Yol hərəkəti cərimələri 2026: bütün pozuntular və məbləğlər bir cədvəldə

Avtomobili 5 dəqiqəliyə səkiyə çıxardınız, axşam isə elektron bildiriş gəldi: 60 manat cərimə və 2 bal. Sürücülərin ən çox verdiyi sual da elə budur: hansı pozuntuya nə qədər cərimə düşür və toplanan ballar sonda nəyə gətirib çıxarır?

Yol hərəkəti cərimələri hansı qanunla müəyyən edilir?

Yol hərəkəti sahəsindəki inzibati xətalar və onlara görə cərimələr İnzibati Xətalar Məcəlləsində (İXM) təsbit olunub. Aşağıdakı cədvəllərdəki pozuntuların demək olar ki, hamısı Məcəllənin 327-ci maddəsindən 346-1-ci maddəsinədək olan hissədədir. İki istisna var: icbari sığortanın olmaması 469.3-cü, avtoxuliqanlıq isə 511.1-ci maddədə nəzərdə tutulub.

Cədvəllərin son sütunu sürücünün adına yazılan cərimə balıdır, «—» işarəsi isə həmin pozuntuya bal yazılmadığını bildirir. Maddə nömrəsinə diqqət edin: qərarda pozuntu məhz bu nömrə ilə göstərilir, şikayətdə də ona istinad edəcəksiniz.

Yol hərəkəti cərimələri 2026: tam cədvəl

Məbləğlər 2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə verilib, pozuntular isə mövzulara bölünüb.

Sürət həddinin aşılması

Əsas sərhəd 20 km/saatdır: sürəti 10–20 km/saat aşmaq 10 manatla, balsız başa gəlir, 21 km/saatdan isə cərimə 5 dəfə artır və 2 bal yazılır.

Yol nişanları, işıqfor və hərəkət qaydaları

Bu qrupda ən yüksək bal — 5 — pozuntu nəticəsində insanın yüngül bədən xəsarəti aldığı hala yazılır. Pozuntu nəticəsində sağlamlığa az ağır və ya ağır zərər vurularsa, məsələ artıq inzibati xəta çərçivəsindən çıxır və Cinayət Məcəlləsi ilə qiymətləndirilir.

Sərxoş halda idarəetmə

Alkotestdən imtina çıxış yolu deyil: cərimə və bal sərxoş idarəetmə ilə eynidir — 400 manat və 5 bal. Sükanı sərxoş şəxsə etibar edən də ayrıca 100 manat ödəyir.

Sənədlər, vəsiqə və sığorta

Sığortasız sürməyin əsl riski 50 manatlıq cərimə deyil: təqsirli olduğunuz qəzada zərərçəkənə dəyən ziyanı sonda öz cibinizdən ödəməli olacaqsınız.

Kəmər, telefon və texniki vəziyyət

Telefona görə cərimə məhz onu əldə saxlamaqla istifadəyə görədir: telefonu əldə tutmadan, məsələn, avtomobilin səs sistemi ilə danışmaq bu tərkibə düşmür.

Dayanma, durma və parklanma

Dayanma pozuntularının çoxu 2 bal gətirir. Yolayrıcına 5 metrdən yaxın dayanma kimi hallarda məsafə ölçülə bilən faktdır, ona görə şikayət zamanı foto və ölçü ən güclü sübutdur.

Piyada, velosipedçi və e-skuter sürücüsü

Cərimə təkcə avtomobil sürücüsünə yazılmır: qaydanı pozan piyada, velosipedçi və e-skuter sürücüsü də məsuliyyət daşıyır.

Cərimə balları necə işləyir?

Bal cərimədən ayrı aparılan uçotdur. Pozuntuya görə bal sürücünün adına yazılır və il ərzində toplanır. Toplanan ballar qanunla müəyyən edilmiş həddi keçdikdə sürücülük vəsiqəsindən məhrumetmə təhlükəsi yaranır. Həddin dəqiq rəqəmini e-qanun.az-da qüvvədə olan qanunvericilikdən yoxlayın.

Ballar pozuntunun təhlükəliliyinə görə pillələnir:

• 2 bal — dayanma pozuntularının çoxu, ictimai nəqliyyat zolağında və velosiped yolunda hərəkət, sürəti 21–40 km/saat aşma;
• 3 bal — qırmızı işıqda keçmə, sürəti 41–60 km/saat aşma, xüsusi siqnallı nəqliyyata yol verməmə;
• 4 bal — birtərəfli yolda əks istiqamətdə hərəkət, sürəti 60 km/saatdan çox aşma, qəza yerini tərk etmə, saxta qeydiyyat nişanı;
• 5 bal — ilk dəfə alkoqol təsirində idarəetmə, narkotik təsirində idarəetmə, alkotestdən imtina, yüngül bədən xəsarəti ilə nəticələnən pozuntu.

