Hərbi xidmətə çağırılan işçiyə 3 misli müavinət: kim və necə ödəyir

Oğlunuz çağırış vərəqəsi alıb, iş yerində isə ona deyirlər: «Öz arzunla ərizə yaz, çıx, qayıdanda baxarıq». Belə ərizə imzalanan kimi hərbi xidmətə çağırılan işçi qanunla ona çatan ciddi məbləği itirə bilər. 2026-cı ildən bu müavinət ən azı üç aylıq orta maaş həcmindədir.

Müavinət hansı halda yaranır?

Hərbi xidmətə çağırılma Əmək Məcəlləsində əmək müqaviləsinin tərəflərin iradəsindən asılı olmayan hallarda xitam əsaslarından biridir. İşçi işdən qovulmur və öz istəyi ilə də getmir: dövlət qarşısındakı konstitusiya borcunu yerinə yetirmək üçün işi tərk edir. Qanun bu hala görə işçinin itirdiyi qazancı qismən kompensasiya edir.

2026-cı il dəyişikliklərinə görə belə xitamda işəgötürən işçiyə ən azı 3 misli orta aylıq əmək haqqı məbləğində müavinət ödəməlidir. «Ən azı» sözü bunun minimum olduğunu göstərir. Kollektiv müqavilə və ya əmək müqaviləsi daha çox nəzərdə tuta bilər, az isə yox.

Xitam əsası niyə həlledicidir?

Müavinət xitamın əsasına bağlıdır. İşçi çağırış vərəqəsini alıb «öz arzusu ilə» ərizə yazarsa, əmrdə tamamilə başqa əsas göstəriləcək. Öz təşəbbüsü ilə işdən çıxan işçiyə isə Məcəllə belə müavinət nəzərdə tutmur.

Əmrdəki bənd sonradan mübahisə yarananda əsas sübuta çevrilir. Xitam əsaslarının işçi üçün niyə bu qədər önəmli olduğunu işdən çıxarılmanın qanuni əsasları yazısında ətraflı izah etmişik.

Məbləğ necə hesablanır?

Hesablamanın bazası orta aylıq əmək haqqıdır. Orta əmək haqqı Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi qaydaya əsasən müəyyən edilir. Hansı ayların və hansı ödənişlərin nəzərə alındığını e-qanun.az-da həmin qaydanın son redaksiyasından yoxlayın.

Düsturun özü isə sadədir: orta aylıq əmək haqqı × 3 = ən az ödənilməli məbləğ.

Müavinət işçiyə xitam zamanı çatan yeganə ödəniş deyil. Onunla yanaşı son ayda işlənmiş günlər üçün əmək haqqı və istifadə olunmamış məzuniyyət günləri üçün kompensasiya da ödənilir.

Kim ödəyir və nə vaxt?

Müavinəti işəgötürən öz vəsaiti hesabına ödəyir. Müqaviləyə xitam verilərkən işçi ilə tam haqq-hesab çəkilməlidir: əmək haqqı, məzuniyyət kompensasiyası və müavinət bir yerdə. İşçi hərbi hissəyə yola düşdükdən sonraya saxlanılan ödəniş sonradan çətin alınır.

Nümunə. Tural kafedə ofisiantdır, orta aylıq əmək haqqı 650 manatdır. Çağırış vərəqəsini alanda müdir ondan «öz arzusu ilə» ərizə istəyir. Tural bunun əvəzinə vərəqənin surətini ərizəyə əlavə edib xitamın hərbi xidmətə çağırışla əlaqədar rəsmiləşdirilməsini xahiş edir. Nəticədə o, son ay üçün maaşdan və məzuniyyət kompensasiyasından əlavə ən azı 1950 manat müavinət alır. Öz arzusu ilə yazılmış ərizə bu məbləği sıfıra endirərdi.

Sənədləşmə: addım-addım

1. Çağırış vərəqəsini alın və surətini çıxarın.
2. İşəgötürənə yazılı ərizə verin: müqaviləyə hərbi xidmətə çağırışla əlaqədar xitam verilməsini xahiş edin, vərəqənin surətini əlavə edin.
3. Ərizənin qəbul olunmasını qeydiyyat nömrəsi və ya ikinci nüsxədə imza ilə təsdiqlətdirin.
4. Əmrlə tanış olun və xitamın əsasının düzgün yazıldığını yoxlayın.
5. Xitam günü bütün ödənişləri tələb edin və hesablama vərəqəsinin surətini alın.
6. Əmək müqaviləsinə xitamın elektron sistemdə əks olunduğunu e-gov.az portalında yoxlayın.

İşəgötürən ödəməsə nə etməli?

Əvvəlcə işəgötürənə yazılı tələb göndərin və ödəniş müddətini göstərin. Cavab verilməsə, Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə (DƏMX) şikayət edin. Məhkəməyə getməzdən əvvəl isə ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmək lazımdır — əmək mübahisələrində bu mərhələ məcburidir.

İşçi artıq hərbi hissədədirsə, mübahisəni onun əvəzinə ailə üzvü apara bilər. Bunun üçün yola düşməzdən əvvəl notariat qaydasında etibarnamə verilməsi məsləhətdir; lazımi mətni etibarnamə nümunəsi yazısında tapa bilərsiniz. 2026-cı ildə Məcəlləyə edilmiş digər dəyişiklikləri isə Əmək Məcəlləsinin 2026 yenilikləri icmalında toplamışıq.

Tez-tez verilən suallar

Minimum maaşla işləyən işçiyə müavinət nə qədər olur?

Orta aylıq əmək haqqı 400 manatdırsa, müavinət ən azı 1200 manat təşkil edir. İşəgötürən daha çox ödəyə bilər, az ödəyə bilməz.

Kollektiv müqavilədə daha az məbləğ yazılıbsa nə olur?

3 misli orta aylıq əmək haqqı qanundakı minimumdur. Bundan az məbləğ nəzərdə tutan şərt işçinin vəziyyətini qanunla müqayisədə pisləşdirdiyi üçün tətbiq olunmur.

Artıq «öz arzusu ilə» ərizə yazmışam, nə edə bilərəm?

Xəbərdarlıq müddəti bitməyibsə və yerinizə başqa işçi yazılı dəvət olunmayıbsa, ərizəni yazılı şəkildə geri götürüb yenisini hərbi xidmətə çağırışla əlaqədar verə bilərsiniz. Əmr artıq verilibsə, xitam əsasının dəyişdirilməsini DƏMX-ə şikayət və ya mediasiyadan sonra məhkəmə yolu ilə tələb etmək olar.

Xidmətdən qayıdandan sonra köhnə işimə qayıda bilərəmmi?

Müqaviləyə xitam verildiyi üçün qayıdış yeni əmək müqaviləsi ilə rəsmiləşdirilir. Hərbi xidmət keçmiş şəxslər üçün işə düzəlmə ilə bağlı əlavə təminatları hərbi qulluqçuların statusuna dair qanunvericilikdə, e-qanun.az-da yoxlayın.