Müdafiə hüququ

Müdafiə hüququ — qanunvericilikdə tərifi

Cinayət prosesini həyata keçirən orqan şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin bu məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada aşağıdakı hüquqlarını təmin etməlidir:

19.4.1. tutulduğu, həbsə alındığı və ya müvafiq olaraq şübhəli şəxs qismində birinci dindirməyədək, yaxud təqsirləndirilən şəxsə ittiham elan edildiyi andan müdafiəçinin yardımından istifadə etmək;

19.4.2. hüquqlarını izah etmək;

19.4.3. öz müdafiəsini hazırlamaq üçün kifayət qədər vaxt vermək və imkan yaratmaq;

19.4.4. şəxsən və ya özünün seçdiyi müdafiəçi vasitəsi ilə müdafiə olunmaq, yaxud müdafiəçinin haqqını ödəmək üçün kifayət qədər vəsaiti olmadıqda, pulsuz hüquqi yardım almaq; …

Müdafiə hüququ nə deməkdir?

Müdafiə hüququ cinayət mühakimə icraatının əsas prinsiplərindəndir: o, yalnız məhkəmədə deyil, şəxsin tutulduğu və ya ilk dəfə dindirildiyi andan qüvvədədir. Tutulmadan dərhal sonra şəxsə tutulmanın əsasları bildirilməli, özünə və yaxın qohumlarına qarşı ifadə verməmək və müdafiəçinin yardımından istifadə etmək hüquqları izah edilməlidir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 153.2.1). Təqsirləndirilən şəxs həmçinin onun əleyhinə ifadə vermiş şahidləri məhkəmə istintaqı zamanı dindirmək hüququna malikdir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 19.4.5).

Müdafiəçi qismində yalnız vəkil iştirak edə bilər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 92.1). Müdafiəçinin və qanuni nümayəndənin iştirakı şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin öz hüquqlarını məhdudlaşdıra bilməz (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 19.6); şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxs ifadə verməyə və materiallar təqdim etməyə məcbur edilə bilməz (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 19.7). Zərər çəkmiş şəxsin, mülki iddiaçının və digər iştirakçıların dəvət etdikləri nümayəndənin hüquqi yardımından istifadə hüququ da qorunur (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 19.2).

Nümunə

Tutulan A müdafiəçinin haqqını ödəmək üçün kifayət qədər vəsaiti olmadığını bildirir; bu halda ona pulsuz hüquqi yardım təmin edilməlidir.