sübut etmir.

1. Suyu dayandırın. Yuxarı qonşunu dərhal xəbərdar edin. Qapını açan yoxdursa, binaya xidmət göstərən təşkilatın qəza xidmətini çağırın — onlar suyu ümumi xətdə bağlaya bilər.
2. Elektriki söndürün. Su tavandakı işıq nöqtələrinə və ya rozetkalara çatıbsa, həmin otaqlarda elektriki açardan söndürün.
3. Hər şeyi çəkin. Tavanı, divarları, döşəməni, zədələnmiş mebel və texnikanı foto və videoya çəkin. Mümkünsə, yuxarı mənzildə sızmanın mənbəyini də çəkin: partlamış şlanq, sızan kran, daşmış vanna.
4. Şahidləri qeyd edin. Hadisəni görən qonşuların adlarını və telefon nömrələrini yazın.
5. Akt üçün yazılı müraciət edin. Xidmət təşkilatına müraciəti elə edin ki, onun qeydiyyat nömrəsi və ya tarixi qalsın.
6. Zədələnmiş əşyaları atmayın. Qabarmış laminat və islanmış mebel qiymətləndirmə aparılanadək saxlanmalıdır.

Zərərçəkmiş özü də zərəri azaltmaq üçün ağlabatan tədbirlər görməlidir: əşyaları quru yerə keçirmək, suyu yığmaq, otağı havalandırmaq. Onun kobud ehtiyatsızlığı zərərin artmasına səbəb olubsa, məhkəmə ödənişin məbləğini azalda bilər.

Akt: kim tərtib edir və nə yazılmalıdır?

Akt su basmasına dair əsas sənəddir. Onu binaya xidmət göstərən təşkilatın — mənzil-istismar sahəsinin, MTK-nın və ya idarəedici təşkilatın — nümayəndələri baxışdan sonra tərtib edir. Aktı zədələr təzə ikən, ilk bir-iki gündə tərtib etdirməyə çalışın.

Aktda bunlar olmalıdır:

• su basmasının və aktın tərtib edildiyi tarix;
• zərər çəkmiş mənzil və suyun gəldiyi mənzil;
• sızmanın səbəbi və yeri: şlanq, kran, mənzildaxili boru, ümumi qalxan boru, dam;
• otaqlar üzrə zədələrin siyahısı: tavan, divarlar, döşəmə, qapılar, elektrik xətti;
• zədələnmiş əşyalar;
• baxışda iştirak edənlərin adları və imzaları.

Aktın həlledici sətri sızmanın səbəbidir. «Səbəb müəyyən edilməyib» kimi ifadə sonradan kimin cavabdeh olduğunu mübahisəyə çevirir. Səbəblə razı deyilsinizsə, etirazınızı aktın özündə qeyd edin və ya ayrıca yazılı etiraz verin.

Yuxarı qonşunu da baxışa dəvət edin. O, aktı imzalamaqdan imtina edirsə, bu fakt aktda qeyd olunur. Xidmət təşkilatı ümumiyyətlə gəlmirsə, müraciətinizin sübutunu saxlayın və aktı iki-üç qonşunun iştirakı ilə özünüz tərtib edin. Belə akt rəsmi akt qədər güclü olmasa da, foto, video və şahid ifadələri ilə birlikdə məhkəmədə sübut kimi qiymətləndiriləcək.

Kim cavabdehdir: sızmanın mənbəyinə görə

Mülki Məcəllənin ümumi qaydasına görə, başqasına zərər vurmuş şəxs onu ödəməlidir, zərərin onun təqsiri olmadan vurulduğunu sübut etmirsə. Su basması işlərində bu o deməkdir ki, yuxarı qonşu «bilərəkdən etməmişəm» deməklə məsuliyyətdən qurtula bilməz: mənzilindəki santexnikanı və məişət texnikasını saz saxlamaq onun vəzifəsidir.

Ümumi borulara, dama və binanın digər ümumi əmlakına qulluq xidmət təşkilatının vəzifəsidir və sakinlərin ödədiyi xidmət haqları da buna görə yığılır; bu münasibətləri MTK və bina xidmət haqları yazısında izah etmişik. Qalxan boru qonşunun vanna otağından keçsə belə, onun çatlamasına görə, bir qayda olaraq, həmin qonşu deyil, xidmət təşkilatı cavabdehdir. Amma qonşu borunu kafellə tam örtüb baxışa və təmirə imkan verməyibsə, məhkəmə məsuliyyəti bölüşdürə bilər.

Yuxarı mənzildə kirayəçi yaşayırsa, cavab təqsirdən asılıdır. Köhnəlmiş boru partlayıbsa, bu, adətən mülkiyyətçinin məsuliyyətidir; kirayəçi kranı açıq qoyub evdən çıxıbsa — onun. Mübahisəli halda iddianı hər ikisinə qarşı vermək olar və cavabdehi məhkəmə müəyyən edəcək.

Ekspertiza: zərərin məbləği necə müəyyən edilir?

«Təxminən üç min manatlıq zərər var» demək kifayət deyil: məbləğ sənədlə əsaslandırılmalıdır. Bunun iki yolu var.

Məhkəməyədək qiymətləndirmə. Peşəkar qiymətləndiriciyə və ya təmir şirkətinə müraciət edib zərərin qiymətləndirmə hesabatını, yaxud təmir smetasını hazırlatdırırsınız. Baxışın vaxtını yuxarı qonşuya yazılı bildirin və onu iştiraka dəvət edin — sonradan «məni çağırmadılar, rəqəmlər şişirdilib» arqumenti zəifləyəcək.

