Sükan arxasında telefon və təhlükəsizlik kəməri: cərimələr

Naviqasiyada ünvanı dəqiqləşdirmək üçün telefonu bir anlıq əlinizə götürdünüz, bir neçə gün sonra isə elektron bildiriş gəldi. Yaxud marketə cəmi iki dəqiqəlik yol olduğu üçün kəməri bağlamadınız və postda saxlanıldınız. Sükan arxasında telefon və kəmərsiz sürmək gündəlik ən adi pozuntulardır, amma onların da öz məbləği, istisnası və şikayət yolu var.

Telefon və kəmər cərimələri: 2026 cədvəli

Hər iki pozuntu İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) yol hərəkəti bölməsindədir. 2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə məbləğlər belədir:

Bal yazılmaması bu pozuntuları zərərsiz etmir. Eyni səfərdə bir neçə pozuntu qeydə alınarsa, hər biri üçün ayrıca cərimə hesablanır. Elşad postda saxlanılır: kəməri bağlı deyil və əlindəki telefonla danışır. Nəticə iki ayrı cərimədir — 40 və 50 manat, cəmi 90 manat. Sürət, dayanma və digər pozuntuların məbləğlərini yol hərəkəti cərimələri cədvəlində toplamışıq.

Sükan arxasında telefon: nə qadağandır, nə yox?

İXM 342.6-nın açar ifadəsi «əldə saxlamaqla»dır. Cərimə telefonun özünə görə deyil, onu əlinizdə tutaraq istifadə etdiyinizə görə yazılır: bir əl sükandan ayrılır, diqqət isə ekrana keçir. Qanunvericini narahat edən də məhz bu vəziyyətdir.

İşıqforda və ya tıxacda dayanarkən telefonu əlinizə götürmək mübahisəli sahədir. Avtomobil həmin anda hərəkətin iştirakçısı olaraq qalır və bu qısa dayanma hərəkətin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Ən etibarlı yol sadədir: danışmaq zəruridirsə, avtomobili dayanmanın icazəli olduğu yerdə saxlayın.

Tutucudakı telefon cərimə tərkibinə düşməsə də, hərəkət zamanı ekranda yazışmaq diqqəti eyni dərəcədə yayındırır. Qəza baş verərsə, bu fakt təqsirin müəyyən edilməsində sizin əleyhinizə işləyə bilər. Marşrutu yola çıxmazdan əvvəl qurmaq həm təhlükəsiz, həm də mübahisəsizdir.

Təhlükəsizlik kəməri: sürücü və sərnişinlər

Təhlükəsizlik kəməri ilə təchiz edilmiş avtomobildə sürücü hərəkət zamanı kəməri bağlamalıdır. Qaydalar sürücüdən sərnişinləri kəmər bağlanmadan daşımamağı da tələb edir, ona görə sərnişinin kəmərsizliyi də sürücü üçün cərimə riski yarada bilər. Şəhər daxilində qısa məsafə, aşağı sürət və ya «cəmi bir döngə» istisna sayılmır.

Kəmər tələbi formal qayda deyil. Qəzada kəmərsiz sürücü və sərnişin sükana, ön panelə və şüşəyə çırpılır. Arxa oturacaqdakı kəmərsiz sərnişin isə zərbə anında irəli atılaraq öndə oturanlar üçün də təhlükəyə çevrilir. 40 manatlıq cərimə bu riskin ən kiçik qiymətidir.

Uşaqların daşınması üçün ayrıca tələblər var: kiçik yaşlı uşaq onun yaşına və boyuna uyğun uşaq oturacağında və ya digər saxlama vasitəsində daşınmalıdır. Yaş və boy hədlərini «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun qüvvədə olan mətnindən yoxlayın. Motosiklet sürücüsü üçün kəmərin yerini dəbilqə tutur: dəbilqəsiz hərəkətə görə cərimə də 40 manatdır (İXM 329.2).

