Həkim səhvi: şikayət, ekspertiza və zərərin ödənilməsi

Təcili yardım şöbəsində ayağınızdakı zədəyə «əzilmədir» deyiblər, üç həftə sonra isə başqa klinikada sınıq aşkarlanıb və əməliyyat lazım olub. Yaxud sadə əməliyyatdan sonra ağırlaşma yaranıb və heç kim nə baş verdiyini izah etmir. Belə hallarda həkim səhvini sübut etmək və zərəri ödətmək mümkündür, amma bu yol sənədlərdən başlayır.

Hər pis nəticə həkim səhvi deyil

Tibbdə heç bir müdaxilə tam risksiz deyil. Pasiyentə əvvəlcədən izah edilmiş risk düzgün aparılmış müalicəyə baxmayaraq baş veribsə, bu, adətən səhv sayılmır. Həkimin məsuliyyəti üçün dörd element birlikdə olmalıdır: sağlamlığa zərər, tibbi yardımın qəbul olunmuş qaydalara uyğun göstərilməməsi, bunlar arasında səbəb əlaqəsi və tibb işçisinin təqsiri.

Bu fərqi başlanğıcda anlamaq vacibdir. Şikayət «nəticə pis oldu» üzərində deyil, «bu müayinə aparılmalı idi, amma aparılmayıb» üzərində qurulanda qazanılır.

İlk addım: sənədləri qoruyun

Mübahisədə əsas sübut tibbi sənədlərdir: epikriz, xəstəlik tarixindən çıxarış, əməliyyat protokolu, analiz nəticələri, müayinə görüntüləri və razılıq formaları. Onların surətini baş həkimin adına yazılı ərizə ilə tələb edin, ərizənin sizdə qalan nüsxəsində daxil olma nömrəsini qeyd etdirin. Sənədlərin hansı qaydada verildiyini pasiyent hüquqları və tibbi sənədlərin alınması yazısında izah etmişik.

Bununla yanaşı:

• müalicə, dərman və müayinə xərclərinin bütün qəbzlərini saxlayın;
• vəziyyətinizi ləngimədən başqa həkimə göstərin və rəyini yazılı alın;
• zədənin və ya ağırlaşmanın fotolarını tarixi ilə çəkin;
• palata yoldaşlarının və yaxınlarınızın adını, əlaqə nömrəsini qeyd edin;
• həkimlə yazışmaları silməyin.

Hansı yolu seçməli: şikayət, cinayət təqibi, mülki iddia

Üç yol bir-birini istisna etmir və çox vaxt paralel işləyir.

Xidməti şikayət baş həkimə, dövlət xəstəxanalarında isə həm də TƏBİB-ə və Səhiyyə Nazirliyinə verilir. Bu yol sizə pul qazandırmır, amma xidməti araşdırmanın nəticəsi sonradan məhkəmədə sübut ola bilər.

Nəticə ölüm və ya sağlamlığa ciddi zərərdirsə, polisə və ya prokurorluğa müraciət edin. Ehtiyatsızlıqdan ölümə səbəb olma və sağlamlığa ağır zərər vurma kimi nəticələr Cinayət Məcəlləsi ilə qiymətləndirilə bilər. Cinayət işində ekspertizanı müstəntiq təyin edir, zərərçəkmiş isə elə həmin prosesdə mülki iddiaçı kimi zərərin ödənilməsini tələb edə bilər. Cinayət işinin başlanması rədd edilərsə, bu qərardan məhkəməyə şikayət verilir, qaydanı rədd qərarından CPM 449 üzrə şikayət yazısında izah etmişik.

Cinayət işi başlanmasa da, mülki iddia hüququnuz qalır. İddia, bir qayda olaraq, həkimə deyil, tibb müəssisəsinə qarşı verilir: işçinin əmək vəzifələrini icra edərkən vurduğu zərərə görə işəgötürən cavabdehdir. Müəssisə ödədiyi məbləği sonradan təqsirkar işçidən tələb edə bilər.

