Peyvənddən imtina: valideynin hüququ və bağçaya qəbul

Günay 3 yaşlı qızını bağçaya yazdırmaq istəyir, amma təqvim üzrə vurulmalı olan peyvəndlərin bir neçəsinə razılıq verməyib. Müdirə qısa cavab verir: «Peyvənd kartı tam deyilsə, qəbul etmirik». Sual iki hissədən ibarətdir: valideynin peyvənddən imtina hüququ varmı və bu seçim uşağın bağçaya getməsinə mane ola bilərmi?

Peyvənddən imtina hüququ haradan gəlir?

Profilaktik peyvəndlər «Yoluxucu xəstəliklərin immunoprofilaktikası haqqında» Qanunla tənzimlənir. Qanun peyvəndi zorla vurulan tədbir kimi yox, razılıqla aparılan tibbi müdaxilə kimi qurur. Vətəndaş peyvəndin zəruriliyi, ondan imtinanın nəticələri və mümkün ağırlaşmalar barədə tam məlumat almaq, həmçinin peyvənddən imtina etmək hüququna malikdir. Uşağın adından bu hüququ valideyn və ya digər qanuni nümayəndə həyata keçirir.

Eyni prinsip «Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında» Qanunda da var: tibbi müdaxilə razılıqla aparılır, pasiyent və ya onun qanuni nümayəndəsi ondan imtina edə bilər. Bu hüququn ümumi çərçivəsini pasiyent hüquqları və müalicədən imtina yazısında izah etmişik.

Hüququn o biri üzü məsuliyyətdir. Konstitusiyaya görə uşaqların qayğısına qalmaq valideynlərin borcudur, imtina edən valideyn isə mümkün nəticələri öz üzərinə götürür. Qərar sərbəstdir, amma məlumatlı olmalıdır.

İmtina necə rəsmiləşdirilir?

Tibb bacısına deyilən «istəmirik» sözü hüquqi baxımdan imtina sayılmır. Qanunvericilik imtinanın yazılı təsdiqini tələb edir və bu sənəd sonradan həm valideynin, həm də həkimin mövqeyini qoruyur.

1. Uşağın qeydiyyatda olduğu poliklinikada və ya tibb məntəqəsində həkimə müraciət edin.
2. Konkret peyvəndin nə üçün lazım olduğunu, imtinanın risklərini və mümkün yan təsirləri soruşun.
3. İmtinanı yazılı verin: hansı peyvənddən imtina etdiyinizi dəqiq göstərin, tarix qoyub imzalayın.
4. İmtinanın uşağın tibbi sənədlərində qeyd olunduğuna əmin olun.

Ümumi «heç bir peyvənd vurulmasın» ərizəsi əvəzinə hər peyvənd üzrə ayrıca qərar vermək daha düzgündür: çox vaxt valideynin şübhəsi bir-iki peyvəndə aiddir. Milli təqvimə daxil olan peyvəndlər dövlət tibb müəssisələrində pulsuz vurulur. Fikrinizi dəyişsəniz, həkim buraxılmış dozalar üçün fərdi qrafik tərtib edəcək.

Tibbi əks-göstəriş imtina ilə eyni deyil

Bəzən uşaq ona görə peyvənd olunmur ki, həkim buna icazə vermir. Bu, valideynin seçimi deyil, tibbi qərardır və sənədlərdə ayrıca əks olunur. Bağça ilə danışanda bu fərqi bilmək lazımdır.

Müvəqqəti əks-göstəriş, məsələn, qızdırmalı xəstəlik keçəndən sonra aradan qalxır və peyvənd sonraya saxlanılır. Daimi əks-göstəriş nadir hallarda, məsələn, əvvəlki dozaya ağır allergik reaksiya olduqda qoyulur.

Bağça peyvəndsiz uşağı qəbul etməyə bilərmi?

Konstitusiyanın 42-ci maddəsi hər bir vətəndaşın təhsil almaq hüququnu təsbit edir, hüquqların məhdudlaşdırılması isə yalnız qanuna əsaslana bilər. İmmunoprofilaktika qanunvericiliyi peyvəndsizliyin nəticələrini ayrıca göstərir və təhsil müəssisəsinə qəbulla bağlı məhdudiyyəti konkret şərtə bağlayır: kütləvi yoluxucu xəstəlik və ya epidemiya təhlükəsi. Qanunun qüvvədə olan mətnini e-qanun.az-da yoxlaya bilərsiniz.

