Kredit tarixçəsində səhv qeyd: kredit bürosuna etiraz

İpoteka krediti üçün müraciət etmisiniz, bank isə «kredit tarixçənizdə ödənilməmiş borc var» deyərək imtina edir. Halbuki həmin krediti iki il əvvəl tam bağlamısınız. Kredit tarixçəsində səhv qeyd təkcə narahatlıq deyil: o, faizi artırır, yeni krediti bağlayır, bəzən isə işə qəbulda da sual yaradır.

Kredit tarixçəsi nədir və haradan gəlir?

Kredit tarixçəsi aldığınız kreditlər, onların məbləği, ödəniş intizamı, gecikmələr və zaminlik öhdəlikləri barədə məlumatlar toplusudur. Münasibətləri «Kredit büroları haqqında» Qanun tənzimləyir. Sistem üç halqadan ibarətdir:

• məlumatı verənlər — banklar, bank olmayan kredit təşkilatları və digər kreditorlar;
• kredit bürosu — məlumatı toplayır, saxlayır və kredit hesabatı hazırlayır;
• hesabatdan istifadə edənlər — kredit müraciətinizə baxan banklar və təşkilatlar.

Kredit bürosu məlumatı özü yaratmır, ona göndərilən məlumatı əks etdirir. Buna görə səhvin mənbəyi çox vaxt məlumatı ötürən bankdır. Etirazın hər iki ünvana göndərilməsinin səbəbi də budur.

Ən çox rast gəlinən səhvlər

Səhvin növünü düzgün müəyyən etmək vacibdir: etirazın mətni və əlavə olunacaq sübut məhz ondan asılıdır. Zaminlik öhdəliklərinin tarixçəyə necə təsir etdiyini zaminin riskləri yazısında izah etmişik.

Kredit hesabatını necə almaq olar?

Kredit tarixçəsinin subyekti kimi öz kredit hesabatınızı əldə etmək hüququnuz var. Hesabatı kredit bürosunun saytı və ya ofisi vasitəsilə, şəxsiyyətinizi təsdiqləməklə sifariş etmək olar. Ödənişsiz hesabat əldə etmə imkanı və şərtləri qanunla və büronun qaydaları ilə müəyyən olunur; bunları büronun saytında yoxlayın. Lisenziyalı kredit bürolarının siyahısını isə Mərkəzi Bankın saytında (cbar.az) tapmaq olar.

Hesabatı yalnız səhvdən şübhələnəndə deyil, böyük kreditə müraciətdən əvvəl də yoxlamaq faydalıdır. Səhvi vaxtında tapmaq bank imtinasından sonra düzəliş gözləməkdən daha asandır.

Kredit bürosuna etiraz: addım-addım

1. Qeydi dəqiqləşdirin. Hesabatda hansı təşkilatın, hansı müqavilənin, hansı tarixin və məbləğin səhv olduğunu yazın.
2. Sübutları toplayın. Borcun bağlanması barədə arayış, ödəniş qəbzləri, hesab çıxarışı, lazım gələrsə polisə verilmiş ərizənin qəbul sənədi.
3. Büroya yazılı etiraz verin. Etirazda şəxsi məlumatlarınızı, səhv qeydin təsvirini, düzgün məlumatın nə olduğunu və sübutların siyahısını göstərin.
4. Eyni etirazı məlumatı ötürən təşkilata göndərin. Bankdan düzgün məlumatı büroya yenidən ötürməyi yazılı tələb edin.
5. Cavabı yazılı alın. Araşdırma başa çatdıqdan sonra yenilənmiş hesabatı sifariş edib düzəlişin həqiqətən edildiyini yoxlayın.

Büro etirazı araşdırarkən məlumatı ötürən təşkilatdan izahat tələb edir. Araşdırmanın müddəti qanunla müəyyən olunub; dəqiq müddəti e-qanun.az-da qanunun mətnindən və ya büronun etiraz qaydalarından yoxlayın.

İki həyat nümunəsi

Bağlanmış, amma «açıq» kredit. Leyla istehlak kreditini müddətindən əvvəl bağlayıb, bankdan borcun olmaması barədə arayış da alıb. İki il sonra ipoteka müraciəti zamanı hesabatda həmin kredit gecikmədə olan borc kimi görünüb. Leyla arayışı əlavə edərək büroya və banka yazılı etiraz verib. Bank bağlanma məlumatını ötürmədiyini təsdiqləyib, qeyd düzəldilib, ipoteka müraciətinə yenidən baxılıb.

Götürülməmiş kredit. Kamranın hesabatında heç vaxt götürmədiyi 800 manatlıq onlayn kredit görünüb. Pulun başqa şəxsin kartına köçürüldüyü məlum olub. Kamran polisə ərizə verib, kredit təşkilatına və büroya etiraz göndərib, pulun onun hesabına daxil olmadığını göstərən bank arayışını əlavə edib. Belə hallarda ilk addımları onlayn mikrokredit mübahisələri yazısında ayrıca təsvir etmişik.

Etiraz rədd edilərsə: Mərkəzi Bank və məhkəmə

Büro və ya bank sübutlarınıza baxmadan qeydi «düzgün» elan edibsə, mübahisə bitmir.

• Mərkəzi Banka şikayət. Mərkəzi Bank kredit bürolarının və kredit təşkilatlarının fəaliyyətinə nəzarət edir. Şikayətə etirazınızın surətini, aldığınız cavabı və sübutları əlavə edin.
• Məhkəməyə iddia. Yanlış məlumatın düzəldilməsi tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmək olar. Səhv qeyd sizə real zərər vurubsa — məsələn, daha yüksək faizlə kredit götürməyə məcbur olmusunuzsa — zərərin ödənilməsini də tələb etmək mümkündür. Bunun üçün zərərin məbləği və onun məhz səhv qeyddən yarandığı sübut edilməlidir.

Borc mübahisələrində sübutların necə toplanıb məhkəməyə təqdim olunduğunu borc mübahisələrində məhkəmə yolu yazısında izah etmişik.

Tez-tez verilən suallar

Borcu bağladım. Kredit tarixçəm nə vaxt yenilənəcək?

Bank bağlanma məlumatını büroya ötürdükdən sonra. Hesabatda dəyişiklik görünmürsə, bankdan məlumatın ötürülməsini yazılı tələb edin.

Əvvəlki gecikmələr borcu bağlayandan sonra silinirmi?

Xeyr. Real gecikmələr düzgün məlumatdır və qanunla müəyyən olunmuş müddət ərzində tarixçədə qalır. Borcun bağlanması isə yeni, müsbət qeyd kimi əks olunur.

Bank kredit hesabatımı məndən xəbərsiz yoxlaya bilərmi?

Kredit hesabatı adətən sizin razılığınızla sorğulanır; razılıq çox vaxt kredit müraciəti formasında verilir. Hesabatınızın kimlər tərəfindən sorğulandığını hesabatın özündə görmək mümkündür.

Səhv düzəldiləndən sonra bank müraciətimə yenidən baxmalıdırmı?

Bank kredit verməyə borclu deyil və qərarı öz meyarları ilə qəbul edir. Düzəldilmiş hesabatla yenidən müraciət edə bilərsiniz: imtinanın yeganə səbəbi səhv qeyd idisə, yeni müraciətin nəticəsi fərqli ola bilər.