Hüquqi terminProsessual hüquq
Sübutların mümkünlüyü
Həmçinin: sübutun mümkünlüyü
QISACA
Məlumat, sənəd və əşyaların qanuna uyğun əldə edildiyi üçün cinayət işində sübut kimi qəbul oluna bilməsi; qanunsuz yolla alınmış material sübut sayılmır.
Sübutların mümkünlüyü — qanunvericilikdə tərifi
Aşağıdakı hallarda əldə edilmiş məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların cinayət işi üzrə sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmir:
125.2.1. İnsan və vətəndaşların konstitusiya hüquqlarının və azadlıqlarının, yaxud bu Məcəllənin digər tələblərinin pozulması ilə cinayət prosesi iştirakçılarının qanunla təminat verilən hüquqlarından məhrum etmə və ya onları məhdudlaşdırmaqla bu sübutların həqiqiliyinə hər hansı yolla təsir göstərəcəyi və ya göstərə biləcəyi halda;
125.2.2. zorakılıq, hədə-qorxu, aldatma, işgəncə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan hərəkətlərin tətbiq edilməsi ilə; …
Sübutların mümkünlüyü nə deməkdir?
Mümkünlük sübutun əldə edilmə qaydasına aid tələbdir. Məlumatların, sənədlərin və əşyaların həqiqiliyinə, mənbəyinə və əldə edilməsi hallarına şübhə olmadıqda onlar sübut kimi qəbul edilə bilər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 125.1). Konstitusiya hüquqlarının pozulması, zorakılıq, hədə-qorxu, aldatma və işgəncə, müdafiə hüququnun pozulması, hüquqların izah edilməməsi, səlahiyyətsiz şəxsin hərəkəti və ya prosessual qaydaların kobud pozulması ilə əldə edilmiş materiallar isə sübut kimi qəbul edilə bilməz (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 125.2).
Belə materiallar hüquqi qüvvəsi olmayan hesab edilir və heç bir halın sübut olunmasında istifadə edilə bilməz (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 125.3); onlardan yalnız pozuntunun özünü və ona yol vermiş şəxslərin təqsirini sübut etmək üçün istifadə oluna bilər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 125.4). İttiham tərəfinin pozuntusu ilə əldə edilmiş material müdafiə tərəfinin vəsatəti ilə yalnız müvafiq şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsə münasibətdə sübut kimi qəbul edilə bilər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 125.5).
Nümunə
İşgəncə ilə alınmış etiraf ifadəsi digər sübutlarla üst-üstə düşsə belə, ittihamın əsası kimi istifadə edilə bilməz.
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsi, maddə 125.2