Kamera cəriməsi: sübut nəyi göstərməlidir?

Telefon və kəmər pozuntusu həm yol polisi əməkdaşı tərəfindən, həm də foto-video qeydəalma vasitələri ilə qeydə alına bilər. Hər iki halda pozuntunun faktı sübut olunmalıdır. İnzibati xəta işində də təqsirsizlik prezumpsiyası işləyir: aradan qaldırıla bilməyən şübhələr şəxsin xeyrinə şərh edilir.

Kamera cəriməsi alanda fotoya bu suallarla baxın:

• əlinizdəki əşya aydın görünürmü və o, həqiqətən telefondurmu;
• kəmər tünd paltarın fonunda seçilirmi, yoxsa kadr bulanıqdır;
• fotodakı sürücü və qeydiyyat nişanı eyni avtomobilə aiddirmi;
• qərardakı vaxt, yer və qeydiyyat nişanı fotodakı məlumatlarla üst-üstə düşürmü.

Tofiqə kamera ilə 50 manatlıq cərimə gəlir. Fotoda onun sol əli üzünə yaxın görünür, amma əlində nə olduğunu ayırd etmək mümkün deyil: Tofiq həmin anda sadəcə gözünü ovuşdururmuş. O, qərarın surətini aldığı gündən 10 gün ərzində şikayət verir və fotonun telefonu göstərmədiyinə istinad edir. Sübut pozuntunu təsdiqləmədiyi üçün şübhə onun xeyrinə şərh edilir və qərar ləğv olunur.

Cəriməyə necə şikayət etməli?

Qərarla razı deyilsinizsə, ödəməyə tələsməyin. Ardıcıllıq belədir:

1. Qərarın surətini əldə edin və aldığınız tarixi qeyd edin: şikayət müddəti bu gündən hesablanan 10 gündür.
2. Kamera cəriməsidirsə, pozuntunu əks etdirən foto və ya video materialı tələb edin.
3. Öz sübutlarınızı toplayın: videoqeydiyyatçının salon yazısı, sərnişinin izahatı, avtomobilin səs sisteminin telefonla işlədiyini göstərən məlumat.
4. Şikayəti yuxarı orqana və ya məhkəməyə verin və sübutları əlavə edin.

İşləyən arqumentləri və şikayətin quruluşunu DYP və kamera cəriməsindən şikayət yazısında ətraflı izah etmişik. Qərarla razısınızsa, cəriməni vaxtında ödəyin: ödənilməyən cərimə məcburi icraya yönəldilir və məsələ 40–50 manatla bitmir.

Tez-tez verilən suallar

Naviqasiyadan istifadə etmək olarmı?

Telefon tutucuya bərkidilibsə və onu əlinizdə saxlamırsınızsa, bu, 342.6 üzrə pozuntu deyil. Marşrutu isə yola çıxmazdan əvvəl qurun: hərəkət zamanı ekranla məşğul olmaq diqqəti yayındırır.

Arxa oturacaqda da kəmər bağlamaq lazımdırmı?

Qaydalar kəmərlə təchiz edilmiş oturacaqlarda sərnişinlərin kəmər bağlamasını tələb edir, sürücü isə onları kəmərsiz daşımamalıdır. Arxadakı kəmərsiz sərnişin qəzada həm özü, həm də öndə oturanlar üçün təhlükədir.

İşıqforda dayanarkən telefonla danışmaq cərimə sayılırmı?

Bu, mübahisəli sahədir: işıqforda və tıxacda dayanan avtomobil hərəkətin iştirakçısı olaraq qalır. Riskə girməyin, zəruri zəngi avtomobili icazəli yerdə saxladıqdan sonra edin.

Telefon və kəmər cəriməsinə görə bal yazılırmı?

Xeyr. 2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə nə 342.6, nə də 329.1 üzrə pozuntuya bal yazılmır. Eyni vaxtda törədilmiş digər pozuntular isə öz ballarını gətirir.