Borc qəbzi (borc müqaviləsi) nümunəsi

Qohumunuz 5000 manat borc istəyir və «iki aya qaytararam» deyir. Pulu verirsiniz, iki ay keçəndə isə borcalan «qaytarmışam» deyir və ya borcu ümumiyyətlə danır. Belə mübahisədə məhkəmə sözə deyil, sənədə baxır — ona görə borc qəbzi pulu verdiyiniz gün yazılmalıdır.

Borc qəbzi nə vaxt lazımdır?

Borc müqaviləsinə görə borc verən pulu borcalanın mülkiyyətinə verir, borcalan isə eyni məbləği razılaşdırılmış vaxtda qaytarmağı öhdəsinə götürür. Qanun bu münasibət üçün mürəkkəb forma tələb etmir: sadə yazılı sənəd kifayətdir. Praktikada iki sənəd işlədilir — borcalanın yazdığı qəbz və hər iki tərəfin imzaladığı müqavilə.

Məbləğ böyükdürsə və ya faiz, ödəniş qrafiki, girov danışılıbsa, müqavilə bağlayın və pulun verilməsini ayrıca qəbzlə təsdiqləyin. Tanışlar arasında birdəfəlik borcda düzgün yazılmış qəbz də yetərlidir. Borc qaytarılmayanda hansı addımların atılacağını borc verdim, qaytarmır yazısında ardıcıllıqla izah etmişik.

Qəbzdə nə olmalıdır və nəyi ayrıca saxlamalı?

Qəbzi borcalan özü, öz əli ilə yazsın. Çap olunmuş mətnin altındakı imza da qüvvəlidir, amma tam əl yazısı ilə yazılmış qəbzi danmaq daha çətindir: mübahisə yaransa, məhkəmə xətşünaslıq ekspertizası təyin edə bilər, bütöv mətn üzrə nəticə isə bir imzaya nisbətən daha etibarlı olur.

Qəbzdə mütləq olmalı olanlar:

1. Yazıldığı yer və tarix.
2. Hər iki tərəfin soyadı, adı, ata adı, doğum tarixi, şəxsiyyət vəsiqəsinin seriya və nömrəsi, FİN kodu, qeydiyyat ünvanı.
3. Məbləğ — rəqəmlə və sözlə, valyutası ilə birlikdə.
4. Pulun artıq alındığını bildirən ifadə: «aldım», «tam həcmdə aldım».
5. Qaytarılma tarixi və ya ödəniş qrafiki, qaytarılma üsulu.
6. Faiz və gecikməyə görə dəbbə — əgər razılaşdırılıbsa.
7. Borcalanın imzası və imzanın yanında soyadı, adı.

Qəbzə sənəd əlavə olunmur, amma bunları ayrıca saxlayın: borcalanın şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti (onun razılığı ilə), bank köçürməsinin qəbzi və ya hesabdan çıxarış, borcla bağlı yazışmalar. Ən etibarlı yol pulu bank vasitəsilə köçürüb təyinatda «borc» yazmaqdır — onda pulun verilməsi faktını bank sənədi də təsdiqləyir. Şahid məcburi deyil: onların imzası faktı əlavə təsdiqləyir, amma qəbzi əvəz etmir.

Nümunə: borc qəbzi

Mətni borcalan öz əli ilə köçürüb doldurur. Kvadrat mötərizədəki alternativlərdən uyğun olanı saxlayın, qalanını silin.

BORC QƏBZİ

[Şəhər / rayon]                                    [Tarix]

Mən, [Soyad Ad Ata adı], [doğum tarixi] təvəllüdlü,
şəxsiyyət vəsiqəsi [seriya və nömrə], FİN [...],
qeydiyyat ünvanı: [...], telefon: [...],
borc verən [Soyad Ad Ata adı] ([doğum tarixi] təvəllüdlü,
şəxsiyyət vəsiqəsi [seriya və nömrə], FİN [...],
qeydiyyat ünvanı: [...]) tərəfindən mənə borc olaraq
verilmiş [məbləğ rəqəmlə] ([məbləğ sözlə]) manat pulu aldım.

Pulu bu qəbzi yazdığım gün nağd şəkildə tam həcmdə aldım
[və ya: pul [tarix] tarixində [bankın adı] vasitəsilə
sonu [....] rəqəmləri ilə bitən kart hesabıma köçürülüb].

