MTK və bina xidmət haqları: ödəniş məcburidirmi

Yeni binaya köçmüsünüz, hər ay MTK-dan xidmət haqqı qəbzi gəlir, amma lift tez-tez xarab olur, pilləkəni heç kim silmir. Ödəməyən qonşulara isə «suyu bağlayacağıq» deyə xəbərdarlıq edilir. Sual yaranır: bina xidmət haqları ödəmək məcburidirmi və MTK borcu hansı yolla ala bilər?

«MTK» kimdir və haqqı kim tələb edə bilər?

Gündəlik danışıqda «MTK» deyəndə çox vaxt binanı tikən şirkət və onun binaya xidmət göstərən strukturu nəzərdə tutulur. Hüquqi mənada isə mənzil-tikinti kooperativi ayrıca təşkilati formadır: onun üzvləri nizamnaməyə uyğun olaraq üzvlük və istismar haqqı ödəyirlər. Köhnə binalarda eyni işi çox vaxt mənzil-istismar sahələri görür.

Mənzil Məcəlləsi çoxmənzilli binanın idarə edilməsi üçün bir neçə yol nəzərdə tutur — məsələn, mənzil mülkiyyətçilərinin müştərəkliyi, mənzil-tikinti kooperativi və ya müqavilə ilə cəlb edilmiş idarəetmə təşkilatı. Pulu toplayan təşkilat sizinlə ya müqavilə, ya kooperativ üzvlüyü, ya da mülkiyyətçilərin ümumi yığıncağının qərarı ilə bağlı olmalıdır. Bu əlaqə yoxdursa, onun tələbi havadan asılı qalır.

Ödəmək vəzifəsi haradan yaranır?

Mənzil sizin fərdi mülkiyyətinizdir, amma pilləkən, lift, dam, zirzəmi, həyət və ümumi kommunikasiyalar binanın bütün mülkiyyətçilərinə birlikdə məxsusdur. Bu ümumi əmlakın saxlanma xərclərini hər mülkiyyətçi öz payına — praktikada mənzilinin sahəsinə — mütənasib daşıyır. Ümumi mülkiyyətin necə işlədiyini birgə və paylı mülkiyyətin fərqi yazısında ayrıca izah etmişik.

Deməli, vəzifənin iki mənbəyi var. Birincisi qanundur: ümumi əmlakın saxlanmasında iştirak mülkiyyətçinin öhdəliyidir və müqavilə imzalamamaq bu vəzifəni aradan qaldırmır. İkincisi müqavilədir: mənzili alanda və ya köçəndə imzaladığınız xidmət müqaviləsi konkret tarifi, xidmətlərin siyahısını və ödəniş qaydasını müəyyən edir.

Buna görə «liftdən istifadə etmirəm» və ya «mənzildə yaşamıram» kimi arqumentlər adətən işləmir. Birinci mərtəbənin sakini də, boş mənzilin sahibi də damın, həyətin və ümumi işıqlandırmanın mülkiyyətçilərindəndir.

Məbləği kim müəyyən edir və nəyə etiraz etmək olar?

Ödəmə vəzifəsi məbləğin istənilən qədər ola biləcəyi demək deyil. Xidmət haqqı ya müqavilədə yazılmalı, ya da ümumi yığıncaqda qəbul edilməlidir. İdarəetmə şirkəti tarifi birtərəfli qaydada artırıbsa, əvvəlcə müqaviləyə baxın: belə dəyişikliyə imkan verən şərt yoxdursa, artım sizin üçün məcburi deyil.

Xidmət real göstərilmirsə, səssizcə ödəməyi dayandırmaq ən zəif yoldur. Güclü yol sübut toplamaqdır: tarixli foto və video, qonşuların imzaladığı akt, şirkətə göndərilmiş yazılı şikayət və ona cavab verilməməsi. Bu sənədlər həm yenidən hesablama tələbində, həm də məhkəmədə əsas arqumentiniz olacaq.

Mülkiyyətçilər toplanan pulun necə xərcləndiyini soruşmağa haqlıdırlar. Şirkət şəffaf deyilsə, ümumi yığıncaq müqaviləyə xitam verib başqa idarəetmə formasına keçməyə qərar verə bilər. Bunun üçün müqavilədəki xitam şərtlərini və yığıncağın çağırılma qaydasını əvvəlcədən öyrənin.

Borca görə suyu kəsmək, lifti bağlamaq olarmı?

