İstehlakçı pretenziyası nümunəsi: malın qaytarılması və zəmanət

Üç ay əvvəl aldığınız soyuducu soyutmur, mağaza isə «servisə aparın, biz satıcıyıq, təmirçi deyilik» deyir. Yaxud yeni telefonun ekranı gündə bir neçə dəfə sönür, satıcı dəyişməkdən imtina edir. Şifahi mübahisə burada heç nə vermir: tələbiniz yazılı pretenziya ilə rəsmiləşməlidir, çünki sonrakı şikayətdə və məhkəmədə ilk soruşulan sənəd odur.

Pretenziya nə vaxt yazılır?

Pretenziya satıcıya ünvanlanan yazılı tələbdir və iki vəziyyətdə lazım olur. Birincisi, mal qüsurlu çıxıb: işləmir, zəmanət müddətində sıradan çıxıb və ya satışda deyildiyindən fərqli keyfiyyətdədir. İkincisi, mal keyfiyyətlidir, amma ölçüsü, rəngi və ya forması uyğun gəlmir. İkinci halın öz qaydası və qısa müddəti var, bəzi mallar isə ümumiyyətlə dəyişdirilmir — bunu malın geri qaytarılması və 14 gün qaydası yazısında izah etmişik. Aşağıdakı nümunə qüsurlu mal üçündür.

«İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Qanun keyfiyyətsiz mal almış istehlakçıya bir neçə tələbdən birini seçmək imkanı verir:

Qüsur səbəbindən dəymiş zərərin, məsələn, malın daşınması xərcinin ödənilməsini də tələb etmək olar. Hər tələbin necə icra olunduğunu zəmanətli malın təmiri, dəyişdirilməsi və pulun qaytarılması yazısında ətraflı izah etmişik.

Satıcının «istehsalçıya və ya servisə müraciət edin» cavabı sizi ondan tələb etmək hüququndan məhrum etmir: malı sizə satan və pulu alan odur. Qüsur zəmanət müddətində aşkar edilibsə, onun sizin günahınızla — istifadə qaydalarının pozulması, zərbə, suyun təsiri nəticəsində — yarandığını, bir qayda olaraq, satıcı sübut etməlidir.

Pretenziya kimə verilir və nə əlavə olunur?

Pretenziya hüquqi şəxsin rəhbərinə və ya fərdi sahibkara ünvanlanır. Satıcının tam adını və VÖEN-ini satış çekindən və ya müqavilədən götürün. Mətni iki nüsxədə hazırlayın: birini mağazaya verin, ikincisinə qəbul edən işçinin adı, imzası və tarix yazılsın. Qəbul etmirlərsə, pretenziyanı satıcının hüquqi ünvanına sifarişli poçtla bildirişlə göndərin; onlayn mağazada saytda göstərilən rəsmi elektron ünvan da işə yarayır.

Əlavə edin (hamısı surət, əsli özünüzdə qalsın):

1. Satış çeki və ya qəbz; onlayn alışda sifarişin təsdiqi və ödəniş çıxarışı.
2. Zəmanət talonu.
3. Qüsuru göstərən foto və video.
4. Servis mərkəzinin aktı və ya diaqnostika rəyi (olduqda).
5. Satıcı ilə qüsur barədə yazışma (olduqda).

Malı yoxlamaya və ya təmirə verəndə qəbul aktı tələb edin: orada malın xarici vəziyyəti, komplektliyi, qüsurun təsviri və tələbiniz yazılmalıdır. Qüsurun səbəbi mübahisəli olsa, ekspertiza aparılır. Nəticəsi ilə razı deyilsinizsə, bunu yazılı bildirin və müstəqil ekspertiza rəyi alın.

Nümunə: keyfiyyətsiz mal barədə pretenziya

Kvadrat mötərizədəki yerləri öz məlumatlarınızla doldurun. Tələblər siyahısından yalnız birini saxlayın.

Kimə: [«...» MMC-nin direktoru / fərdi sahibkar]
[Soyad Ad Ata adı]
VÖEN: [...]
ünvan: [satış obyektinin və ya hüquqi ünvan]

Kimdən: [Soyad Ad Ata adı]
ünvan: [...]
telefon: [...], elektron poçt: [...]

PRETENZİYA
(keyfiyyətsiz malın [dəyişdirilməsi / dəyərinin qaytarılması / təmiri] haqqında)

[Tarix] tarixində [satış obyektinin ünvanı / internet saytınız] vasitəsilə [malın adı, markası, modeli, seriya nömrəsi] almışam. Malın qiyməti olan [məbləğ] manatı tam ödəmişəm (satış çeki № [...], [tarix]).

Mala [..] ay zəmanət müddəti verilib (zəmanət talonu № [...]).

[Tarix] tarixində, yəni zəmanət müddəti ərzində malda aşağıdakı qüsur aşkar edilib: [qüsurun konkret təsviri: nə vaxt və necə özünü göstərir, ekranda hansı xəta kodu çıxır]. Maldan istifadə təlimatına uyğun istifadə etmişəm; mal düşməyib, mexaniki zədə almayıb, üçüncü şəxslər tərəfindən açılmayıb və təmir edilməyib.

