Minimum əmək haqqı 2026: məbləğ və kimlərə şamil olunur

Ləman çörək sexində səhər 9-dan axşam 6-dək işləyir, əmək müqaviləsində isə aylıq maaş 350 manat yazılıb. Rəhbər deyir ki, «sınaq müddətidir, üç aydan sonra artırarıq». Belə maaş qanunidirmi və 2026-cı ildə minimum əmək haqqı nə qədərdir?

Minimum əmək haqqı nədir?

Minimum əmək haqqı dövlətin müəyyən etdiyi ən aşağı aylıq məbləğdir. Normal iş vaxtını tam işləmiş və əmək vəzifələrini yerinə yetirmiş işçiyə işəgötürən bundan az əmək haqqı hesablaya bilməz. Normal iş vaxtı həftədə 40 saatdan çox ola bilməz, yəni minimum məhz bu həcmdə iş üçün verilən təminatdır.

Məbləğ bütün ölkə üzrə vahiddir: Bakıda da, rayonda da, nazirlikdə də, kiçik ailə biznesində də eynidir. Əmək müqaviləsinin minimumdan aşağı maaş nəzərdə tutan şərti işçinin vəziyyətini qanunla müqayisədə pisləşdirdiyi üçün etibarsızdır. İşçi belə müqaviləni imzalayıbsa da, fərqi tələb etmək hüququnu itirmir.

2025-ci ildən minimum aylıq əmək haqqı 400 manatdır. 2026-cı ilin büdcə zərfində məbləğ eyni səviyyədə saxlanıldı. Əmək qanunvericiliyinin bu il qüvvəyə minən digər yeniliklərini Əmək Məcəlləsi 2026: əsas dəyişikliklər yazısında topladıq.

Kimlərə şamil olunur, kimlərə yox?

Minimum əmək haqqı təminatı əmək müqaviləsi ilə işləyən hər kəsə aiddir. Vəzifənin adı, işəgötürənin dövlət qurumu və ya özəl şirkət olması burada həlledici deyil. Həlledici olan iki şeydir: münasibətin əmək münasibəti olması və normal iş vaxtının tam işlənməsi.

Sınaq müddəti 3 aydan çox ola bilməz və bu dövrdə işçi əmək qanunvericiliyinin təminatlarından məhrum olmur. Ləmanın rəhbərinin «sınaq müddətidir» arqumenti ona görə hüquqi əsas deyil: həmin üç ayın hər biri üçün ən azı 400 manat hesablanmalıdır.

Ayrıca risk qrupu kağız üzərində xidmət müqaviləsi ilə «işə götürülənlərdir». İnsan hər gün eyni saatda işə gəlir, rəhbərin göstərişi ilə işləyir, amma sənəddə xidmət göstərən kimi keçir. Belə halda minimum əmək haqqı, məzuniyyət və sosial təminatlar formal olaraq tətbiq edilmir, halbuki faktiki münasibət əmək münasibətidir. Bu iki müqaviləni necə ayırmaq olar, əmək müqaviləsi ilə xidmət müqaviləsinin fərqi yazısında izah etmişik.

Natamam iş vaxtında və natamam ayda necə hesablanır?

Minimum tam normaya bağlandığı üçün natamam iş vaxtında o, mütənasib azalır. Natamam iş vaxtı tərəflərin razılaşması ilə müəyyən edilir: işəgötürən onu birtərəfli qaydada tətbiq edib maaşı azalda bilməz. Belə rejim işçinin məzuniyyət kimi əmək hüquqlarını da məhdudlaşdırmır.

Eyni məntiq ayı tam işləməyən işçiyə də aiddir. Orxan ayın ortasında işə başlayıb və həmin ayın 22 iş günündən 11-ni işləyibsə, ilk ay üçün ona ən azı 400 × 11 / 22 = 200 manat hesablanmalıdır. Növbəti aydan isə tam məbləğ hesablanır. Ödənişsiz məzuniyyətdə keçirilən günlər də həmin ayın əmək haqqını mütənasib azaldır.

Minimumdan az ödəmək üçün tipik hiylələr

Minimum əmək haqqının pozulması nadir hallarda açıq olur. Adətən o, bu formalardan birində gizlənir:

1. «Sınaq müddətidir». Qanun sınaq dövründə əmək haqqını minimumdan aşağı salmağa icazə vermir.
2. Kağız üzərində natamam iş vaxtı. Müqavilədə gündə 4 saat yazılır, işçi isə faktiki 8 saat işləyir. Belə halda faktiki iş vaxtını sübut etmək lazımdır: giriş-çıxış qeydləri, iş qrupundakı yazışmalar, şahidlər.
3. Rəsmi 400, qalanı nağd. Minimum formal qorunur, amma pensiya, xəstəlik müavinəti və məzuniyyət pulu yalnız rəsmi məbləğdən hesablanır. Nəticədə işçi hər birində itirir.
4. Xidmət müqaviləsi. Faktiki əmək münasibəti mülki müqavilə ilə ört-basdır edilir və işçi bütün əmək təminatlarından kənarda qalır.

