İnzibati xəta qərarından şikayət: 10 günlük müddət və qayda

Axşam telefonunuza bildiriş gəlir: səkidə dayanmağa görə 60 manat cərimə və 2 bal, halbuki həmin gün avtomobiliniz şəhərdə belə olmayıb. Yaxud polis protokol tərtib edib, rəis isə izahatınızı oxumadan cərimə yazıb. Belə qərarla razı deyilsinizsə, inzibati xəta qərarından şikayət verə bilərsiniz, amma bunun üçün cəmi 10 gününüz var.

Hansı qərardan və kim şikayət verə bilər?

İnzibati xəta işi iki cür qərarla bitir: ya inzibati tənbeh təyin edilir, ya da icraata xitam verilir. Hər ikisindən şikayət vermək olar. Cərimələnən sürücü adətən birinci qərardan narazı qalır, döyülmüş şəxs isə təqsirkar barəsində icraata xitam verilməsindən.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (İXM) görə şikayət hüququ bu şəxslərə məxsusdur:

• barəsində icraat aparılan, yəni məsuliyyətə cəlb edilən şəxs;
• zərər çəkmiş şəxs;
• onların qanuni nümayəndələri, məsələn, yetkinlik yaşına çatmayanın valideyni;
• müdafiəçi və nümayəndə.

Prokuror da qərarı mübahisələndirə bilər, amma onun sənədi şikayət deyil, protest adlanır. Hüquqi şəxs cərimələnibsə, şikayəti onun rəhbəri və ya etibarnamə ilə nümayəndəsi verir.

10 günlük müddət nə vaxtdan hesablanır?

Şikayət müddəti qərarın surətini aldığınız gündən 10 gündür. Açar ifadə «surətini aldığınız»dır: müddət pozuntunun baş verdiyi və ya işə baxıldığı gündən deyil, qərarın sizə təqdim edildiyi gündən axır. İşə sizin iştirakınızla baxılıbsa, surət adətən elə həmin gün verilir, poçtla göndərilibsə, onu aldığınız tarix həlledicidir.

Yol hərəkəti sahəsində 2026-cı ildən vacib dəyişiklik qüvvədədir. 17 mart 2026-cı il tarixli qanunla dayanma, durma və parklanma qaydalarının pozulmasına görə qərarın surətini ön şüşəyə qoymaq tələbi ləğv edilib, elektron qərar alan şəxslərə bildiriş və sənədlər elektron çatdırılır. Deməli, qərar barədə yeganə siqnal telefonunuza və ya elektron kabinetinizə gələn bildiriş ola bilər. Bildirişi tarixi ilə birlikdə ekran görüntüsü kimi saxlayın: müddət üstündə mübahisə yaranarsa, bu, əsas sübutunuz olacaq.

Qaynar xəttə zəng, polis idarəsində şifahi etiraz və ya sosial şəbəkədə paylaşım şikayət sayılmır. Şikayət yazılı, yaxud elektron qaydada verilməli və ünvanına çatmalıdır.

Şikayət hara verilir?

Ünvan qərarı kimin çıxarmasından asılıdır.

Yuxarı orqana şikayət formal deyil və çox vaxt tez həll olunur, amma ona eyni sistemin əməkdaşı baxır. Məhkəmədə isə iş iclasda baxılır: izahat verə, video göstərə, şahidin çağırılmasını xahiş edə bilərsiniz. Sübutunuz güclüdürsə, birbaşa məhkəməyə müraciət çox vaxt daha səmərəli olur. Yol polisinin qərarlarına qarşı işləyən arqumentləri DYP və kamera cəriməsindən şikayət qaydası yazısında ayrıca topladıq.

Şikayətdə nə yazılmalıdır?

Şikayətin forması sərbəstdir, amma məzmunu dağınıq olmamalıdır. Bu ardıcıllıq işə baxan şəxsin işini asanlaşdırır:

1. Şikayətin ünvanlandığı orqan və ya məhkəmə.
2. Adınız, soyadınız, ünvanınız və telefonunuz.
3. Mübahisələndirilən qərarın nömrəsi, tarixi, onu çıxaran orqan və tətbiq edilən İXM maddəsi.
4. Qərarın surətini aldığınız tarix — müddətə əməl etdiyinizi göstərmək üçün.
5. Hadisənin sizin təsviriniz və qərarın niyə qanunsuz olduğu.
6. Sübutlar: foto, video, arayış, şahidlərin adı və əlaqə məlumatı.
7. Xahiş: qərarın ləğvi və icraata xitam verilməsi, yaxud tənbehin yüngülləşdirilməsi.
8. Əlavələrin siyahısı, tarix və imza.

Hazır mətni inzibati xəta qərarından şikayət nümunəsi yazısında tapa bilərsiniz.

Hansı arqumentlər qərarı ləğv etdirir?