Məhkəmə ekspertizası. Qonşu sızmanın səbəbini və ya məbləği mübahisələndirirsə, məhkəmə tərəfin vəsatəti ilə ekspertiza təyin edə bilər. Ekspert həm sızmanın mənbəyini, həm də bərpa xərclərini qiymətləndirir. Ekspertiza haqqı da daxil olmaqla məhkəmə xərcləri, bir qayda olaraq, işi uduzan tərəfin üzərinə qoyulur.

Son sətir ayrıca diqqət tələb edir. Mənzil kirayədə idisə və su basması üzündən kirayəçi çıxıbsa, itirilmiş gəlir də zərərin tərkibinə daxil ola bilər. Məhkəmə bu gəlirin real olduğunu görmək istəyəcək, ona görə yazılı kirayə müqaviləsi və ödənişlərin izi həlledicidir.

Qonşu ilə razılaşma: pretenziya və qəbz

Mübahisələrin çoxu məhkəməsiz həll olunur, xüsusən qonşu aydın, sənədli tələb alanda. Yazılı pretenziyada zərərin məbləğini, onun əsasını — akt, smeta, qiymətləndirmə hesabatı — və ödəniş üçün ağlabatan müddəti göstərin. Pretenziyanı imza müqabilində təqdim edin və ya sifarişli poçtla göndərin.

Qonşunun hadisəni etiraf etdiyi mesajları silməyin. «Şlanq bizim idi, ödəyəcəm» yazısı sonradan onun ən güclü etirafına çevrilə bilər; yazışmaların sübut gücünü WhatsApp yazışması və skrinşotun məhkəmədə dəyəri yazısında izah etmişik.

Razılığa gəldinizsə, razılaşmanı yazılı rəsmiləşdirin: məbləğ, ödəniş tarixi və ya qrafik, ödənişdən sonra tərəflərin bir-birinə iddiasının qalmaması. Pulu bank köçürməsi ilə və ya imzalı qəbzlə alın. Məcburi ilkin mediasiya ailə, əmək və kommersiya mübahisələrinə aiddir və iki qonşu arasındakı bu mübahisəyə şamil olunmur, amma könüllü mediasiya həmişə mümkündür.

Məhkəmə yolu: iddia və əlavələr

Qonşu ödəmirsə, zərərin ödənilməsi haqqında iddia ərizəsi rayon (şəhər) məhkəməsinə verilir. İddia, bir qayda olaraq, cavabdehin yaşayış yeri üzrə verilir; qonşular eyni binada yaşadığı üçün bu, adətən sizin də məhkəməniz olur. İddia ərizəsinə bunları əlavə edin:

1. Mənzilə mülkiyyət hüququnuzu təsdiq edən çıxarış.
2. Su basması aktı və xidmət təşkilatına yazılı müraciətiniz.
3. Foto və video materiallar.
4. Smeta və ya qiymətləndirmə hesabatı, onun ödəniş sənədi.
5. Pretenziya və onun göndərildiyini təsdiq edən sənəd.
6. Şahidlərin siyahısı.
7. Dövlət rüsumunun ödənildiyini təsdiq edən sənəd — məbləği e-qanun.az-da «Dövlət rüsumu haqqında» Qanundan yoxlayın.

Məbləğ mübahisəlidirsə, ekspertiza təyin edilməsi barədə vəsatəti işin əvvəlində verin. Qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra cavabdeh könüllü ödəmirsə, icra vərəqəsi icra məmuruna təqdim olunur.

Həyat nümunəsi. Nigarın mənzilini yuxarı mərtəbədəki Tofiqin mənzilindən gələn su basır: paltaryuyan maşının şlanqı partlayıb. Xidmət təşkilatının aktında səbəb və zədələr qeyd olunur, təmir şirkətinin smetasına görə tavanın və divarların bərpası 1600 manat, laminatın dəyişdirilməsi 800 manatdır. Tofiq cəmi 500 manat təklif edir. Nigar 2400 manat tələbi ilə pretenziya göndərir, cavab almadıqda məhkəməyə müraciət edir və Tofiqin WhatsApp-dakı etiraf mesajını da sübut kimi təqdim edir. Tofiq məbləği mübahisələndirdiyi üçün məhkəmə ekspertiza təyin edir və onun xərci də sonda işi uduzan Tofiqin üzərinə düşür.

Tez-tez verilən suallar

Yuxarı qonşu evdə yoxdursa, qapını açmaq olarmı?

Qapını özbaşına sındırmayın. Qəza xidmətini çağırın: suyu ümumi xətdə bağlamaq çox vaxt kifayət edir. Mənzilə daxil olmaq zərurəti yaranarsa, polisi (102) çağırın ki, vəziyyət rəsmi qeydə alınsın.

Qonşu aktı imzalamırsa, akt etibarsız olurmu?

Xeyr. Aktda onun imzadan imtina etdiyi qeyd olunur. Məhkəmə aktı foto, video, şahid ifadələri və ekspert rəyi ilə birlikdə qiymətləndirir.

Zərəri sığorta ödəyə bilərmi?

Sizin və ya qonşunun əmlak, yaxud mülki məsuliyyət sığortası varsa, bəli — sığorta müqaviləsinin şərtlərinə uyğun. Sığortaçı zərəri ödədikdən sonra həmin məbləği təqsirkar şəxsdən tələb etmək hüququ qazanır. Hadisə barədə sığortaçıya müqavilədə göstərilən müddətdə məlumat verin.

Məhkəməyə nə qədər müddət ərzində müraciət etmək olar?

Zərərin ödənilməsi tələbi iddia müddətinə tabedir; ümumi qaydaları iddia müddəti yazısında izah etmişik. Amma gecikdirməyin: zaman keçdikcə və təmir aparıldıqca sübutlar itir.