Ölüm faktının müəyyən edilməsi haqqında ərizə nümunəsi

Atanız illər əvvəl kənddəki evində vəfat edib, ölüm isə o vaxt qeydə alınmayıb. İndi notarius vərəsəlik üçün ölüm haqqında şəhadətnamə istəyir, VVADQ orqanı tibbi sənəd olmadan ölümü qeydə almır. Belə vəziyyətdə çıxış yolu məhkəmədir.

Ölüm faktını məhkəmə nə vaxt müəyyən edir?

Bu iş xüsusi icraat qaydasında baxılır: mübahisə edən tərəflər yoxdur, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktı təsdiqləyir. Məhkəmə bunu bir şərtlə edir — faktı təsdiqləyən sənədi başqa qaydada almaq və ya itmiş sənədi bərpa etmək mümkün deyil. Buna görə əvvəlcə VVADQ orqanına müraciət edilir, məhkəməyə isə onun imtinasından sonra gəlinir.

Bu yol şəxsin öldüyü dəqiq məlum olan hallar üçündür: onu dəfn edən, ölümünü görən insanlar var, sadəcə sənəd yoxdur. Şəxsin taleyi məlum deyilsə, başqa institut tətbiq olunur — ölmüş elan etmə. Fərqi xəbərsiz itkin düşmüş hesab etmə ilə ölmüş elan etmənin fərqi yazısında ayrıca izah etmişik.

Ərizə hara verilir və nə əlavə olunur?

Ərizə ərizəçinin yaşadığı yerin rayon (şəhər) məhkəməsinə verilir. Sənəddə cavabdeh olmur: ərizəçi və maraqlı şəxslər göstərilir. Maraqlı şəxs qismində ölümü qeydə alacaq VVADQ orqanını, digər vərəsələr varsa, onları da yazın.

Ərizədə üç şey mütləq olmalıdır: kimin, harada və nə vaxt öldüyü; faktın hansı məqsədlə lazım olduğu; sənədi başqa yolla almağın mümkün olmadığını göstərən sübut. Ərizəyə əlavə edin:

1. VVADQ orqanının ölümü qeydə almaqdan imtina məktubu.
2. Mərhumun şəxsiyyətini təsdiqləyən sənəd (pasport, doğum şəhadətnaməsi və ya onların surəti).
3. Ərizəçinin mərhumla qohumluğunu təsdiqləyən sənədlər.
4. Dəfn yeri barədə arayış və qəbrin fotoşəkilləri.
5. Tibbi qeydlər, məktublar və ölüm tarixinə işarə edən digər sənədlər.
6. Dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında qəbz — məbləği e-qanun.az-da «Dövlət rüsumu haqqında» Qanundan yoxlayın.
7. Ərizənin və əlavələrin maraqlı şəxslər üçün surətləri.

Bu işlərdə şahid ifadəsi çox vaxt əsas sübutdur. Ölümü görmüş, dəfndə iştirak etmiş qonşuların adlarını və ünvanlarını ərizədə yazın.

Nümunə: ölüm faktının müəyyən edilməsi haqqında ərizə

Nümunə ən çox rast gəlinən vəziyyət üçündür: ölüm evdə baş verib, rəsmi qeydə alınmayıb, sənəd vərəsəlik üçün lazımdır.

[Rayon (şəhər) məhkəməsinin adı]

Ərizəçi: [Soyad Ad Ata adı], [doğum tarixi]
ünvan: [...], telefon: [...]

Maraqlı şəxs: [VVADQ orqanının adı], ünvan: [...]
Maraqlı şəxs (olduqda): [digər vərəsənin Soyad Ad Ata adı], ünvan: [...]

ƏRİZƏ
(müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə ölüm faktının müəyyən edilməsi haqqında)

Mənim [qohumluq dərəcəsi: atam / anam / babam] [Soyad Ad Ata adı], [doğum tarixi], [doğum yeri], son yaşayış yeri: [ünvan], [tarix] tarixində [yer: məsələn, ... kəndindəki evində] vəfat edib.

[Ölümün şəraiti: məsələn, uzun müddət xəstə olub, evdə vəfat edib, həkim çağırılmayıb]. Mərhum [tarix] tarixində [qəbiristanlığın adı və ya yeri] dəfn olunub. Ölüm faktını dəfndə iştirak etmiş [Soyad Ad] və [Soyad Ad] təsdiq edə bilərlər.

[Səbəb: məsələn, ailə üzvləri o vaxt ölümü qeydə aldırmayıb], ölüm haqqında tibbi sənəd tərtib edilməyib. [Tarix] tarixində ölümün dövlət qeydiyyatı üçün [VVADQ orqanının adı]na müraciət etmişəm. [Tarix] tarixli [nömrə] saylı cavab məktubu ilə tibbi sənəd olmadığı üçün ölümün qeydə alınmasından imtina edilib. Ölüm faktını təsdiq edən sənədi başqa qaydada əldə etmək imkanım yoxdur.

Ölüm faktının müəyyən edilməsi mənə mərhumun ölümünün dövlət qeydiyyatı, ölüm haqqında şəhadətnamənin alınması və [vərəsəlik hüququnun rəsmiləşdirilməsi / digər məqsəd] üçün lazımdır. Bu faktla bağlı hüquq barədə mübahisə yoxdur.

