Endirimli mal qaytarıla bilərmi

Qış gödəkçəsini 40% endirimlə 150 manat əvəzinə 90 manata almısınız, evdə isə qollarının qısa olduğunu görürsünüz. Satıcı kampaniya plakatını göstərir: «Endirimli mallar qaytarılmır». Endirimli mal qaytarıla bilərmi sualının qanuni cavabı isə satıcının dediyindən xeyli fərqlidir.

Endirim hüquqlarınızı niyə ləğv etmir?

Endirim satıcının qiymətlə bağlı qərarıdır. Müqavilənin mahiyyəti dəyişmir: siz yenə də alıcı, mağaza isə satıcıdır, münasibəti də eyni qanun — «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Qanun tənzimləyir. Qanunda «endirimlə satılan mal» üçün hüquqları daraldan ayrıca istisna yoxdur.

«Endirimli mallar qaytarılmır və dəyişdirilmir» yazısı mahiyyətcə satıcının birtərəfli şərtidir. Qanunla müqayisədə istehlakçının vəziyyətini pisləşdirən şərt etibarsızdır və tətbiq olunmur. Bu məntiqi «alınan mal geri qaytarılmır» lövhəsi yazısında ətraflı açmışıq.

Satıcı əksinə, qanundan daha əlverişli şərt təklif edə bilər — məsələn, endirim dövründə qaytarma müddətini uzatmaq. Qadağan olan yalnız alıcının hüquqlarını daraltmaqdır.

Keyfiyyətli endirimli mal: 14 gün qaydası necə işləyir?

Mal qüsursuzdur, sadəcə ölçüsü, rəngi və ya fasonu uyğun gəlmir? Onda endirimdən asılı olmayaraq 14 gün qaydası tətbiq olunur. Şərtlər eynidir: mal istifadə olunmayıb, əmtəə görünüşü və etiketləri saxlanıb, alışı təsdiqləyən çek və ya bank çıxarışı var. Endirim stikerini də çıxarmayın — o, malın məhz həmin kampaniyada alındığını göstərir.

Qanunun ilkin həlli dəyişdirmədir, satıcıda uyğun mal yoxdursa, pulun qaytarılmasını tələb etmək olar. Nazirlər Kabinetinin siyahısındakı mallar isə endirimli olsun, olmasın, keyfiyyətli olduqda dəyişdirilmir. Bu istisnanı endirim deyil, qanun yaradır. Qaydanın bütün təfərrüatını malın geri qaytarılması qaydası yazısında izah etmişik.

«Qüsuruna görə ucuzlaşdırılıb»: deyilmiş qüsur nə deməkdir?

Bəzi mallar məhz qüsura görə ucuz satılır: cızılmış vitrin nümunəsi, qutusu yırtılmış məişət texnikası, düyməsi qopmuş köynək. Satış zamanı konkret qüsur barədə sizə xəbər verilibsə və siz buna razı olaraq almısınızsa, sonradan həmin qüsura görə tələb irəli sürə bilməzsiniz. Endirimin özü bu qüsurun qiymətidir.

Burada iki incəlik var. Birincisi, xəbərdarlıq konkret olmalıdır. Çekdə və ya etiketdə yalnız «qüsurlu mal» yazılıbsa və hansı qüsurdan söhbət getdiyi göstərilməyibsə, mübahisədə satıcı sizə nəyi dediyini sübut etməli olacaq. Ona görə belə malı alanda qüsurun satış sənədində konkret yazılmasını xahiş edin.

İkincisi, istisna yalnız deyilmiş qüsura aiddir. Cızılmış soyuducu bir ay sonra soyutmağı dayandırırsa, bu, tamam başqa qüsurdur və ona görə bütün hüquqlarınız qüvvədədir. Belə halda təmir, dəyişdirmə və ya pulun qaytarılması qaydasını zəmanətli mal xarab olduqda yazısında tapa bilərsiniz.

Qaytarılan məbləğ necə hesablanır?

Qaytarılan pul həmişə faktiki ödədiyiniz məbləğdir. Gödəkçəni 90 manata almısınızsa, 90 manat alırsınız — nə kampaniyadan əvvəlki 150 manat, nə də kampaniya bitdikdən sonrakı yeni qiymət. Mağaza «indi bu mal 120 manatdır» deyib hesabı dəyişə bilməz, amma siz də köhnə qiyməti tələb edə bilməzsiniz.

Kampaniyalarda hesab bir az qarışır. «2 al, 1 ödə» aksiyasında mallardan birini qaytaranda adətən ödənilmiş ümumi məbləğin həmin mala düşən hissəsi qaytarılır; «pulsuz» malı qaytarıb pul tələb etmək olmaz. Alışa hədiyyə verilibsə, əsas malı qaytaranda hədiyyənin də geri verilməsi tələb oluna bilər, çünki o, alış şərti ilə verilib. Ödənişin bir hissəsini bonuslarla etmisinizsə, həmin hissə praktikada bonus şəklində geri yazılır.

İki həyat nümunəsi

Gödəkçə. Aysel 150 manatlıq gödəkçəni 40% endirimlə 90 manata alıb, evdə qollarının qısa olduğunu görüb. Üçüncü gün çek və etiketlərlə mağazaya qayıdıb, satıcı isə «endirimli mal qaytarılmır» deyib. Aysel yazılı ərizə verib və onun ölçüsündə eyni model qalmadığı üçün pulun qaytarılmasını tələb edib. Mağaza 90 manatı qaytarıb.

Vitrin televizoru. Kamal vitrin nümunəsi olan televizoru 900 əvəzinə 700 manata alıb, satış sənədində «çərçivədə cızıq» qeyd olunub. İki ay sonra televizor açılmayıb. Satıcı «endirimli idi, zəmanət yoxdur» deyib, amma nasazlığın deyilmiş cızıqla heç bir əlaqəsi yoxdur. Kamal yazılı pretenziya verib və televizor zəmanət üzrə pulsuz təmir olunub.

Tez-tez verilən suallar

Endirimli malı başqa mala dəyişə bilərəmmi?

Bəli, 14 gün ərzində və qaytarma şərtləri gözlənilibsə. Yeni malın qiymətindən ödədiyiniz endirimli məbləğ çıxılır, fərqi ya siz ödəyirsiniz, ya da sizə qaytarılır.

Kampaniya bitib. Mağaza qaytarma zamanı yeni qiyməti hesablaya bilərmi?

Xeyr. Qaytarılan məbləğ müqavilə üzrə faktiki ödədiyiniz qiymətdir, kampaniyadan sonrakı qiymət dəyişikliyi bu hesaba təsir etmir.

«Qüsurlu mal» qeydi ilə satılan malı qaytarmaq olarmı?

Deyilmiş qüsura görə yox. Satış zamanı xəbər verilməyən başqa qüsur üzə çıxarsa, onun üçün təmir, dəyişdirmə və ya pulun qaytarılmasını tələb edə bilərsiniz.

Endirimli mala zəmanət şamil olunurmu?

Bəli, zəmanət endirimlə ləğv olunmur. Endirim yalnız sizə açıq deyilmiş konkret qüsur üzrə tələbləri istisna edir.