Borcu [tarix]-dək tam qaytarmağı öhdəmə götürürəm.
[Borc hissə-hissə qaytarılır: [tarix] — [məbləğ] manat;
[tarix] — [məbləğ] manat.]

[Borc məbləğinə illik [..]% faiz hesablanır və faiz
[hər ay / əsas borcla birlikdə] ödənilir.]
[Qaytarılma gecikdikdə gecikdirilmiş hər gün üçün
qaytarılmamış məbləğin [..]%-i miqdarında dəbbə ödəyirəm.]

Borcu [nağd şəkildə, qəbz müqabilində / borc verənin
[bankın adı]-dakı hesabına köçürməklə] qaytaracağam.

Qəbzi öz əlimlə, könüllü olaraq yazmışam.

Borcalan: [Soyad Ad Ata adı]                       [İmza]

Şahidlər (olduqda):
1. [Soyad Ad Ata adı], şəxsiyyət vəsiqəsi [...]    [İmza]
2. [Soyad Ad Ata adı], şəxsiyyət vəsiqəsi [...]    [İmza]

Qəbz bir nüsxədə yazılır və əsli borc verəndə qalır. Borcalan istəsə, ona surət verin, amma əsli əldən buraxmayın: mübahisə olanda məhkəmə məhz əsli görmək istəyəcək.

Doldurarkən 5 tipik səhv

1. Qəbz gələcək zamanda yazılır. «Borc götürürəm», «pulu alacağam» ifadələri pulun verildiyini sübut etmir və borcalan sonradan pulu heç almadığını deyə bilər. Mətndə keçmiş zaman olsun: «aldım».
2. Qaytarılma tarixi göstərilmir. «İmkan olanda qaytaracağam» yazılan qəbzdə borcun nə vaxtdan gecikmiş sayılacağı mübahisəli olur. Konkret tarix yazın; tarix yoxdursa, borcu yazılı tələb edin və göndərişin sübutunu saxlayın.
3. Şəxsiyyət məlumatları natamam olur. «Rəşad qardaşdan 3000 manat aldım» qəbzi ilə borcalanı müəyyənləşdirmək də, sonra qətnaməni icra etdirmək də çətinləşir. Tam ad, doğum tarixi, FİN və ünvan mütləqdir.
4. Məbləğ yalnız rəqəmlə yazılır. Rəqəmə sonradan sıfır artırmaq asandır. Məbləği sözlə də yazın, valyutanı göstərin.
5. Qeyri-real dəbbə qoyulur. «Gecikmənin hər gününə 5%» kimi şərt qorxulu görünsə də, məhkəmə açıq-aşkar qeyri-mütənasib dəbbəni azalda bilər. Ağlabatan həddə dayanın; qaydanı dəbbənin azaldılması yazısında izah etmişik.

Tez-tez verilən suallar

Borc qəbzini notariusda təsdiq etdirmək lazımdırmı?

Xeyr, sadə yazılı qəbz də hüquqi qüvvəyə malikdir. Notarial təsdiqdə borcalanın şəxsiyyətini notarius yoxlayır, ona görə imzanı sonradan danmaq çətinləşir — böyük məbləğlərdə bu yolu seçmək olar.

Qəbz yoxdur. Borcu sübut etmək mümkündürmü?

Çətin, amma bəzən mümkündür. Pulun köçürüldüyünü göstərən bank sənədi, borcalanın borcu etiraf etdiyi yazışma və səsli mesajlar sübut kimi təqdim oluna bilər; məhkəmə onların hər birini ayrıca qiymətləndirir.

Borc hissə-hissə qaytarılır. Nəyi sənədləşdirmək lazımdır?

Hər ödənişi bank köçürməsi və ya borc verənin yazdığı qısa qəbzlə təsdiqləyin. Borc tam qaytarılanda borcalan əsl qəbzi geri almalı və ya borc verəndən «borcu tam aldım, iddiam yoxdur» məzmunlu yazılı təsdiq götürməlidir.

Borcu nə vaxta qədər məhkəmədə tələb etmək olar?

İddia müddəti, bir qayda olaraq, qəbzdə göstərilən qaytarılma tarixi keçəndən sonra axmağa başlayır. Müddəti buraxsanız, borcalan bunu məhkəmədə əsas gətirə bilər; qaydanı borcun iddia müddəti yazısında ətraflı izah etmişik.