Xeyr. İşıq, qaz və su mənzilə təchizatçı ilə abonent arasındakı ayrıca müqavilə əsasında verilir. MTK və ya idarəetmə şirkəti bu müqavilənin tərəfi deyil, ona görə də xidmət haqqı borcuna görə mənzilin təchizatını kəsə bilməz. Təchizatçının öz borcuna görə hansı hallarda kəsmə apara biləcəyini kommunal borca görə işıq, qaz, su kəsilməsi yazısında oxuya bilərsiniz.

Eyni qayda lift kartının bloklanmasına, avtomobilin həyətə buraxılmamasına və giriş qapısının kodunun dəyişdirilməsinə də aiddir. Kreditor borcu özbaşına təzyiq üsulu ilə ala bilməz. Belə hərəkət özbaşınalıq kimi qiymətləndirilə bilər: faktı video ilə qeydə alın, polisə yazılı müraciət edin, vurulan ziyanın əvəzini məhkəmə qaydasında tələb edin.

MTK borcu necə tələb edir və siz necə müdafiə olunursunuz?

Qanuni yol bir neçə mərhələdən keçir:

1. İdarəetmə şirkəti borcun hesablanmasını göstərməklə yazılı tələb göndərir.
2. Borc ödənilmirsə, məhkəməyə iddia ərizəsi verir.
3. Məhkəmə müqaviləni, tarifin əsasını, xidmətin real göstərilməsini və hesablamanı yoxlayır.
4. Qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra borc icra məmuru vasitəsilə alınır.

Müdafiədə dörd arqument işləyir: xidmətin göstərilməməsi, tarifin əsassız artırılması, hesablamada səhv (məsələn, mənzilin sahəsinin artıq göstərilməsi) və tələbin çox köhnə dövrə aid olması. Sonuncu halda iddia müddətinin keçdiyinə istinad etmək istəyirsinizsə, bunu məhkəmədə açıq şəkildə bildirin.

Mənzil satılanda və ya miras qalanda borc kimə keçir?

Xidmət haqqı borcu şəxsin öhdəliyidir: alıcı onu müqavilə ilə öz üzərinə götürməyibsə, köhnə mülkiyyətçinin yaranmış borcu satıcıda qalır. Praktikada isə idarəetmə şirkəti yeni sahibə təzyiq göstərməyə çalışa bilər. Ona görə alqı-satqıdan əvvəl borcun olmaması barədə arayış istəmək ağıllı addımdır.

Mənzil miras qalıbsa, vəziyyət başqadır. Vərəsələr miras qoyanın borclarına görə onlara keçən əmlakın dəyəri həddində cavabdehdirlər. Mirası qəbul edərkən mənzilin xidmət haqqı borcunu da yoxlayın; sənədləşmə mərhələləri vərəsəlik qaydası yazısındadır.

Həyat nümunəsi

Günay Yasamaldakı yeni binada 90 kvadratmetrlik mənzil alıb və idarəetmə şirkəti ilə ayda 45 manatlıq xidmət müqaviləsi imzalayıb. Bir il sonra şirkət heç bir yığıncaq keçirmədən haqqı 65 manata qaldırır. Günay köhnə məbləği ödəməyə davam edir və şirkətə yazılı etiraz göndərir. Şirkət fərqi tələb edərək məhkəməyə müraciət edir, lakin müqavilədə birtərəfli dəyişiklik şərti olmadığı üçün iddia artım hissəsində rədd edilir.

Tez-tez verilən suallar

Xidmət müqaviləsi imzalamamışam, yenə ödəməliyəm?

Ümumi əmlakın saxlanma xərclərində iştirak qanundan irəli gəlir. Müqavilənin olmaması məbləğə etiraz imkanınızı artırır, amma real göstərilən xidmətin haqqından tam azad etmir.

Birinci mərtəbədə yaşayıram, lift haqqını ödəməliyəmmi?

Lift binanın ümumi əmlakıdır və adətən bütün mülkiyyətçilər onun saxlanmasında iştirak edir. Güzəşt yalnız müqavilədə və ya ümumi yığıncağın qərarında nəzərdə tutulubsa mümkündür.

Mənzil kirayədədir, haqqı kim ödəməlidir?

İdarəetmə şirkəti qarşısında məsuliyyət mülkiyyətçinin üzərindədir. Kirayə müqaviləsində bu xərcin kirayəçiyə aid olduğu yazıla bilər, amma kirayəçi ödəməsə, borc yenə sahibdən tələb olunacaq.

İdarəetmə şirkətini dəyişmək mümkündürmü?

Bəli, bu qərarı mülkiyyətçilərin ümumi yığıncağı verir. Əvvəlcə mövcud müqavilənin xitam şərtlərini öyrənin, sonra yığıncağın qərarını protokolla rəsmiləşdirin.