Etibarnamə nümunəsi: ümumi və xüsusi etibarnamə

Xaricdə işləyirsiniz, Bakıdakı mənzilin sənədlərini isə qardaşınız rəsmiləşdirməlidir. Yaxud avtomobilinizi atanız idarə edəcək, məhkəmədəki işinizi isə başqası aparacaq. Hər iki halda etibarnamə lazımdır və onun növü səhv seçiləndə nümayəndə notariusdan, bankdan və ya məhkəmədən «səlahiyyətiniz yoxdur» cavabı ilə qayıdır.

Etibarnamə nə vaxt lazımdır?

Etibarnamə ilə nümayəndənin sizin adınızdan etdiyi hərəkət sizin öz hərəkətiniz kimi nəticə doğurur. O, müqavilə imzalayırsa, hüquq və vəzifələr birbaşa sizdə yaranır. Ona görə etibarnamə təkcə rahatlıq vasitəsi deyil, həm də risk sənədidir: nə qədər geniş səlahiyyət verirsinizsə, bir o qədər çox şeyi başqasının vicdanına tapşırırsınız.

Bəzi hallarda etibarnamə tələb olunmur. Yetkinlik yaşına çatmayan uşağın adından onun valideynləri qanuni nümayəndə kimi çıxış edir. Hüquqi şəxsin direktoru da şirkət adından nizamnamə əsasında hərəkət edir. Qalan hallarda — mənzilin satışı, sənədlərin alınması, avtomobilin idarə edilməsi, məhkəmədə təmsilçilik — etibarnamə olmadan başqasının adından çıxış etmək mümkün deyil.

Ümumi, xüsusi, yoxsa birdəfəlik etibarnamə?

Qayda sadədir: nümayəndəyə yalnız həqiqətən lazım olan səlahiyyəti verin. Səbinə xaricdə yaşayır və Bakıdakı mənzilinin kommunal borclarını ödəmək üçün əmisi oğluna ümumi etibarnamə verib. Mətndə «əmlakıma sərəncam vermək» ifadəsi də olduğundan nümayəndə mənzili 90 min manata satıb. Satış etibarnamədəki səlahiyyət daxilində olduğundan onu ləğv etdirmək çətindir və Səbinənin əsas yolu nümayəndədən zərərin ödənilməsini tələb etməkdir. Kommunal ödənişlər üçün xüsusi etibarnamə kifayət edərdi.

Etibarnamə harada rəsmiləşdirilir və nə lazımdır?

Əqdin özü notarial formada bağlanmalıdırsa, məsələn, mənzil satılırsa, onu bağlamaq üçün verilən etibarnamə də notarial qaydada təsdiq edilməlidir. Dövlət orqanları, banklar və Dövlət Yol Polisi praktikada da notarial etibarnamə tələb edir. Poçtdan bağlama almaq kimi sadə işlərdə bəzən sadə yazılı etibarnamə kifayətdir, amma bunu əvvəlcədən həmin təşkilatdan soruşun.

Notariusa etibar edən özü gedir, nümayəndənin iştirakı adətən tələb olunmur. Özünüzlə aparın:

1. Öz şəxsiyyət vəsiqənizi.
2. Nümayəndənin tam adını, doğum tarixini, şəxsiyyət vəsiqəsinin məlumatlarını, FİN-ini və ünvanını — ən yaxşısı vəsiqəsinin surətini.
3. Əmlakın sənədini, əgər etibarnamə əmlakla bağlıdırsa: daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, avtomobilin qeydiyyat şəhadətnaməsi.
4. Nümayəndəyə nə etdirmək istədiyinizin yazılı siyahısını.

Notarial hərəkətə görə dövlət rüsumu və xidmət haqqı ödənilir; cari məbləği notariusdan soruşun. Xaricdə yaşayırsınızsa, etibarnaməni Azərbaycanın səfirliyində və ya konsulluğunda rəsmiləşdirə bilərsiniz. Xarici notariusun təsdiq etdiyi etibarnamə Azərbaycanda istifadə üçün, bir qayda olaraq, apostil və ya konsul leqallaşdırması, həmçinin təsdiq edilmiş tərcümə tələb edir; fərqi apostil ilə konsul leqallaşdırmasının fərqi yazısında izah etmişik.

Nümunə: xüsusi etibarnamə

Aşağıdakı mətn notariusda ən çox istənilən iki məqsəd üçündür: əmlakla bağlı sənədləşmə və məhkəmədə təmsilçilik. Lazım olan bəndləri saxlayın, qalanını silin. Notarius mətni öz blankında tərtib edəcək, amma səlahiyyətlərin siyahısını əvvəlcədən hazırlamaq vaxta qənaət edir və heç nəyin unudulmamasına təminat verir.

ETİBARNAMƏ

[Şəhər], [tarix rəqəmlə və sözlə]

Mən, [Soyad Ad Ata adı], [doğum tarixi] təvəllüdlü,
şəxsiyyət vəsiqəsi [seriya və nömrə], [verən orqan, verilmə tarixi],
FİN [...], qeydiyyat ünvanı: [...],

bu etibarnamə ilə [Soyad Ad Ata adı]-nı ([doğum tarixi] təvəllüdlü,
şəxsiyyət vəsiqəsi [seriya və nömrə], FİN [...],
qeydiyyat ünvanı: [...]) aşağıdakı hərəkətləri mənim adımdan
etmək üçün nümayəndəm təyin edirəm:

1. [Ünvan] ünvanında yerləşən, mənə mülkiyyət hüququ ilə məxsus
mənzillə (reyestr nömrəsi [...]) bağlı dövlət orqanlarında,
notariusda, bələdiyyədə, kommunal xidmət təşkilatlarında və digər
müəssisələrdə mənim mənafeyimi təmsil etmək;
2. həmin mənzil üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış,
arayış və digər sənədləri almaq, ərizələri imzalamaq və təqdim
etmək, kommunal xidmətlərin haqqını ödəmək;
3. [həmin mənzili özünün müəyyən etdiyi qiymətə və şərtlərlə satmaq,
alqı-satqı müqaviləsini imzalamaq və satış qiymətini almaq;]
4. [bütün məhkəmələrdə iddiaçıya, cavabdehə və üçüncü şəxsə
verilən bütün prosessual hüquqlarla, o cümlədən iddia ərizəsini
imzalamaq və vermək, iddiadan tam və ya qismən imtina etmək,
iddianı tanımaq, barışıq sazişi bağlamaq, apellyasiya və kassasiya
şikayəti vermək, icra vərəqəsini almaq və icraya yönəltmək, mənə
çatası pulu və əmlakı almaq hüququ ilə işlərimi aparmaq;]
5. bu etibarnamə üzrə tapşırıqların icrası üçün lazım olan digər
hərəkətləri etmək.

Səlahiyyətlər [başqasına etibar edilmək hüququ ilə / başqasına
etibar edilmək hüququ olmadan] verilir.

Etibarnamə [tarix]-dək qüvvədədir.

Etibar edən: [Soyad Ad Ata adı]                      [İmza]

[Notariusun təsdiq qeydi: etibar edənin şəxsiyyətinin və fəaliyyət
qabiliyyətinin yoxlandığı, etibarnamənin onun tərəfindən notariusun
iştirakı ilə imzalandığı barədə qeyd, reyestr nömrəsi, notariusun
imzası və möhürü]

Etibarnaməni ümumi etmək üçün 1–4-cü bəndlərin yerinə «mənə məxsus bütün əmlakı idarə etmək və ona sərəncam vermək» kimi geniş ifadə yazılır. Bunu yalnız tam etibar etdiyiniz şəxsə edin. Avtomobil üzrə etibarnamədə «idarə etmək» və «sərəncam vermək», yəni satmaq, girov qoymaq ayrı-ayrı səlahiyyətlərdir. Avtomobili etibarnamə ilə alan tərəfin hansı risklə üzləşdiyini avtomobili etibarnamə ilə almaq yazısında izah etmişik.

Doldurarkən 5 tipik səhv

1. Səlahiyyətlər lazım olandan geniş verilir. «Bütün məsələlər üzrə» ifadəsi nümayəndəyə sizin xəbəriniz olmadan əmlakı satmaq, girov qoymaq, borc götürmək imkanı verə bilər. Hər səlahiyyəti konkret yazın.
2. Məhkəmə üçün xüsusi səlahiyyətlər yazılmır. Ümumi «məhkəmədə təmsil etmək» ifadəsi ilə nümayəndə barışıq sazişi bağlaya, iddiadan imtina edə və ya apellyasiya şikayəti verə bilməyə bilər. Bu hərəkətləri etibarnamədə ayrıca sadalayın.
3. Müddət düşünülmədən qoyulur. Çox uzun müddət unudulmuş, amma qüvvədə olan etibarnamə riskidir, çox qısa müddət isə iş yarımçıq qalanda yenidən notariusa getmək deməkdir. Müddəti işin real vaxtına görə seçin; qanunun müddətə dair qaydalarını notariusdan dəqiqləşdirin.
4. Nümayəndənin məlumatları səhv yazılır. Soyaddakı bir hərf fərqi və ya köhnə vəsiqənin nömrəsi səbəbindən bank və ya dövlət orqanı etibarnaməni qəbul etmir. Məlumatları vəsiqədən hərfi-hərfinə köçürün.
5. Əmlak dəqiq göstərilmir. «Mənzilimlə bağlı» yazılıb ünvan və reyestr nömrəsi göstərilməyəndə, nümayəndə hansı əmlak üzrə səlahiyyəti olduğunu sübut edə bilmir. Avtomobil üçün ban (VIN) nömrəsini və qeydiyyat nişanını yazın.

Tez-tez verilən suallar

Etibarnaməni necə ləğv etmək olar?

Etibar edən etibarnaməni istənilən vaxt ləğv edə bilər. Bunun üçün notariusa ərizə ilə müraciət edin, sonra nümayəndəni və etibarnamənin təqdim oluna biləcəyi qurumları yazılı xəbərdar edin: ləğvdən xəbəri olmayan tərəflə bağlanmış əqd mübahisəyə səbəb ola bilər.

Nümayəndə səlahiyyəti başqasına verə bilərmi?

Etibarnamədə səlahiyyətlərin başqasına etibar edilmək hüququ ilə verildiyi yazılıbsa, bəli. Belə qeyd yoxdursa, nümayəndə, bir qayda olaraq, tapşırığı şəxsən icra etməlidir.

Etibar edən vəfat etdi. Nümayəndə başladığı işi bitirə bilərmi?

Xeyr, etibarnamə etibar edənin ölümü ilə xitam tapır. Bundan sonra əmlakla bağlı hərəkətləri vərəsələr edir; ardıcıllığı vərəsəlik qaydaları yazısında izah etmişik.

Etibarnamə ilə mənzili satmaq olarmı?

Olar, əgər notarial qaydada təsdiq edilmiş etibarnamədə məhz həmin mənzili satmaq və satış qiymətini almaq səlahiyyəti açıq yazılıbsa. Notarius müqaviləni təsdiq etməzdən əvvəl etibarnamənin qüvvədə olduğunu və səlahiyyətin həcmini yoxlayır.