Piyada keçidində sürücünün və piyadanın vəzifələri

Keçidə yaxınlaşırsınız: bir piyada səkinin kənarında dayanıb, digəri telefonuna baxa-baxa «zebra»ya addımlayır, arxadakı sürücü isə siqnal verir. Belə anda kimin kimə yol verməli olduğunu bilmək həm cərimədən, həm də daha ağır nəticələrdən qoruyur. Piyada keçidi qaydaları isə piyadanı da məsuliyyətdən azad etmir.

Keçidin növü qaydanı dəyişir

Kimin üstünlüyə malik olduğunu anlamaq üçün əvvəlcə keçidin növünü müəyyən edin. Nizamlanan keçiddə hərəkəti işıqfor və ya tənzimləyici idarə edir. Nizamlanmayan keçid «zebra» nişanlanması və «Piyada keçidi» nişanı ilə işarələnir: orada işıqfor ya yoxdur, ya da sarı rəngdə yanıb-sönür.

Mübahisələrin demək olar hamısı yolun səthindəki keçidlərdə yaranır. Yeraltı və yerüstü keçid olan yerdə isə piyadanın yolu məhz oradan keçməsi gözlənilir.

Sürücü keçiddə nə etməlidir?

Nizamlanmayan keçiddə sürücünün əsas vəzifəsi keçidə çıxmış və keçməkdə olan piyadaya yol verməkdir. Yol vermək o deməkdir ki, piyada sizə görə nə sürətini, nə də istiqamətini dəyişməyə məcbur olmamalıdır. Ona görə keçidə yaxınlaşarkən sürəti əvvəlcədən azaldın: son anda sərt əyləc həm arxadakı avtomobil, həm də piyada üçün təhlükəlidir.

Digər vəzifələr bunlardır:

• işıqforlu keçiddə dönərkən döndüyünüz yolu icazə verən işıqda keçən piyadalara yol verin;
• sizin üçün yaşıl yandıqda keçiddə hələ piyada varsa, onun keçidi tərk etməsini gözləyin;
• qarşıda tıxac varsa, keçidə girməyin: işıq dəyişəndə keçidin üzərində ilişib qalan avtomobil piyadaların yolunu bağlayır;
• keçidin üzərində dayanmayın və durmayın;
• qonşu zolaqda avtomobil keçidin qarşısında dayanıbsa və ya sürətini azaldıbsa, siz də dayanın və ya sürəti azaldın, hərəkəti yalnız onun önündə piyada olmadığına əmin olandan sonra davam etdirin;
• ağ əsa ilə hərəkət edən, görmə məhdudiyyəti olan piyadanı gördükdə sürəti azaldın və ona yol verin.

Piyadanın vəzifələri: «zebra» toxunulmazlıq vermir

Keçiddə üstünlük piyadanındır, amma bu üstünlük qeyd-şərtsiz deyil. Piyada da yol hərəkəti iştirakçısıdır və onun da qaydaları var:

1. Yolu piyada keçidindən, yeraltı və ya yerüstü keçiddən keçin. Keçid yaxınlıqda yoxdursa, yolu düz bucaq altında və hər iki istiqamətin yaxşı göründüyü yerdə keçin. Arakəsmə və hasar olan yerdə yolu keçməyin.
2. İşıqforlu keçiddə piyada işıqforuna, o yoxdursa, nəqliyyat işıqforuna tabe olun.
3. Nizamlanmayan keçidə çıxmazdan əvvəl yaxınlaşan avtomobillərin məsafəsini və sürətini qiymətləndirin. Dayanmış avtobusun və ya görünüşü bağlayan maneənin arxasından qəfil çıxmayın.
4. Keçiddə dayanmayın və yubanmayın: telefon və qulaqlıq diqqəti yayındırır.
5. Xüsusi səs və işıq siqnalları qoşulmuş avtomobil yaxınlaşanda yolu keçməyə başlamayın.

«Zebra»ya addım atmaq avtomobili dərhal dayandırmır. Yaş asfaltda və yüksək sürətdə avtomobilin əyləc məsafəsi xeyli uzanır, ona görə hətta haqlı olan piyada da sürücünün onu gördüyünə əmin olmadan yola çıxmamalıdır.

Cərimələr: kim nə qədər ödəyir?

