Qonşunun kamerası həyətimi çəkir: qanunidirmi

Qonşu evinin ikinci mərtəbəsinə kamera vurub, obyektiv isə düz sizin həyətə, eyvana, bəlkə də mətbəxin pəncərəsinə baxır. Qonşu «oğrudan qorunuram» deyir, siz isə öz həyətinizdə rahat otura bilmirsiniz. Qonşunun kamerası sizin ərazinizi çəkirsə, bu, qanunidirmi və nə etmək olar?

Kamera quraşdırmaq nə vaxt qanunidir?

Hər kəs öz əmlakını qorumaq üçün kamera qoya bilər; özəl evdə kamera quraşdırmaq adətən heç bir icazə tələb etmir. Qonşunun darvazasını, həyətini, avtomobilini çəkən kamera sizin hüququnuza toxunmur, hətta küçədən keçərkən bir neçə saniyəlik kadra düşsəniz belə.

Problem kameranın varlığında deyil, istiqamətindədir. Obyektiv qonşunun ərazisindən çıxıb sizin şəxsi məkanınızı — həyəti, bağı, eyvanı, pəncərəni — daimi müşahidə altına alırsa, mühafizə məqsədi arxa plana keçir və izləmə başlayır. Aşağıdakı cədvəl praktikada ən çox rast gəlinən vəziyyətləri qiymətləndirir.

Hansı hüququnuz pozulur?

Konstitusiyanın 32-ci maddəsi şəxsi və ailə həyatının sirrini qoruyur və şəxsin razılığı olmadan onun şəxsi həyatı haqqında məlumatın toplanmasını qadağan edir. 33-cü maddə isə yaşayış yerinin toxunulmazlığını təsbit edir. Qonşunun kamerası evinizə girmir, amma pəncərədən içəri baxan obyektiv praktikada oxşar nəticə verir: evinizdə baş verənlər sizin iradəniz olmadan başqasının gözü önündədir.

Kameranın yazdığı görüntü sizi və ailənizi tanımağa imkan verir, yəni fərdi məlumatdır. Qonşu bu yazıları başqalarına göstərir və ya internetdə paylaşırsa, məsələ yeni mərhələyə keçir — bu barədə razılıq olmadan foto və video paylaşımı yazısında ətraflı danışmışıq. Kamera səs də yazırsa, həyətdəki söhbətləriniz qeydə alınır; danışıqların gizli yazılmasının hüquqi tərəfini telefon danışığını gizli yazmaq yazısında izah etmişik.

Addım-addım: qonşunun kamerasına qarşı nə etməli?

1. Faktı qeydə alın. Kameranın yerini, hündürlüyünü və istiqamətini öz ərazinizdən fotoşəkil və video ilə çəkin. Qonşudan monitorda görüntünü göstərməsini xahiş edin və bu söhbətdə şahid olsun.
2. Danışın və həll təklif edin. Müasir kameraların əksəriyyətində gizlilik zonası funksiyası var: görüntünün sizin həyətə düşən hissəsi proqramla qaraldılır. Bu, qonşunun mühafizə marağını da, sizin şəxsi həyatınızı da qoruyur.
3. Yazılı tələb göndərin. Kameranın hansı ərazini çəkdiyini, hansı hüququnuzun pozulduğunu yazın və bucağın dəyişdirilməsi üçün, məsələn, 10 gün müddət qoyun. Surətini və təqdimetmə sübutunu saxlayın.
4. Polisə ərizə verin. Polis tərəfləri dinləyir, qonşuya xəbərdarlıq edə və yazıların yayılması kimi cinayət əlamətlərinin olub-olmadığını yoxlaya bilər.
5. Məhkəməyə müraciət edin. İddiada kameranın bucağının dəyişdirilməsini və ya sökülməsini, toplanmış yazıların məhv edilməsini və mənəvi ziyanın ödənilməsini tələb etmək olar. Həyətinizdən normal istifadəyə mane olan müdaxilənin aradan qaldırılması tələbi mahiyyətcə neqator iddiası məntiqinə söykənir.

Kameranı özünüz söküb-sındıra bilərsinizmi?