[Tarix] tarixində qüsur barədə [mağazaya şifahi / telefonla] məlumat vermişəm, lakin [tələbim təmin edilməyib / istehsalçının servis mərkəzinə müraciət etməyim tövsiyə olunub].

«İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununu rəhbər tutaraq,

TƏLƏB EDİRƏM:
1. [Aşağıdakılardan birini saxlayın:]
– malı eyni markalı (modelli) keyfiyyətli malla dəyişdirəsiniz;
– alqı-satqı müqaviləsini ləğv edib malın qiyməti olan [məbləğ] manatı [nağd şəkildə / [bank hesabının rekvizitləri] hesabıma köçürməklə] qaytarasınız;
– malın qüsurunu əvəzsiz aradan qaldırasınız;
– malın qiymətini [məbləğ] manat azaldıb fərqi mənə qaytarasınız.
2. Qüsur səbəbindən çəkdiyim [daşınma / diaqnostika] xərci olan [məbləğ] manatı ödəyəsiniz.

Pretenziyaya cavabı yazılı şəkildə yuxarıdakı ünvana və ya elektron poçt ünvanıma göndərməyinizi xahiş edirəm. Tələbim təmin edilmədikdə istehlak bazarına nəzarət üzrə dövlət orqanına və məhkəməyə müraciət edəcəyəm.

Əlavələr:
1. Satış çekinin surəti.
2. Zəmanət talonunun surəti.
3. Qüsuru əks etdirən foto və video — [..] ədəd.
4. [Servis mərkəzinin aktının surəti.]

[Tarix]                                  [İmza] [Soyad Ad]

Pretenziyanı qəbul etdim: [vəzifə, Soyad Ad]  [İmza]  [Tarix]

Bir neçə alternativ tələb yazılmış pretenziyada satıcı özünə sərfəli olanı seçəcək. Qərarınızı əvvəlcədən verin və mətndə yalnız onu saxlayın.

Doldurarkən 5 tipik səhv

1. Tələb konkret yazılmır. «Tədbir görülməsini xahiş edirəm» cümləsinə satıcı istədiyi kimi cavab verir. Qanunun verdiyi seçimlərdən birini açıq göstərin.
2. Pretenziyanın verildiyi sübut edilmir. İkinci nüsxədə qəbul qeydi, ya da sifarişli poçtun qəbzi yoxdursa, satıcı pretenziyanı almadığını deyəcək.
3. Mal aktsız təhvil verilir. Yoxlamaya aparılan mal sonradan «cızıqlarla gəlib» deyilərək geri qaytarıla bilər. Qəbul aktında malın vəziyyəti və komplektliyi yazılmalıdır.
4. Mal özbaşına açılır və ya təmir etdirilir. Bununla satıcıya qüsurun müdaxilə nəticəsində yarandığını iddia etmək imkanı verirsiniz. Zəmanət müddətində malı yalnız satıcıya və ya səlahiyyətli servisə verin.
5. Qüsur ümumi sözlərlə təsvir edilir. «Normal işləmir» yazısı ekspertizada heç nə demir. Qüsurun nə vaxt və necə özünü göstərdiyini, xəta kodunu yazın, foto-video əlavə edin.

Tez-tez verilən suallar

Satıcı pretenziyanı qəbul etmir və ya cavab vermir. Nə etməli?

Pretenziyanın verildiyini və ya göndərildiyini sübut edən sənədi saxlayın və istehlak bazarına nəzarət üzrə dövlət orqanına şikayət edin, ya da məhkəməyə müraciət edin. Hansı yolun sizə daha sərfəli olduğunu istehlakçı şikayətinin hara verilməsi yazısında müqayisə etmişik.

Zəmanət müddəti bitib. Tələb vermək olarmı?

Bəzi hallarda olar, amma bu zaman qüsurun mal sizə verilənədək mövcud olduğunu və ya istehsal qüsuru olduğunu, bir qayda olaraq, özünüz sübut etməli olacaqsınız — adətən ekspertiza rəyi ilə. Tələbin hansı müddətdə verilə biləcəyini e-qanun.az-da qanunun mətnindən yoxlayın.

Çeki itirmişəm. Satıcı tələbimi rədd edə bilərmi?

Alış faktını başqa sübutlarla da təsdiqləmək olar: bank kartından çıxarış, zəmanət talonundakı satış qeydi, onlayn sifarişin təsdiqi, şahid ifadəsi. Pretenziyada alışı hansı sənədlə təsdiqlədiyinizi yazın.

Endirimlə aldığım mal qüsurlu çıxdı. Hüquqlarım azdırmı?

Mal məhz həmin qüsura görə ucuz satılıbsa və satıcı bunu sizə əvvəlcədən bildiribsə, bu qüsura görə tələb vermək çətindir. Bildirilməmiş başqa qüsur üzə çıxıbsa, endirimli mal da adi mal kimi qorunur.