Zibili urnadan kənara atmaq (İXM 266.3): cərimə və protokolu kim tərtib edir

Parkda siqaret kötüyünü yerə atdınız və yaxınlıqdakı polis əməkdaşı protokol yazmağa başladı. Yaxud üç gündür boşaldılmayan konteynerin yanına qoyduğunuz torbaya görə barənizdə protokol tərtib olundu. Zibil atmağa görə cərimə böyük məbləğ deyil, amma qərar səhvdirsə, onu mübahisələndirmək hüququnuz tam qüvvədədir.

İXM 266.3 hansı əməli cəzalandırır?

Maddə məişət tullantılarının urnalardan kənar yerlərə atılmasına görə məsuliyyət nəzərdə tutur. Məişət tullantısı gündəlik həyatda yaranan hər şeydir: kağız, plastik su qabı, qablaşdırma, qida qalığı, siqaret kötüyü, zibil torbası. Onu küçəyə, səkiyə, parka, həyətə, sahilə və ya binanın girişinə atmaq məhz bu maddənin təsvir etdiyi əməldir.

Sanksiya sadədir: 50 manat cərimə. Maddədə aralıq deyil, bir məbləğ göstərildiyi üçün işə baxan orqanın qarşısında əsasən bir sual durur — pozuntu olubmu, olmayıbmı.

Hər tullantı isə bu maddəyə aid deyil. Tikinti qalıqlarının boş sahəyə, meşəyə və ya su hövzəsinin sahilinə tökülməsi, sənaye tullantılarının atılması, müəssisənin tullantılarla bağlı vəzifələrini pozması İXM-in başqa maddələri ilə tənzimlənir və fərqli məbləğlərlə cəzalandırılır. Belə vəziyyətdə cərimənin dəqiq həddini e-qanun.az-da İXM-in mətnindən yoxlayın.

Protokolu kim tərtib edir?

İnzibati xəta haqqında protokolu yalnız qanunla səlahiyyət verilmiş vəzifəli şəxs tərtib edə bilər. İXM-də ayrıca maddə var: orada hansı orqanın əməkdaşının hansı maddələr üzrə protokol yazmaq hüququ olduğu sadalanır. Küçədə, parkda, dayanacaqda zibil atma faktını praktikada ən çox polis əməkdaşları qeydə alır.

İki anlayışı qarışdırmayın. Protokol cəza deyil, pozuntunun faktını rəsmiləşdirən sənəddir. Cərimə isə işə baxan orqanın və ya hakimin çıxardığı qərarla təyin olunur. Protokolu yazan ilə işə baxan həmişə eyni orqan olmur; konkret halda işin kimə aid olduğunu İXM-in işlərə baxılma aidiyyətini müəyyən edən maddələrindən öyrənmək olar.

Protokolda ən azı bunlar göstərilməlidir:

• tərtib olunduğu tarix və yer;
• tərtib edən şəxsin vəzifəsi, soyadı və adı;
• barəsində protokol yazılan şəxs haqqında məlumat;
• pozuntunun yeri, vaxtı və mahiyyəti;
• İXM-in tətbiq olunan maddəsi;
• şahidlər varsa, onların məlumatları;
• sizin izahatınız.

Bu məlumatlardan biri yoxdursa və ya faktla üst-üstə düşmürsə (məsələn, vaxt və yer səhv yazılıb), bu, şikayətdə ciddi arqumentə çevrilir.

Protokol yazılanda nə etməli?

1. Sakit qalın və əməkdaşdan soyadını, vəzifəsini soruşun.
2. Protokolu imzalamazdan əvvəl diqqətlə oxuyun: yer, vaxt və əməlin təsviri doğrudurmu?
3. İzahat hissəsinə öz versiyanızı yazın: «konteyner dolu idi», «tullantı mənə aid deyil», «yerə düşəni götürürdüm».
4. Sübutu dərhal toplayın: dolu urnanın və ətrafın fotosu, şahidlərin əlaqə nömrələri.
5. Protokolun surətini tələb edin.