2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə keçidlə bağlı əsas cərimələr belədir:

Elçin səhər tələsir və nizamlanmayan keçiddə «zebra»ya addımlamış yaşlı qadını gözləmədən keçir. Keçidin üzərindəki kamera anı qeydə alır, axşam onun adına 50 manatlıq elektron qərar gəlir. Bu pozuntuya bal yazılmır, amma eyni hərəkət piyadanın xəsarəti ilə bitsəydi, cərimə 300 manata, bal isə 5-ə qalxardı. Digər pozuntuların məbləğlərini yol hərəkəti cərimələri cədvəlində tapa bilərsiniz.

Piyada vurularsa: üç növ məsuliyyət

Keçiddə piyada vurulduqda məsuliyyət üç xətt üzrə gedir. İnzibati xətt yüngül bədən xəsarəti ilə bitən halları əhatə edir: 300 manat və 5 bal. Sağlamlığa az ağır və ya ağır zərər vurulubsa, məsələ Cinayət Məcəlləsi ilə qiymətləndirilir. Üçüncü, mülki xətt isə zərərçəkənin müalicə xərclərinin, itirilmiş qazancının və mənəvi ziyanının ödənilməsi tələbidir.

Mülki məsuliyyətin bir xüsusiyyəti var. Avtomobil qanun baxımından yüksək təhlükə mənbəyidir və onun sahibi vurduğu zərərə görə, bir qayda olaraq, təqsiri olmasa belə cavab verir, əgər zərərin qarşısıalınmaz qüvvə və ya zərərçəkənin qəsdi nəticəsində yarandığını sübut etməsə. Zərərçəkənin kobud ehtiyatsızlığı isə ödənişin azaldılmasına əsas ola bilər.

Nigar işıqforlu keçiddə piyadalar üçün qırmızı yanarkən yolu keçir və yaşıl işıqda hərəkət edən Rüfətin avtomobili onu yüngül vurur. Videoqeydiyyatçının yazısı işıqforun rəngini aydın göstərir. Nigar 20 manat cərimələnir, Rüfətin hərəkətlərində isə pozuntu müəyyən edilmir. Müalicə xərcləri ilə bağlı mübahisədə məhkəmə Nigarın kobud ehtiyatsızlığını nəzərə alaraq ödənişi azalda bilər.

Hadisə yerində ilk addımları, polisə və sığortaya bildiriş qaydasını yol qəzası zamanı nə etməli yazısında sadaladıq.

Kamera cəriməsinə nə vaxt etiraz etmək olar?

Piyadaya yol verməməyə görə cərimələrin çoxunu kamera yazır, amma hər qərar mübahisəsiz deyil. Etiraz üçün əsas ola bilən hallar bunlardır:

• piyada hələ səkidə gözləyirdi və keçidə addımlamamışdı;
• piyada ayırıcı zolaqla bölünmüş yolun qarşı hissəsində idi və sizin hərəkətiniz onun yolunu kəsmirdi;
• piyada keçidə qəfil, avtomobil artıq keçidə çatanda çıxdı;
• qərardakı foto və ya video başqa avtomobili göstərir.

Qərara əlavə olunan videonu diqqətlə izləyin, öz videoqeydiyyatçınızın yazısını saxlayın və şikayəti qərarın surətini aldığınız gündən 10 gün ərzində verin. Şikayət mətninin necə qurulduğunu DYP və kamera cəriməsindən şikayət qaydası yazısında izah etmişik.

Tez-tez verilən suallar

Piyada keçidin kənarında gözləyirsə, dayanmalıyam?

Vəzifə keçidə çıxmış və keçməkdə olan piyadaya yol verməkdir. Amma piyadanın keçmək niyyəti aydın görünürsə, sürəti azaldıb dayanmaq həm təhlükəsiz, həm də mübahisəsiz yoldur.

Piyadaya yol verməməyə görə bal yazılırmı?

Xeyr. 2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə bu pozuntuya 50 manat cərimə tətbiq olunur, bal yazılmır. Pozuntu piyadanın yüngül xəsarəti ilə nəticələnərsə, 300 manat və 5 bal nəzərdə tutulub.

Keçid olmayan yerdə yolu keçən piyadanı vursam, kim cavab verir?

Piyada qaydaları pozduğuna görə cərimələnə bilər. Amma avtomobil sahibi mülki qaydada zərərə görə cavabdeh qala bilər: piyadanın kobud ehtiyatsızlığı yalnız ödənişin azaldılmasına əsas olur.