Təcrübədə bağça qəbul zamanı uşağın sağlamlığı barədə tibbi sənəd istəyir, həkim isə bu sənəddə peyvəndləri də qeyd edir. Belə sənədin istənilməsi normaldır. Lakin «peyvənd olunmayıb» qeydi ilə qəbuldan imtina arasında avtomatik bərabərlik işarəsi qoyulmamalıdır. Bağça rədd cavabı verirsə, onun hansı normativ akta əsaslandığını yazılı göstərməlidir: dövlət bağçasının qəbuldan imtinası inzibati akt kimi qiymətləndirilə bilər, inzibati akt isə əsaslandırılmalıdır.

Günay məhz bu yolla gedir. O, müdirəyə yazılı ərizə verib imtinanın əsasını soruşur. Cavabda heç bir normativ akta istinad yoxdur, yalnız «bağçanın daxili qaydası» göstərilib. Günay bu cavabı və qızının tibbi sənədini əlavə edib bağçanı idarə edən təhsil orqanına şikayət edir. Beləliklə, mübahisə «peyvənd lazımdırmı» sualından «bağça hansı qaydaya əsaslanır» sualına keçir, valideyn üçün daha güclü mövqe də məhz budur.

Rədd cavabı alsanız: addımlar

1. İmtinanı yazılı istəyin: səbəb və istinad edilən qayda göstərilsin.
2. Uşağın tibbi sənədini, varsa, həkim rəyini və imtina ərizənizlə bağlı məlumatı hazırlayın.
3. Bağçanı idarə edən təhsil orqanına yazılı şikayət verin.
4. Cavab qane etmirsə, məhkəməyə müraciət edin.

Şikayətdə emosiyadan çox fakta söykənin: nə vaxt müraciət etdiniz, kim nə cavab verdi, hansı sənədi təqdim etdiniz. Peyvəndin faydası barədə uzun mübahisə şikayəti zəiflədir, çünki qurum tibbi yox, hüquqi suala cavab verməlidir. Dövlət orqanının cavabından məhkəməyə getməyin qaydasını inzibati orqanın qərarından məhkəməyə şikayət yazısında izah etmişik, müraciətə baxılma müddətləri isə Vətəndaşların müraciətləri haqqında Qanun ilə tənzimlənir.

Epidemiya dövründə nə dəyişir?

Rəşadın 4 yaşlı oğlu bağçaya gedir, Rəşad iki il əvvəl qızılca peyvəndindən yazılı imtina edib. Mart ayında 25 nəfərlik qrupda 2 qızılca halı qeydə alınır. Epidemioloqların tövsiyəsi ilə qrupdakı 3 peyvəndsiz uşaq inkubasiya dövrü bitənədək bağçaya buraxılmır. Rəşadın etirazı nəticə vermir, çünki məhdudiyyət müvəqqətidir və birbaşa epidemiya təhlükəsi ilə bağlıdır. Təhlükə sovuşandan sonra uşaq qrupa qayıdır.

Tez-tez verilən suallar

Peyvənddən imtinanı harada yazmaq lazımdır?

Uşağın qeydiyyatda olduğu poliklinikada, peyvəndi təyin edən həkimin yanında. İmtinada konkret peyvənd göstərilməli, sənəd tarix və valideynin imzası ilə təsdiqlənməlidir.

İmtinadan sonra uşağı peyvənd etdirmək olarmı?

Bəli. İmtina geri dönməz qərar deyil: həkim uşağın yaşına uyğun olaraq buraxılmış peyvəndlər üçün fərdi qrafik tərtib edir.

Bağça peyvənd kartını tələb edə bilərmi?

Bağça uşağın sağlamlığı barədə tibbi sənəd istəyə bilər və bu sənəddə peyvənd məlumatı da olur. Peyvəndsizliyə görə qəbuldan imtina edilirsə, bağça bunun hansı qaydaya əsaslandığını yazılı göstərməlidir.

Valideynlərdən biri peyvəndə razıdır, digəri yox. Nə etməli?

Uşaqla bağlı əsas məsələləri valideynlər uşağın mənafeyini nəzərə alaraq qarşılıqlı razılıqla həll edir. Razılaşma alınmasa, mübahisənin həlli üçün qəyyumluq və himayə orqanına və ya məhkəməyə müraciət etmək olar.