Gömrük qaydaları: nağd pul, şəxsi əşyalar və telefonun IMEI qeydiyyatı

Səfərdən qayıdırsınız: çamadanda hədiyyələr, əlinizdə xaricdə aldığınız telefon, cibinizdə xərclənməmiş valyuta. Hava limanında qarşınıza iki dəhliz çıxır — yaşıl və qırmızı — və səhv seçim adi səfəri inzibati protokola çevirə bilər. Gömrük qaydaları əslində üç suala cavab verir: nəyi bəyan etməli, nəyə rüsum düşür və gətirdiyiniz telefon burada işləyəcəkmi.

Yaşıl dəhliz, yoxsa qırmızı?

Beynəlxalq hava limanlarında gömrük nəzarəti ikili dəhliz sistemi ilə aparılır. Yaşıl dəhliz bəyan ediləsi heç nəyi olmayan sərnişin üçündür. Qırmızı dəhlizə isə yazılı bəyannamə tələb edən mal, pul və ya əşya daşıyan hər kəs keçməlidir.

Yaşıl dəhlizi seçməklə siz faktiki olaraq «bəyan ediləsi heç nəyim yoxdur» deyirsiniz. Gömrük əməkdaşı bu dəhlizdə də baqajı yoxlaya bilər. Orada bəyan edilməli əşya tapılarsa, sizin seçiminiz artıq pozuntunun bir hissəsinə çevrilir. Bəyannamə doldurmaq isə pulsuzdur və əlavə vaxtdan başqa heç nə itirmirsiniz.

Nağd pul: gətirmək və aparmaq qaydası

Azərbaycana nağd valyuta gətirmək qadağan deyil. Qanun müəyyən həddən artıq nağd pulun yazılı bəyan edilməsini tələb edir, bəyan edilmiş məbləğə isə rüsum tutulmur.

Ölkədən çıxarkən qayda sərtləşir. Həddi keçən məbləğ üçün pulun mənşəyini göstərən sənəd istənilə bilər: girişdə doldurduğunuz gömrük bəyannaməsi, bank çıxarışı və ya valyutanı bankdan aldığınızı təsdiqləyən sənəd. Ona görə girişdəki bəyannamənin surətini atmayın — çıxışda həmin pulun sizə məxsus olduğunu ən tez o sübut edir.

Dəqiq hədləri səfərdən əvvəl Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi saytında (customs.gov.az) yoxlayın. Rəqəmlər dəyişə bilər, köhnə forum yazılarına və «tanışın təcrübəsinə» isə güvənmək olmaz.

Şəxsi əşyalar: nə rüsumsuz keçir?

Səfərdə istifadə etdiyiniz geyim, ayaqqabı, gigiyena vasitələri, şəxsi zinət əşyaları, işlənmiş telefon və portativ kompüter adi şəxsi əşya sayılır. Onları bəyan etmək lazım deyil.

Hədiyyə üçün alınmış yeni mallar başqa kateqoriyadır. Şəxsi istifadə üçün gətirilən malların müəyyən dəyər həddinədək hissəsi rüsumsuz buraxılır, həddi keçən hissəyə gömrük rüsumu və ƏDV hesablanır. Alkoqollu içki və tütün məmulatları üçün isə ayrıca miqdar hədləri var.

Burada əsas meyar malın təyinatıdır. Gömrük əməkdaşı eyni modeldən bir neçə telefon və ya onlarla eyni geyim görürsə, bunu ticarət partiyası kimi qiymətləndirə bilər. Bu halda şəxsi istifadə güzəşti tətbiq olunmur. Xaricdən internetlə sifariş verdiyiniz mallara oxşar, amma ayrıca qaydalar şamil olunur — onları xaricdən bağlama sifarişi və rüsumsuz hədd yazısında izah etmişik.

Məhdudiyyət qoyulmuş əşyalar

Siyahıdakı hər mövqe üzrə dəqiq tələbi customs.gov.az-da yoxlayın. Dərmanı orijinal qablaşdırmasında daşıyın: etiketsiz tabletlər sualı çoxaldır.

Telefonun IMEI qeydiyyatı: nə vaxt və necə

Azərbaycanda mobil operatorların şəbəkəsi mobil cihazların qeydiyyatı sistemində qeydə alınmış cihazlara xidmət göstərir. Ölkədə rəsmi satıcıdan alınan telefon artıq qeydiyyatda olur. Xaricdən gətirilən cihaz isə yerli SİM-kartla işləsin deyə qeydiyyatdan keçirilməlidir.

