Öz arzusu ilə işdən çıxma: 1 aylıq xəbərdarlıq və ərizəni geri götürmək

Daha yaxşı iş təklifi almısınız və yeni işəgötürən sizi iki həftəyə gözləyir. Yaxud rəhbərlə mübahisədən sonra əsəbi halda ərizə yazmısınız, indi isə peşmansınız. Öz arzusu ilə işdən çıxma sadə görünür, amma bir aylıq müddətin, ərizənin tarixinin və onu geri götürməyin öz qaydaları var.

Bir aylıq xəbərdarlıq: qayda necə işləyir?

Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinə görə, işçi işəgötürəni bir təqvim ayı əvvəl yazılı xəbərdar etməklə əmək müqaviləsinə öz təşəbbüsü ilə xitam verə bilər. Bu, işçinin birtərəfli hüququdur: işəgötürənin razılığı tələb olunmur və o, ərizəni «imzalamamaqla» sizi işdə saxlaya bilməz. Ərizə mahiyyətcə xahiş deyil, xəbərdarlıqdır.

Bir aylıq müddət işəgötürənə yeni işçi tapmaq və işləri təhvil almaq üçün verilir. Müddət ərizənin işəgötürənə çatdığı gündən hesablanır. Məsələn, ərizəni 15 sentyabrda təqdim etmisinizsə, bir ay 15 oktyabrda başa çatır. Ona görə ərizənin qəbul tarixi sənəddə mütləq əks olunmalıdır.

Xəbərdarlıq dövründə əmək münasibətləri tam qüvvədədir. Siz iş qrafikinə əməl edir və əmək haqqınızı alırsınız, işəgötürən də sizə adi qaydada iş tapşırır.

Bir aydan tez çıxmaq mümkündürmü?

Bir ay qanunun ümumi qaydasıdır, amma yeganə variant deyil. Daha tez ayrılmağın üç qanuni yolu var.

İşəgötürənin razılığı. Tarixi dəyişmək üçün tərəflərin razılığı kifayətdir: işəgötürən daha tez tarixlə razılaşırsa, müqaviləyə həmin gün xitam verilə bilər. Bu razılığı mütləq yazılı alın — ərizənin üzərində rəhbərin dərkənarı və ya xitam əmrində göstərilən tarix sonradan mübahisənin qarşısını alır.

Üzrlü səbəblər. 69-cu maddə bəzi üzrlü səbəbləri ayrıca sadalayır: onlar olduqda işəgötürən bir ayı gözlətmədən müqaviləyə ərizədə göstərilən tarixdə xitam verməlidir. Səbəbiniz ciddidirsə, məsələn, başqa şəhərə köçürsünüz və ya təhsil almağa qəbul olunmusunuz, əvvəlcə bu siyahını e-qanun.az-da maddənin mətnindən yoxlayın. Səbəbiniz siyahıdadırsa, onu ərizədə açıq yazın və təsdiq edən sənədi əlavə edin.

Sınaq müddəti. Sınaq dövründə tərəflərdən hər biri müqaviləyə 3 gün əvvəl yazılı xəbərdarlıqla xitam verə bilər. Sınaq müddətinin özü isə 3 aydan çox ola bilməz.

Kamal 15 sentyabrda ərizə verir, yeni işəgötürən isə onu oktyabrın 1-də gözləyir. Kamal ərizədə 30 sentyabrı son iş günü kimi göstərir və işləri iki həftəyə təhvil verəcəyini yazır. Direktor razılaşır və ərizəyə «30.09.2026-cı il tarixdən azad edilsin» dərkənarını qoyur. Razılıq olmasaydı, Kamal 15 oktyabradək işləməli olacaqdı.

Ərizə necə yazılır və necə təqdim olunur?

Ərizənin xüsusi forması yoxdur, amma onda aşağıdakılar olmalıdır:

1. kimə ünvanlandığı — müəssisənin rəhbərinin vəzifəsi və adı;
2. sizin adınız, soyadınız və vəzifəniz;
3. müqaviləyə öz təşəbbüsünüzlə xitam verilməsi barədə aydın ifadə;
4. son iş günü kimi istədiyiniz tarix, bir aydan tez tarix göstərirsinizsə, onun səbəbi;
5. tarix və imza.

Ərizəni iki nüsxədə hazırlayın. Birini kargüzarlığa və ya kadrlar şöbəsinə verin, ikincisinin üzərində qəbul tarixini, qeydiyyat nömrəsini və qəbul edən şəxsin imzasını qoydurun. İşəgötürən ərizəni qəbul etməkdən imtina edirsə, onu müəssisənin hüquqi ünvanına sifarişli poçtla, çatdırılma bildirişi ilə göndərin. Bu halda bir ay məktubun işəgötürənə çatdığı gündən hesablanır. Hazır mətni işdən çıxma ərizəsi nümunəsi yazısında tapa bilərsiniz.

Ərizəni geri götürmək: nə vaxt mümkündür?