Göstərilən halları təsdiq etmək üçün aşağıdakı şahidlərin məhkəməyə çağırılmasını xahiş edirəm:
1. [Soyad Ad Ata adı], ünvan: [...]
2. [Soyad Ad Ata adı], ünvan: [...]

Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsini rəhbər tutaraq,

Xahiş edirəm:
[Soyad Ad Ata adı]nın ([doğum tarixi], [doğum yeri]) [tarix] tarixində [yer] ölməsi faktı müəyyən edilsin.

Əlavələr:
1. [VVADQ orqanının adı]nın [tarix] tarixli imtina məktubunun surəti.
2. Mərhumun şəxsiyyətini təsdiqləyən sənədin surəti.
3. Qohumluğu təsdiqləyən sənədlərin surətləri.
4. Dəfn yeri barədə arayış və qəbrin fotoşəkilləri.
5. [Digər sübutlar: tibbi qeydlər, məktublar və s.]
6. Dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında qəbz.
7. Ərizəçinin şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti.
8. Ərizənin və əlavələrin maraqlı şəxslər üçün surətləri.

[Tarix]                                  [İmza] [Soyad Ad]

Nərgizin atası 1998-ci ildə kənddəki evində vəfat edib və kənd qəbiristanlığında dəfn olunub. Ailə o vaxt ölümü qeydə aldırmayıb, tibbi sənəd də tərtib edilməyib. 2026-cı ildə evi sənədləşdirmək üçün notariusa gələndə ölüm haqqında şəhadətnamə tələb olunur, VVADQ orqanı isə ölümü qeydə almaqdan imtina edir. Nərgiz ərizəyə imtina məktubunu, dəfn yeri barədə arayışı, qəbrin fotosunu əlavə edir və dəfndə iştirak etmiş iki qonşunun çağırılmasını xahiş edir. Məhkəmə ölüm faktını müəyyən edir, qətnamə əsasında ölüm qeydə alınır.

Ölümdən illər keçibsə, vərəsəliyin qəbulu məsələsi də ortaya çıxacaq. Faktiki qəbul və müddətin bərpası imkanlarını vərəsəliyin qəbulu üçün 6 ay ötəndə nə etməli yazısında izah etmişik.

Doldurarkən 5 tipik səhv

1. Məqsəd yazılmır. Faktın nə üçün lazım olduğu — ölümün qeydə alınması, vərəsəlik, pensiya — ərizədə göstərilməlidir. Bu yazılmasa, məhkəmə ərizəni hərəkətsiz saxlayıb çatışmazlığı aradan qaldırmağı tələb edə bilər.
2. VVADQ-yə müraciət edilmədən məhkəməyə gəlinir. Onda sənədi başqa yolla almağın mümkün olmadığı sübut edilmir. Əvvəlcə yazılı müraciət edin və imtinanı yazılı alın.
3. Ölmüş elan etmə ilə qarışdırılır. Ölümü görən, dəfn edən yoxdursa, sadəcə şəxsdən illərdir xəbər gəlmirsə, bu ərizə uyğun deyil.
4. Mərhumun məlumatları sənədlərdən fərqli yazılır. Ad, soyad, ata adı və doğum tarixi pasportdakı və ya doğum şəhadətnaməsindəki kimi olmalıdır. Bir hərf fərqi qətnamənin VVADQ-də icrasını çətinləşdirir.
5. Ölüm tarixi əsaslandırılmır. Dəqiq gün bilinmirsə, bunu açıq yazın, bilinən dövrü (ay, il) göstərin və onu hansı sübutun təsdiqlədiyini izah edin.

Tez-tez verilən suallar

Şahid kimi qohumlarımı göstərə bilərəmmi?

Qanun qohumların şahid kimi dindirilməsini qadağan etmir, amma məhkəmə onların ifadəsini daha ehtiyatla qiymətləndirir. Qohum olmayan qonşunun və ya dəfndə iştirak etmiş kənd sakininin ifadəsi daha inandırıcıdır.

Ölüm xaricdə baş veribsə, nə etməli?

Əvvəlcə həmin ölkənin səlahiyyətli orqanından ölüm haqqında sənəd almağa çalışın; bunu konsulluq vasitəsilə də etmək olar. Sənədi almaq mümkün olmadıqda məhkəməyə müraciət edilir və göndərdiyiniz sorğular ilə aldığınız cavablar ərizəyə əlavə olunur.

Qətnamədən sonra nə etməliyəm?

Qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra onun surətini VVADQ orqanına təqdim edirsiniz. Ölüm qeydə alınır, ölüm haqqında şəhadətnamə verilir və vərəsəlik işi notariusda bu şəhadətnamə ilə davam etdirilir.

Maraqlı şəxs kimi kimləri göstərməliyəm?

Ölümü qeydə alacaq VVADQ orqanını və hüquqları bu faktdan asılı olan şəxsləri, məsələn, digər vərəsələri. Onları göstərməmək işə baxılmasının təxirə düşməsinə səbəb ola bilər.