Sürət həddinin aşılması: cərimə pillələri və radar sübutuna etiraz

Səhər tezdən boş prospektdə sürət göstəricisi hiss etmədən 100-ü keçir, bir həftə sonra isə bildiriş gəlir: 200 manat cərimə və 3 bal. Sürət həddinin aşılması ən çox yazılan cərimələrdəndir, amma məbləğ aşmanın miqdarından asılı olaraq 30 dəfə fərqlənir. Radar və ya kamera səhv edəndə isə bu qərara etiraz etmək mümkündür.

Sürət həddini nə müəyyən edir?

Aşmanın miqdarı iki rəqəmin fərqidir: faktiki sürətiniz və həmin yerdə icazə verilən hədd. Ümumi hədlər «Yol hərəkəti haqqında» Qanunda yaşayış məntəqələri, yaşayış məntəqələrindən kənar yollar və avtomagistrallar üçün ayrıca müəyyən edilib. Konkret yol hissəsində isə hədd yol nişanı ilə dəyişdirilə bilər və belə halda nişanın göstərdiyi rəqəm əsasdır.

Nişanın da hüdudu var. Maksimum sürət məhdudiyyəti nişanı quraşdırıldığı yerdən qüvvəyə minir və onun təsir zonası qanunla müəyyən edilir: bir qayda olaraq, nişanın arxasındakı ən yaxın yolayrıcınadək və ya məhdudiyyət zonasının sonunu bildirən nişanadək. Təsir zonasının dəqiq qaydasını Qanunun yol nişanlarına dair əlavəsindən, e-qanun.az-dan yoxlayın.

Bu incəlik şikayətdə tez-tez işə yarayır. Kamera yolayrıcından sonra qoyulubsa və orada təkrar nişan yoxdursa, qərarda götürülmüş hədd səhv ola bilər.

Sürət cərimələri 2026: 4 pillə

2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə sürət həddinin aşılması İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 328-ci maddəsi ilə dörd pillədə cərimələnir.

Pillələr arasındakı sıçrayış bərabər deyil. 20 km/saatdan 21 km/saata keçəndə cərimə 5 dəfə artır və ilk dəfə bal yazılır. 40-dan 41-ə keçəndə məbləğ daha 4 dəfə böyüyür. Yəni bir neçə km/saat bəzən 150 manat fərq deməkdir.

Cədvəldə birinci pillə 10–20 km/saatlıq aşmadır, yəni həddi 10 km/saatdan az aşmağa 328-ci maddə üzrə cərimə nəzərdə tutulmayıb. Bu, həddin özünü dəyişmir: nişan 60 göstərirsə, icazə verilən sürət 60-dır, sadəcə 9 km/saatlıq aşma cərimə ilə nəticələnmir.

Həddi 60 km/saat olan küçədə hesab belə aparılır:

Sərhəd hallarında hər km/saat hesaba düşür: 80 ilə 81 km/saat arasındakı fərq 40 manat və 2 baldır. Ona görə qərarı alan kimi hesabı özünüz yoxlayın — faktiki sürətdən həddi çıxın və pillənin düzgün seçildiyinə baxın. Digər pozuntuların məbləğlərini yol hərəkəti cərimələri cədvəlində tapa bilərsiniz.

Ballar, təkrar pozuntu və ağır nəticələr

Cərimə ödənilir və bağlanır, bal isə qalır. Sürət pozuntusuna görə yazılan ballar digər pozuntuların balları ilə toplanır və il ərzindəki cəm qanunla müəyyən edilmiş həddi keçəndə sürücülük vəsiqəsindən məhrumetmə təhlükəsi yaranır. Həddin rəqəmini e-qanun.az-da yoxlayın.

Məsələn, il ərzində sürəti əvvəlcə 25, sonra 45, daha sonra 65 km/saat aşan sürücü cəmi 550 manat ödəyir, amma adına 9 bal yazılır. Növbəti ciddi pozuntu onu vəsiqədən məhrumetmə həddinə xeyli yaxınlaşdırır. Vəsiqənin hansı hallarda alındığını və necə qaytarıldığını sürücülük vəsiqəsindən məhrumetmə yazısında izah etmişik.

Sürətlə bağlı daha ağır tərkiblər də var:

• sürət yarışı və təkər qaldırma kimi hərəkətlər avtoxuliqanlıqdır: İXM 511.1 üzrə 500–750 manat;
• pozuntu qəzaya səbəb olub insana yüngül bədən xəsarəti yetiribsə, cədvəldə 300 manat və 5 bal nəzərdə tutulub (İXM 327.8);
• sağlamlığa az ağır və ya ağır zərər, yaxud insan ölümü varsa, məsələ Cinayət Məcəlləsi ilə həll olunur.

Radar sübutu nə vaxt mübahisəlidir?

Kamera və radar texniki vasitədir, texniki vasitə isə səhvsiz deyil. Qərarın əsas sübutu ölçmənin nəticəsidirsə, şikayət də məhz bu nəticənin etibarlılığına yönəlməlidir.