Xeyr. Kamera qonşunun əmlakıdır və onu zədələmək sizi haqlı tərəfdən təqsirkar tərəfə çevirir.

Öz ərazinizdə isə tam sərbəstsiniz: pəncərəyə pərdə və ya jalüz asmaq, eyvanı örtmək, həyətdə görünüşü bağlayan çardaq qurmaq, hündür bitki əkmək sizin hüququnuzdur. Bir şeyə diqqət edin: «cavab olaraq» qonşunun həyətinə öz kameranızı çevirsəniz, qarşı iddia üçün əsası özünüz yaratmış olarsınız.

Çoxmənzilli binada kamera: dəhliz və qapı

Mənzil sakinləri çox vaxt qapının gözlüyünə və ya dəhlizə kamera qoyur. Pilləkən qəfəsi və dəhliz mülkiyyətçilərin ümumi əmlakıdır, ümumi əmlakdan istifadə isə onların birgə qərarı ilə həll olunur. Ona görə bir sakinin öz istəyi ilə dəhlizə kamera qurması mübahisəlidir.

Kamera yalnız sahibinin öz qapısını çəkirsə, adətən narazılıq yaranmır. Obyektiv qonşu qapıya yönəlib kimin gəlib-getdiyini qeydə alırsa, bu artıq izləmədir. Belə halda əvvəl bina idarəsinə və digər sakinlərə müraciət edin, nəticə olmasa, yuxarıdakı addımlarla davam edin.

Həyatdan iki nümunə

Həyət evi. Elçinin qonşusu evin divarına 5 metr hündürlükdə fırlanan kamera quraşdırdı. Kamera Elçinin həyətinin təxminən 70%-ni və mətbəx pəncərəsini görürdü. Elçin kameranı öz həyətindən çəkdi, qonşuya 10 gün müddətli yazılı tələb göndərdi, cavab gəlmədikdə polisə ərizə verdi. Polisin iştirakı ilə keçən söhbətdən sonra qonşu gizlilik zonası qurdu və mübahisə 3 həftəyə, məhkəməsiz bitdi.

Mənzil. Günayın qarşı qonşusu qapı gözlüyünə kamera taxdı və kamera birbaşa Günayın qapısını çəkirdi. 16 mənzilli binanın sakinlərindən 11-i yazılı müraciətlə kameranın yalnız sahibinin qapısını görəcək şəkildə dəyişdirilməsini istədi. Qonşu bucağı dəyişdi.

Tez-tez verilən suallar

Qonşunun kamerası avtomobilimi və darvazamı çəkir. Bu pozuntudurmu?

Kamera küçəni və ya ümumi keçidi çəkərkən darvazanız, avtomobiliniz kadra düşə bilər və bu, adətən pozuntu sayılmır. Hədəf konkret olaraq sizin girişiniz və gəliş-gedişinizdirsə, bu artıq izləməyə bənzəyir və tələb üçün əsasdır.

Kameranın səs yazması nəyi dəyişir?

Səs yazısı müdaxiləni xeyli ağırlaşdırır, çünki həyətdəki söhbətləriniz də qeydə alınır. Şikayətdə bunu mütləq göstərin və mümkünsə mikrofonun olduğunu sübut edən məlumat, məsələn kameranın modelini əlavə edin.

Polis kameranı sökdürə bilərmi?

Polis adətən tərəfləri dinləyir, qonşuya xəbərdarlıq edir və cinayət əlaməti olub-olmadığını yoxlayır. Kameranın sökülməsi və ya bucağının dəyişdirilməsi barədə məcburi göstərişi isə mülki mübahisədə məhkəmə verir.

Qonşu kameranın saxta olduğunu deyir. Tələbim əsassızdırmı?

Saxta kamera görüntü toplamır, ona görə məlumat toplanması iddiası zəifləyir. Amma bunu kənardan yoxlamaq çətindir: kamera doğrudan da saxtadırsa, onu sizin ərazinizdən başqa tərəfə çevirmək qonşuya heç nəyə başa gəlmir — yazılı tələbdə məhz bunu istəyin.