Rəşad yanvarda sürəti 45 km/saat aşır (200 manat, 3 bal), martda qırmızı işıqda keçir (100 manat, 3 bal), mayda isə avtomobili səkidə saxlayır (60 manat, 2 bal). Hər üç cəriməni vaxtında ödəyir. Amma 360 manat ödənilsə də, 8 bal onun adına yazılıb və balı olan hər yeni pozuntu onu vəsiqədən məhrumetmə həddinə bir az da yaxınlaşdırır.

Sərxoş idarəetmə kimi ciddi pozuntularda isə cərimə yeganə sanksiya deyil: onlara görə sürücülük hüququndan məhrumetmə də tətbiq oluna bilər. Bunun hansı hallarda baş verdiyini və vəsiqənin necə qaytarıldığını sürücülük vəsiqəsindən məhrumetmə qaydası yazısında izah etmişik.

2026-cı ildə nə dəyişdi?

2026-cı ildə qəbul edilən iki dəyişiklik birbaşa sürücülərə aiddir.

Qərar şüşəyə qoyulmur. 17 mart 2026-cı il tarixli qanunla dayanma, durma və parklanma qaydalarının pozulmasına görə qərarın surətini avtomobilin ön şüşəsinə qoymaq tələbi ləğv edildi. Elektron qərar alan şəxslərə bildiriş və sənədlər elektron qaydada çatdırılır. Deməli, şüşədə kağızın olmaması cərimənin olmadığını göstərmir.

Evakuator haqqı geri qaytarılır. Nazirlər Kabinetinin iyul 2026-da təsdiq etdiyi qaydaya görə, inzibati xəta üzrə icraata xitam verildikdə və ya şikayət təmin edildikdə avtomobilin duracağa gətirilməsi və saxlanılması üçün ödənilmiş haqq qaytarılır. Ərizə sənədlərlə birlikdə protokolu tərtib edən orqana həmin qərarı aldıqdan sonra 15 iş günü ərzində verilir. Qərar barədə bildiriş alındıqdan sonra yığılan saxlanma haqqı isə qaytarılmır, ona görə avtomobili duracaqdan ləngimədən götürün. Təfərrüatları evakuator haqqının geri qaytarılması yazısında izah etmişik.

Cəriməyə necə şikayət etmək olar?

Cərimə ilə razı deyilsinizsə, «ödəyib qurtarmaq» yeganə yol deyil. Qərar ləğv edilərsə, həmin pozuntuya görə nə cərimə qalır, nə də bal. Ardıcıllıq belədir:

1. Qərarın surətini əldə edin və aldığınız tarixi qeyd edin — şikayət müddəti bu gündən hesablanır.
2. Qərarda maddəni, vaxtı, yeri və avtomobilin qeydiyyat nişanını yoxlayın: bu məlumatlardakı səhv özü şikayət əsası ola bilər.
3. Sübut toplayın: videoqeydiyyatçının yazısı, foto, nişanın görünmədiyini göstərən şəkillər, şahidlərin əlaqə məlumatları.
4. Şikayəti yuxarı orqana və ya məhkəməyə verin və sübutları əlavə edin.

İşləyən arqumentləri və şikayət mətnini DYP və kamera cəriməsindən şikayət qaydası yazısında topladıq.

Tez-tez verilən suallar

Cəriməni ödəsəm, bal silinir?

Xeyr. Bal cərimədən ayrı uçotdur: pozuntuya görə yazılır və cəriməni ödəmək onu silmir. Qərar şikayət nəticəsində ləğv edilərsə, həmin pozuntuya görə bal da hesablanmır.

Sükan arxasında telefondan istifadənin cəriməsi nə qədərdir?

Hərəkət zamanı telefonu əldə saxlamaqla istifadəyə görə 50 manat cərimə nəzərdə tutulub (İXM 342.6). Bu pozuntuya bal yazılmır.

Şüşədə protokol yoxdursa, cərimə də yoxdur?

Xeyr. 2026-cı ildən dayanma, durma və parklanma pozuntularına görə qərar şüşəyə qoyulmur, elektron qərar alan şəxslərə bildiriş elektron çatdırılır. Cərimələrinizi mütəmadi yoxlayın.

Şikayət müddətini buraxmışam, nə etməli?

Müddəti üzrlü səbəbdən, məsələn, xəstəlik və ya ezamiyyət səbəbindən buraxmısınızsa, şikayətlə birlikdə müddətin bərpası barədə vəsatət verin və səbəbi sənədlə təsdiqləyin. Vəsatəti şikayətə baxan orqan və ya məhkəmə həll edir.