«Razı deyiləm» cümləsi şikayəti qazandırmır. İşə baxan orqan və ya məhkəmə konkret əsas axtarır, praktikada isə ən çox bunlar işləyir:

• Hadisə olmayıb və ya əməldə xətanın tərkibi yoxdur. Kamera nömrəni səhv oxuyub, avtomobil həmin vaxt başqa şəhərdə olub, nişan ağacın arxasında görünmürdü.
• Qərarda faktiki səhv var. Maddə, vaxt, yer və ya qeydiyyat nişanı yanlış göstərilib.
• Sübut pozuntunu təsdiqləmir. Foto avtomobilin səkidə olduğunu göstərmir, video pozuntu anını əhatə etmir.
• Prosessual qaydalar pozulub. İzahatınız alınmayıb, hüquqlarınız izah olunmayıb, işə səlahiyyəti olmayan orqan baxıb.
• Tənbeh vermə müddəti keçib. Tənbeh xəta törədildikdən sonra qanunla müəyyən edilmiş müddət ərzində verilməlidir, bu barədə inzibati tənbeh vermə müddətləri yazısında ətraflı danışmışıq.

Şikayətə baxıldıqdan sonra nə olur?

Şikayətə baxan orqan və ya hakim dörd nəticədən birinə gəlir:

1. Qərarı dəyişdirmədən saxlayır və şikayəti təmin etmir.
2. Qərarı dəyişdirir, məsələn, tənbehi yüngülləşdirir. Qərar dəyişdirilərkən tənbeh ağırlaşdırıla bilməz.
3. Qərarı ləğv edir və icraata xitam verir.
4. Qərarı ləğv edir və işi yenidən baxılmağa göndərir.

Vaxtında verilmiş şikayətə baxılanadək qərar qanuni qüvvəyə minmir, ona görə cərimənin məcburi icrası da gözləyir. İnzibati həbs isə istisnadır: həbs haqqında qərar dərhal icra olunur və şikayət onu dayandırmır.

Qərar ləğv edilib icraata xitam verilərsə, cərimə ödənilmir, pozuntuya görə bal da hesablanmır. Avtomobil evakuatorla aparılmışdısa, Nazirlər Kabinetinin iyul 2026-da təsdiq etdiyi qaydaya görə onun duracağa gətirilməsi və saxlanılması üçün ödənilmiş haqq qaytarılır. Ərizə sənədlərlə birlikdə protokolu tərtib edən orqana xitam və ya şikayətin təmini barədə qərarı aldıqdan sonra 15 iş günü ərzində verilir. Qərar barədə bildiriş alındıqdan sonra yığılan saxlanma haqqı isə qaytarılmır, ona görə avtomobili duracaqdan ləngimədən götürün.

Günayın avtomobili səkidə dayanmağa görə evakuatorla aparılır, ona 60 manat cərimə və 2 bal yazılır. Günay avtomobili elə həmin gün duracaqdan götürür və haqqı ödəyir. Qonşu mağazanın kamerasının yazısı göstərir ki, avtomobil səkidə deyil, nişanla icazə verilmiş cib-dayanacaqda olub. Günay qərarın surətini aldığı gündən 6 gün sonra məhkəməyə şikayət verir, məhkəmə qərarı ləğv edib icraata xitam verir. Bundan sonra o, 15 iş günü ərzində protokolu tərtib edən orqana ərizə verib evakuator və saxlanma üçün ödədiyi pulu geri alır.

Müddət buraxılıbsa nə etməli?

Müddəti üzrlü səbəbdən buraxmısınızsa, şikayətlə birlikdə müddətin bərpası barədə vəsatət verin. Səbəb sənədlə təsdiqlənməlidir: xəstəxana arayışı, ezamiyyət əmri, bildirişin sizə gec çatdığını göstərən sübut. Vəsatəti şikayətə baxmağa səlahiyyətli orqan və ya hakim həll edir. Vəsatət təmin edilərsə, şikayətə mahiyyəti üzrə baxılır, rədd edilərsə, qərar qüvvədə qalır.

«Vaxtım olmadı» və ya «müddətin olduğunu bilmirdim» kimi izahlar adətən üzrlü səbəb sayılmır. Səbəbin sizdən asılı olmadığını göstərmək lazımdır.

Tez-tez verilən suallar

Cəriməni ödəmişəm, yenə şikayət edə bilərəmmi?

Bəli, 10 günlük müddət bitməyibsə, ödəniş şikayət hüququnu aradan qaldırmır. Qərar ləğv edilərsə, ödədiyiniz məbləğin qaytarılmasını tələb edə bilərsiniz.

Yuxarı orqana müraciət etmədən birbaşa məhkəməyə getmək olarmı?

Bəli. Vəzifəli şəxsin qərarından yuxarı orqana, yoxsa məhkəməyə şikayət etmək sizin seçiminizdir. Yuxarı orqana müraciət məcburi mərhələ deyil.

Şikayət nəticəsində cərimə artırıla bilərmi?

Şikayətə baxan orqan və ya hakim qərarı dəyişdirərkən tənbehi ağırlaşdıra bilməz. Ona görə məsuliyyətə cəlb edilən şəxs üçün şikayət vermək, bir qayda olaraq, risk yaratmır.

Şikayətə baxılana qədər cəriməni ödəməliyəmmi?

Xeyr. Vaxtında verilmiş şikayətə baxılanadək qərar qanuni qüvvəyə minmir. Şikayət təmin edilməzsə, cəriməni qərar qüvvəyə mindikdən sonra ödəməli olacaqsınız.