Ölçmə vasitəsinin yoxlaması. Sürəti ölçən cihaz ölçmə vasitəsidir və vaxtaşırı metroloji yoxlamadan keçməlidir. Şikayətdə məhkəmədən həmin cihazın pozuntu tarixində qüvvədə olan yoxlama sənədinin polisdən tələb edilməsini xahiş edin. Sənəd təqdim olunmasa və ya müddəti bitmiş olsa, ölçmənin nəticəsi şübhə altına düşür.

Kadrda bir neçə avtomobil. Fotoda yanaşı gedən iki avtomobil görünürsə və ölçülən sürətin məhz sizə aid olduğu aydın deyilsə, bu, qərarın əleyhinə ciddi arqumentdir. Tam videoyazının tələb edilməsi belə mübahisəni çox vaxt həll edir.

Qərardakı məlumatlar. Vaxt, yer, faktiki sürət, hədd və maddə bir-birinə uyğun olmalıdır. Pillə səhv seçilibsə, məsələn, 38 km/saatlıq aşma 328.3-lə qiymətləndirilibsə, qərarın dəyişdirilməsini və düzgün maddənin tətbiqini tələb edə bilərsiniz.

Anarın avtomobili həddi 60 km/saat olan prospektdə 102 km/saatla qeydə alınır: 42 km/saatlıq aşma, 200 manat və 3 bal. Qərara əlavə edilmiş fotoda iki avtomobil yanaşı gedir. Anar şikayətdə tam videoyazının tələb edilməsini xahiş edir. Yazıdan görünür ki, sol zolaqdakı avtomobil onu sürətlə ötür və ölçmənin hansı avtomobilə aid olduğu müəyyən edilə bilmir. Məhkəmə qərarı ləğv edir.

Kənan 40 km/saat nişanını keçir, bir az sonra yolayrıcından düz keçib yoluna davam edir. Kamera yolayrıcından 300 metr sonra onun sürətini 68 km/saat qeydə alır, qərarda isə hədd 40 km/saat götürülür: 28 km/saatlıq aşma, 50 manat və 2 bal. Kənan hadisə yerini videoya çəkir: yolayrıcından sonra təkrar nişan yoxdur. Şikayətdə o, nişanın təsir zonasının yolayrıcında bitdiyini və həmin hissədə ümumi həddin tətbiq olunmalı olduğunu göstərir. Aşma ümumi həddə görə yenidən hesablananda cərimə ya tamamilə aradan qalxır, ya da daha aşağı pilləyə düşür.

Şikayət: addım-addım

1. Qərarın surətini aldığınız tarixi qeyd edin: şikayət müddəti bu gündən hesablanır.
2. Qərardakı fotonu böyüdüb yoxlayın: qeydiyyat nişanı, marka, rəng, zolaq, kadrdakı digər avtomobillər.
3. Hesabı yoxlayın: faktiki sürətdən həddi çıxın və maddənin pilləyə uyğun olduğuna baxın.
4. Hadisə yerinə gedin: nişanları, yolayrıcılarını və kameranın yerini foto və video ilə qeydə alın.
5. Videoqeydiyyatçınız varsa, həmin günün yazısını saxlayın: sürəti və yeri qeydə alan yazı köməkçi sübut ola bilər.
6. Şikayətə vəsatət əlavə edin: tam videoyazının və cihazın yoxlama sənədinin polisdən tələb edilməsi.
7. Şikayəti yuxarı orqana və ya məhkəməyə verin, sübutları əlavə edin.

Şikayətin quruluşunu və digər işləyən əsasları DYP və kamera cəriməsindən şikayət yazısında izah etmişik.

«Yol boş idi» və ya «hamı belə sürür» kimi etirazlar isə qərarı ləğv etdirmir: hədd yolun yüklənməsindən və başqalarının davranışından asılı deyil.

Tez-tez verilən suallar

Sürəti 5–9 km/saat aşsam, cərimə yazılırmı?

2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə birinci pillə 10–20 km/saatlıq aşmadır. Həddi 10 km/saatdan az aşmağa 328-ci maddə üzrə cərimə nəzərdə tutulmayıb.

Bir səfərdə bir neçə kamera cərimə yaza bilərmi?

Bəli. Hər kamera ayrıca pozuntunu qeydə alır və hər biri üzrə ayrıca qərar çıxarılır. Şikayət də hər qərardan ayrıca verilir.

Sürət cəriməsinə görə vəsiqəni ala bilərlərmi?

Sürət pozuntularına görə yazılan ballar digər ballarla toplanır və il ərzində hədd keçiləndə vəsiqədən məhrumetmə təhlükəsi yaranır. Əlavə sanksiyaları İXM-in 328-ci maddəsinin mətnindən, e-qanun.az-dan yoxlayın.

Cihazın yoxlama sənədini necə əldə edim?

Ən etibarlı yol şikayətdə məhkəmədən bu sənədin polisdən tələb edilməsini xahiş etməkdir. Vəsatət işin materiallarına düşür və məhkəmə onu həll etməlidir.