1. IMEI kodunu öyrənin: telefonda *#06# yığın və ya qutudakı etiketə baxın. İki SİM-kartlı cihazın iki IMEI kodu olur.
2. imei.az portalına daxil olun, cihazın və özünüzün məlumatlarını daxil edin.
3. Qeydiyyat haqqını onlayn ödəyin. Məbləğ cihazdan asılı ola bilər — cari tarifi portalda görəcəksiniz.
4. Qeydiyyat təsdiqləndikdən sonra telefon yerli SİM-kartla işləyir.

Xarici SİM-kartla, rouminq rejimində işləyən telefon, bir qayda olaraq, qeydiyyat tələb etmir. Qeydiyyatdan keçməmiş cihaz isə yerli operatorun şəbəkəsində işləməyəcək — dəqiq müddət və şərtləri imei.az-da yoxlayın. İkinci əl telefon alırsınızsa, onun statusunu əvvəlcədən portalda yoxlamaq sonrakı sürprizlərin qarşısını alır.

Bəyan etməmək nəyə gətirib çıxarır?

Bəyan edilməli əşyanı yaşıl dəhlizdən keçirmək gömrük qaydalarının pozulmasıdır. Məbləğdən və əşyanın növündən asılı olaraq bu, cərimə və əşyanın müsadirəsi ilə nəticələnə bilər. Böyük həcmdə və ya qadağan olunmuş mallar isə cinayət məsuliyyətinə aparır — xəttin harada keçdiyini qaçaqmalçılıq: inzibati xəta ilə cinayət arasındakı sərhəd yazısında ətraflı izah etmişik.

Protokolla razı deyilsinizsə, etirazınızı elə orada yazın. İnzibati xəta haqqında qərardan şikayət müddəti qərarın surətini aldığınız gündən 10 gündür; qaydanı inzibati xəta qərarından şikayət yazısında tapa bilərsiniz.

İki həyat nümunəsi

Nağd pul. Səbinə 4 il Almaniyada işləyib, Bakıya qayıdanda 18 000 avro nağd gətirir. Uçuşdan əvvəl customs.gov.az-da həddi yoxlayır, məbləğin onu keçdiyini görür və qırmızı dəhlizdə bəyannamə doldurur. Pula rüsum tutulmur, bəyannamənin surəti isə onda qalır. Bir il sonra həmin pulun bir hissəsini xaricə aparanda bu kağız pulun mənşəyini sübut edir.

Telefon. Günay 3 il Varşavada təhsil alıb və orada aldığı iki SİM-kartlı telefonla Bakıya qayıdır. Telefon işlənmiş şəxsi əşyadır, gömrükdə sual yaranmır. Amma yerli SİM-kart taxanda cihaz şəbəkəyə qoşulmur. Günay *#06# ilə iki IMEI kodunu öyrənir, imei.az-da qeydiyyatı tamamlayır, haqqı ödəyir və telefon işləməyə başlayır.

Tez-tez verilən suallar

Nağd pulun bəyan həddi nə qədərdir?

Hədd qanunvericiliklə müəyyən olunur və dəyişə bilər, ona görə rəqəmi səfərdən əvvəl customs.gov.az-dan yoxlayın. Qaydanın məntiqi isə sabitdir: həddən artıq məbləğ yazılı bəyannamə ilə qırmızı dəhlizdən keçirilir.

Öz telefonumu xaricə aparıb geri gətirsəm, rüsum düşürmü?

Xeyr, istifadədə olan şəxsi telefon şəxsi əşyadır. Azərbaycanda artıq qeydiyyatda olan cihaz geri qayıdanda da yerli SİM-kartla işləyir.

Dərman gətirmək olarmı?

Şəxsi ehtiyac həddində — bəli. Güclü təsirli preparatlar üçün resept və ya həkim arayışı götürün və dərmanı orijinal qablaşdırmada daşıyın.

Gömrük əməkdaşı yaşıl dəhlizdə çamadanımı aça bilərmi?

Bəli, gömrük nəzarəti yaşıl dəhlizdə də aparıla bilər. Yoxlamada iştirak edin, protokol tərtib olunarsa, onun surətini alın və razılaşmadığınız məqamları qeyd edin.