İmzadan imtina protokolu etibarsız etmir: bu barədə qeyd aparılır və iş davam edir. Amma belə etməklə öz mövqeyinizi sənədə yazmaq fürsətini itirirsiniz. Bu mövzunu protokolu imzalamamaq və etiraz yazmaq yazısında ayrıca açmışıq.

Mübahisəli hallar: nə pozuntudur, nə deyil

İnzibati məsuliyyət yalnız təqsir olduqda yaranır və təqsiri sübut etmək vəzifəsi sizin üzərinizdə deyil. Konteyner günlərlə boşaldılmayıbsa və tullantını qoymağa başqa yer yoxdursa, bu hal təqsirin qiymətləndirilməsinə təsir edir. Lakin «dolu idi» sözü sehrli açar deyil: onu foto, şahid ifadəsi və kommunal xidmətə verilmiş şikayətlə gücləndirmək lazımdır.

İki həyat nümunəsi

Parkda su qabı. Tural qaçışdan sonra plastik su qabını oturacağın yanında qoyub gedir. Polis əməkdaşı onu saxlayır və protokol yazır. Tural izahatında faktı etiraf edir, qərarla 50 manat cərimə təyin olunur. Burada mübahisə üçün zəmin yoxdur, ən sərfəli yol cəriməni vaxtında ödəməkdir.

Dolu konteyner. Günay axşam zibil torbasını həyətdəki konteynerə aparır, amma konteyner ağzına qədər doludur, ətrafı da zibillə örtülüb. Torbanı yanına qoyanda həyətdə olan polis əməkdaşı protokol tərtib edir. Günay izahat hissəsinə vəziyyəti yazır, telefonla konteynerin şəklini çəkir, sonra qonşuların yazılı ifadəsini və kommunal xidmətə verdiyi şikayətin nömrəsini toplayır. Qərar çıxandan sonra surəti aldığı gündən 10 gün ərzində şikayət verir və təqsirinin olmadığını sübutlarla əsaslandırır.

Qərardan sonra: ödəmək, yoxsa şikayət etmək?

Qərarla razısınızsa, cəriməni qərarda göstərilən rekvizitlərlə ödəyin. Razı deyilsinizsə, şikayət yolu açıqdır. Orqanın (vəzifəli şəxsin) qərarından rayon (şəhər) məhkəməsinə, hakimin qərarından isə apellyasiya məhkəməsinə şikayət verilir. Şikayətin quruluşunu və addımlarını inzibati xəta qərarından şikayət qaydası yazısında ətraflı izah etmişik.

Cəriməni nə ödəyib, nə də şikayət etmək ən pis variantdır. Qərar qanuni qüvvəyə mindikdən sonra ödənilməyən məbləğ məcburi icraya yönəlir. Bunun hansı nəticələr doğurduğunu inzibati cərimə ödənilməzsə nə baş verir yazısında oxuya bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Siqaret kötüyünü yerə atmağa görə də cərimə yazılır?

Bəli. Kötük məişət tullantısıdır və onu urnadan kənara atmaq İXM 266.3-ə düşür. Cərimə 50 manatdır.

Protokolu imzalamasam, cərimədən qurtula bilərəmmi?

Xeyr. İmzadan imtina barədə protokolda qeyd aparılır və iş adi qaydada davam edir. Daha faydalı yol protokolu oxumaq və izahat hissəsində razı olmadığınızı əsaslandırmaqdır.

Qonşu zibili həyətə atırsa, hara müraciət edim?

Faktı foto və ya videoya çəkin və ərazi üzrə polis bölməsinə, yaxud sahə polis inspektoruna yazılı müraciət edin. Binaya xidmət edən təşkilata da məlumat vermək olar.

Cəriməni ödəməsəm nə olar?

Qərar qanuni qüvvəyə mindikdən sonra ödənilməmiş cərimə məcburi icra qaydasında tutulur. Məbləğ kiçik olsa da, gecikdirmək əlavə problemlər yaradır.