Əsəbi anda yazılmış ərizə hələ son söz deyil. Xəbərdarlıq dövründə işçi ərizəsini geri götürə bilər, əgər onun yerinə başqa işçi yazılı dəvət olunmayıbsa. Qanun məhz yazılı dəvətdən danışır, ona görə «namizədlə artıq danışmışıq» kimi şifahi arqument bu hüququ aradan qaldırmır.

Ərizəni geri götürmək də yazılı olmalıdır: bu barədə ayrıca ərizə yazın və onu ilk ərizə kimi qeydiyyatdan keçirin. İşəgötürən yazılı dəvətin olduğunu bildirirsə, onun tarixini soruşun. Dəvət sizin geri götürmə ərizənizdən sonra göndərilibsə, hüququnuza təsir etmir.

Günel şöbə müdiri ilə mübahisədən sonra ərizə verir, bir həftə sonra isə fikrini dəyişir və ərizəni geri götürdüyünü yazılı bildirir. Kadrlar şöbəsi cavab verir ki, onun yerinə artıq namizəd tapılıb. Amma namizədlə yalnız telefonla danışılıb, ona yazılı dəvət göndərilməyib. Günel işdə qalmaq hüququnu saxlayır. İşəgötürən buna baxmayaraq müqaviləyə xitam versə, bu, işə bərpa tələbi üçün əsas olar.

Son iş günü: hansı ödənişlər və sənədlər?

Müqaviləyə xitam verildiyi gün işçi ilə tam hesablaşma aparılmalıdır. Öz arzusu ilə çıxan işçiyə ödənilir:

• son ayda işlənmiş günlərin əmək haqqı;
• istifadə olunmamış məzuniyyət günləri üçün kompensasiya;
• əmək müqaviləsində və ya kollektiv müqavilədə nəzərdə tutulubsa, əlavə ödənişlər.

Qanunun nəzərdə tutduğu işdən çıxma müavinəti ixtisar və ləğv kimi təqsirsiz əsaslar üçündür, öz arzusu ilə çıxan işçi onu, bir qayda olaraq, almır. Xitam əmrinin surətini tələb edin və hesablamanın açılışını yazılı istəyin. 2026-cı ildən məzuniyyət pulu və digər təminatlarla bağlı qaydalar da dəyişib, onları Əmək Məcəlləsinin 2026-cı il dəyişiklikləri yazısında topladıq.

Hesablaşma aparılmırsa, işəgötürənə yazılı tələb göndərin, cavab olmasa, Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə (DƏMX) şikayət verin. Məhkəməyə müraciətdən əvvəl ilkin mediasiya sessiyasında iştirak məcburidir.

Təzyiqlə yazdırılan ərizə

Bəzən işəgötürən işçini çıxarmaq istəyir, amma qanuni əsası yoxdur və ya ixtisarın təminatlarını ödəmək istəmir. Onda «ərizəni öz arzunla yaz» təklifi gəlir. İmzalanmış ərizəni sonradan mübahisələndirmək üçün onun məcburiyyət altında yazıldığını sübut etmək lazımdır, şifahi təzyiqdə isə bu, çox çətindir.

İstəmədiyiniz ərizəni imzalamayın. Artıq imzalamısınızsa, xəbərdarlıq dövründə onu geri götürmək hüququndan istifadə edin. İşəgötürənin təşəbbüsü ilə xitamın hansı əsaslarla mümkün olduğunu işdən çıxarılmanın qanuni əsasları yazısında izah etmişik.

Tez-tez verilən suallar

İşəgötürən ərizəmi qəbul etmir. Nə etməli?

Ərizəni müəssisənin hüquqi ünvanına sifarişli poçtla, çatdırılma bildirişi ilə göndərin. Bir aylıq müddət məktubun işəgötürənə çatdığı gündən hesablanacaq.

Bir ay işləmədən çıxa bilərəmmi?

Yalnız işəgötürənin razılığı ilə, qanunda sadalanan üzrlü səbəb olduqda və ya sınaq dövründə. Əks halda xəbərdarlıq dövründə işə gəlməmək intizam məsuliyyətinə səbəb ola bilər.

Xəstəlik vərəqəsində olarkən öz arzumla çıxa bilərəmmi?

Bəli. Xəstəlik dövründə xitam qadağası yalnız işəgötürənin təşəbbüsünə aiddir, işçinin öz təşəbbüsü ilə xitama şamil olunmur.

Ərizəni geri götürdüm, amma işəgötürən xitam əmri verdi. Nə etməli?

Yerinizə başqa işçi yazılı dəvət olunmayıbsa, belə xitam qanunsuzdur. DƏMX-ə şikayət edin və ya ilkin mediasiyadan sonra işə bərpa barədə məhkəməyə müraciət edin; müraciət müddəti qısadır, ona görə ləngiməyin.

Öz arzusu ilə çıxanda müavinət düşürmü?

Qanunla nəzərdə tutulan işdən çıxma müavinəti öz arzusu ilə çıxan işçiyə ödənilmir, amma əmək və ya kollektiv müqavilə başqa şərt qoya bilər. İstifadə olunmamış məzuniyyət üçün kompensasiya isə hər halda ödənilir.