400 manatdan əlinizə nə qədər çatır?

Minimum əmək haqqı hesablanmış, yəni tutulmalardan əvvəlki məbləğdir. 2026-cı ildən neft-qaz sahəsinə aid olmayan özəl sektorda ondan gəlir vergisi də tutulur:

Gəlir vergisinin dərəcəsi 2027-də 5%-ə, 2028-dən 7%-ə qalxacaq. Maaş dəyişməsə, 400 manatdan tutulan vergi 2027-də 20, 2028-dən isə 28 manat olacaq, əlinizə çatan məbləğ də müvafiq olaraq 344 və 336 manata düşəcək. Hesablamanın bütün pillələrini maaşdan gəlir vergisi 2026–2028 yazısında göstərmişik. Dövlət sektorunda və neft-qaz sahəsində gəlir vergisi ayrıca şkala ilə hesablandığı üçün xalis məbləğ fərqli ola bilər.

Minimumdan az maaş verilirsə: addım-addım

1. Rəsmi məbləği yoxlayın. Əmək müqaviləsinin surətini və aylıq hesablaşma vərəqələrini toplayın. Elektron hökumət portalında (e-gov.az) əmək müqaviləsi bildirişinizdə göstərilən əmək haqqına baxın.
2. İşəgötürənə yazılı müraciət edin. Fərqin hesablanıb ödənilməsini tələb edin və ərizəni qeydiyyat nömrəsi ilə verin.
3. Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə şikayət edin. Əmək qanunvericiliyinə nəzarəti bu qurum həyata keçirir. Yoxlama nəticəsində işəgötürənə göstəriş verilə və inzibati cərimə tətbiq oluna bilər; cərimələrin dəqiq məbləğini e-qanun.az-da İnzibati Xətalar Məcəlləsindən yoxlayın.
4. İlkin mediasiya və məhkəmə. Ödənilməmiş fərqin tutulması əmək mübahisəsidir, ona görə məhkəməyə müraciətdən əvvəl ilkin mediasiya sessiyasında iştirak məcburidir.

Ləman üç ay 350 manat aldıqdan sonra DƏMX-ə müraciət edir. Yoxlamadan sonra işəgötürən hər ay üçün 50 manatlıq fərqi, cəmi 150 manatı əlavə hesablayır. Bu məbləğdən də vergi və sosial ödənişlər tutulur, ona görə Ləmanın əlinə 150 manatdan bir qədər az çatır. Dördüncü aydan isə onun hesablanmış maaşı 400 manat olur.

Minimum əmək haqqı, yaşayış minimumu və ehtiyac meyarı

Bu göstəriciləri tez-tez qarışdırırlar, halbuki hər birinin öz vəzifəsi var.

Minimum əmək haqqı əmək münasibətlərinə aiddir və işəgötürən üçün məcburidir. Yaşayış minimumu insanın minimum ehtiyaclarının dəyərini göstərir və sosial ödənişlər, aliment kimi məbləğlər müəyyənləşdirilərkən oriyentir kimi istifadə olunur. Ehtiyac meyarı isə ailənin ünvanlı sosial yardım almaq hüququnu müəyyən edir: ailənin hər üzvünə düşən orta aylıq gəlir bu həddən aşağıdırsa, müraciət etmək olar.

Tez-tez verilən suallar

Minimum əmək haqqı 2027-də artacaqmı?

2027-ci il üçün yeni məbləğ barədə rəsmi qərar qəbul edilməyənədək 400 manat qüvvədə qalır. Dəyişiklik adətən büdcə zərfi ilə birlikdə elan olunur, ona görə rəsmi mənbələri izləyin.

400 manat əlimə çatmalıdır, yoxsa hesablanmalıdır?

Hesablanmalıdır. 400 manat tutulmalardan əvvəlki məbləğdir: 2026-cı ildə özəl sektorda vergi və sosial ödənişlərdən sonra 352 manat qalır.

Yarım ştat işləyirəm və 200 manat alıram. Bu qanunidirmi?

Bəli, əgər həqiqətən 40 saatlıq normanın yarısını işləyirsinizsə. Faktiki tam gün işləyib sənəddə yarım ştat göstərilirsinizsə, bu, pozuntudur və fərqi tələb edə bilərsiniz.

Sınaq müddətində minimumdan az maaş vermək olarmı?

Xeyr. Sınaq müddəti işçinin peşə hazırlığını yoxlamaq üçündür və əmək haqqını minimumdan aşağı salmaq üçün əsas deyil.

Keçmiş aylar üçün fərqi tələb etmək mümkündürmü?

Bəli. İşəgötürənə yazılı müraciət edin, nəticə olmasa, DƏMX-ə və ya ilkin mediasiyadan sonra məhkəməyə müraciət edin. Əmək mübahisələri üzrə müraciət müddətlərini e-qanun.az-da Əmək Məcəlləsinin mətnindən yoxlayın.