Məhkəmə-tibbi ekspertiza: işin açarı

Hakim tibbi mütəxəssis deyil və müalicənin düzgün aparılıb-aparılmadığını ekspert rəyi olmadan qiymətləndirə bilməz. Ona görə tibbi mübahisələrin taleyini əksər hallarda məhkəmə-tibbi ekspertiza həll edir. Belə ekspertizanı Səhiyyə Nazirliyinin Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və Patoloji Anatomiya Birliyi aparır, mürəkkəb işlərdə müvafiq sahənin mütəxəssisləri daxil olmaqla komissiya ekspertizası təyin olunur.

Ekspertlərə veriləcək sualları özünüz təklif edin. Ən faydalıları bunlardır:

1. Diaqnoz düzgün və vaxtında qoyulubmu?
2. Müayinə və müalicə qəbul olunmuş tibbi qaydalara uyğun aparılıbmı?
3. Tibbi yardımda qüsur varsa, hansıdır?
4. Bu qüsur ilə yaranmış zərər arasında səbəb əlaqəsi varmı?
5. Düzgün müalicə zamanı zərərin qarşısını almaq mümkün idimi?

Ekspert rəyi natamam və ya ziddiyyətlidirsə, əlavə və ya təkrar ekspertiza təyin edilməsini xahiş edə bilərsiniz. Özəl olaraq aldığınız həkim rəyi ekspertizanı əvəz etmir, amma onun təyin edilməsi üçün əsas yaradır.

Hansı zərər ödənilir?

Maddi zərər sənədlə hesablanır, mənəvi zərərin məbləğini isə məhkəmə işin hallarına görə müəyyən edir. Bu hesablamanın məntiqini mənəvi və maddi ziyanın fərqi yazısında açmışıq. İddia müddəti məsələsini də gecikdirmədən yoxlayın: zərərin ödənilməsi tələbləri üçün müddətlər Mülki Məcəllə ilə müəyyən edilir, konkret müddəti e-qanun.az-da dəqiqləşdirin.

İki həyat nümunəsi

Görülməyən sınıq. Kuryer işləyən Kənan yıxılıb ayağını zədələyir, təcili yardım şöbəsində rentgen çəkilmədən «əzilmə» diaqnozu qoyulur. 3 həftə sonra başqa klinikada yerini dəyişmiş sınıq aşkarlanır, əməliyyat 1800 manata başa gəlir. Kənan 2 ay işləyə bilmir, aylıq 900 manat maaşla bu, 1800 manat itirilmiş qazanc deməkdir. O, sənədlərin surətini alır, xəstəxanaya qarşı 3600 manat maddi zərər və mənəvi zərər tələbi ilə iddia verir və ekspertlərə rentgenin təyin edilməsinin zəruri olub-olmadığı sualının verilməsini xahiş edir.

Əməliyyatdan sonra ölüm. Aydanın atası planlı əməliyyatdan iki gün sonra vəfat edir. Ailə prokurorluğa müraciət edir, cinayət işi başlanır və komissiya ekspertizası təyin olunur. Aydan zərərçəkmiş qismində tanınır və dəfn xərclərinin, mənəvi zərərin ödənilməsi üçün cinayət prosesində mülki iddia verir.

Tez-tez verilən suallar

İddianı həkimə, yoxsa xəstəxanaya qarşı vermək lazımdır?

Həkim əmək vəzifələrini icra edərkən zərər vurubsa, cavabdeh adətən tibb müəssisəsidir. Müəssisə ödədiyi məbləği sonradan təqsirkar işçidən tələb edə bilər.

Özəl klinikada səhv olarsa, eyni qayda işləyirmi?

Bəli. Məsuliyyət mülkiyyət formasından asılı deyil. Ödənişli xidmətdə bağlanmış müqavilə və ödəniş qəbzləri əlavə sübut kimi istifadə olunur.

Cinayət işi başlanmasa, zərəri tələb edə bilərəmmi?

Bəli. Mülki iddia cinayət işindən asılı deyil: zərərin ödənilməsini ayrıca mülki işdə tələb edə bilərsiniz.

Ekspertizanı özüm sifariş edə bilərəmmi?

Özəl qaydada aldığınız həkim rəyi məhkəmə ekspertizasını əvəz etmir. Amma o, ekspertizanın təyin edilməsi üçün əsas yaradır və ekspertlərə veriləcək sualları dəqiqləşdirməyə kömək edir.