E-skuter və velosiped: yol hərəkəti qaydaları və cərimələr

Yeniyetmə oğlunuza e-skuter aldınız və ya tıxacdan bezib işə velosipedlə getməyə başladınız. Bir gün yol polisi sizi saxlayır və məlum olur ki, qaydalar təkcə avtomobil sürücüləri üçün yazılmayıb. E-skuter cəriməsi nə qədərdir, velosipedçi nəyə görə məsuliyyət daşıyır və avtomobil velosiped yoluna çıxanda nə baş verir?

E-skuter və velosiped qanun qarşısında nədir?

Velosipedçi də, e-skuter sürücüsü də yol hərəkətinin iştirakçısıdır. Hərəkət hissəsinə və ya velosiped yoluna çıxan kimi o, işıqforun siqnallarına, yol nişanlarına və nişanlanma xətlərinə tabe olmalıdır. «Mən piyadayam» arqumenti burada işləmir.

İnzibati Xətalar Məcəlləsi bu iştirakçılar üçün ayrıca tərkiblər müəyyən edir. Velosipedçinin və moped sürücüsünün pozuntuları 338.4-cü maddədə, e-skuter kimi kiçik elektrik nəqliyyatının qaydalarının pozulması isə 338.4-1-ci maddədə nəzərdə tutulub.

Bir incəliyi əvvəlcədən bilin: gücü və sürəti yüksək olan bəzi elektrik vasitələri texniki göstəricilərinə görə mopedə yaxınlaşır. Belə vasitə üçün tələblər fərqli ola bilər. Ona görə almazdan əvvəl satıcıdan texniki sənədi istəyin və vasitənin hansı qrupa aid olduğunu dəqiqləşdirin.

Velosipedçi hansı qaydalara əməl etməlidir?

Velosipedçi üçün qaydaların məntiqi sadədir: avtomobil sürücüləri onu vaxtında görməli və manevrini əvvəlcədən anlamalıdır. Əsas tələblər bunlardır:

• velosiped yolu və ya zolağı varsa, ondan istifadə edin;
• belə yol yoxdursa, hərəkət hissəsinin sağ kənarına yaxın, bir cərgədə hərəkət edin;
• işıqforun, tənzimləyicinin siqnallarına və yol nişanlarına tabe olun;
• dönməzdən və dayanmazdan əvvəl əllə işarə verin;
• qaranlıqda və pis görünmə şəraitində velosipedin önündə və arxasında işıq və ya işıqqaytaran olsun;
• sükanı tutmadan sürməyin, xüsusi oturacaq yoxdursa, sərnişin götürməyin.

Piyada keçidi ayrıca sual doğurur. Ən etibarlı yol velosipeddən düşüb onu əldə aparmaqdır: bu halda siz piyadaya bərabər tutulursunuz və sürücü sizə yol verməlidir. Keçidi velosipedlə sürətlə keçəndə isə sürücü sizi vaxtında görməyə bilər, mübahisədə də mövqeyiniz zəifləyir. Keçiddə tərəflərin vəzifələrini piyada keçidində sürücünün və piyadanın vəzifələri yazısında ayrıca izah etmişik.

E-skuterlə necə sürmək lazımdır?

Kiçik elektrik nəqliyyatının harada hərəkət edə biləcəyi, sürət həddi, sürücünün yaşı və qoruyucu vasitələr kimi tələblər «Yol hərəkəti haqqında» Qanunda müəyyən edilir. Konkret rəqəmləri e-qanun.az-da qanunun qüvvədə olan mətnindən yoxlayın. Aşağıdakı qaydalar isə istənilən halda sizi həm cərimədən, həm də qəzadan qoruyur:

1. Velosiped yolu varsa, ondan istifadə edin.
2. Səki piyadalar üçündür. Orada hərəkət etməli olsanız belə, sürəti piyada addımına endirin, izdihamlı yerdə skuterdən düşüb onu əldə aparın.
3. Bir skuterdə iki nəfər getməyin: əyləc məsafəsi uzanır, balans pozulur.
4. Hərəkət zamanı telefona baxmayın və qulaqlıqla ətrafı eşitməz hala düşməyin.
5. Gecə işıqsız və işıqqaytaransız çıxmayın, dəbilqəni isə hər səfərdə taxın.
6. Sərxoş halda skuterə minməyin: reaksiya avtomobildəki qədər ləngiyir, qorunma isə daha azdır.

Cərimələr: kim nə qədər ödəyir?

2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə məbləğlər belədir:

Velosipedçi və e-skuter sürücüsünün pozuntularına bal yazılmır. Velosiped yolunu zəbt edən avtomobil sürücüsü isə həm daha böyük məbləğ ödəyir, həm də 2 bal alır. Digər pozuntular üzrə məbləğləri yol hərəkəti cərimələri cədvəlində topladıq.

Tural axşam dostunu e-skuterin arxasına mindirib, işıqsız halda hərəkət hissəsi ilə gedir. Onu saxlayan yol polisi kiçik elektrik nəqliyyatının qaydalarını pozduğuna görə 40 manat cərimə tətbiq edir. Tural cəriməni ödəyir, amma əsas riski sonra anlayır: həmin gecə qəza olsaydı, dostunun xəsarətinə görə ziyanın ödənilməsi tələbi ilə üzləşə bilərdi.

Səbinə səhər tıxacı keçmək üçün avtomobili 300 metr velosiped yolu ilə sürür. Kamera pozuntunu qeydə alır və onun adına 100 manat cərimə ilə 2 bal yazılır. Bu, velosipedçinin ödədiyi cərimədən iki yarım dəfə çoxdur.

Qəza olarsa: cərimədən ağır nəticələr

40 manatlıq cərimə yalnız qaydanın pozulmasına görədir. Pozuntu nəticəsində piyada və ya başqa iştirakçı zərər görərsə, o, müalicə xərclərinin, zədələnmiş əşyanın dəyərinin və itirilmiş qazancın ödənilməsini tələb edə bilər. Sağlamlığa ciddi zərər vurulduqda isə məsələ inzibati xəta çərçivəsindən çıxır və Cinayət Məcəlləsi ilə qiymətləndirilə bilər.

Skuteri uşaq sürürsə, sual valideynə yönəlir. Azyaşlının vurduğu ziyana görə qanun ilk növbədə valideynləri məsuliyyətə cəlb edir, əgər onlar ziyanın öz təqsirləri üzündən, yəni uşağa lazımi nəzarət olmadığı üçün yaranmadığını sübut etməsələr. Yaş hədləri və yeniyetmənin özünün cavab verdiyi hallar Mülki Məcəllədə ayrıca tənzimlənir. Yaşı inzibati məsuliyyət həddinə çatmamış uşaq cərimələnmir, amma bu, valideynin mülki məsuliyyətini aradan qaldırmır.

Ona görə uşağa yaşına uyğun gücdə skuter alın, onu hərəkət hissəsinə buraxmayın və dəbilqəsiz sürməsinə icazə verməyin.

Tez-tez verilən suallar

E-skuter üçün sürücülük vəsiqəsi lazımdırmı?

Bu, vasitənin texniki göstəricilərindən asılıdır. Kiçik elektrik nəqliyyatı ilə moped arasındakı sərhədi və vəsiqə tələbini «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun qüvvədə olan mətnindən yoxlayın, almazdan əvvəl isə satıcıdan texniki sənədi istəyin.

Velosipedçiyə cərimə balı yazılırmı?

Xeyr. 2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə velosipedçinin (İXM 338.4) və e-skuter sürücüsünün (İXM 338.4-1) pozuntularına bal yazılmır, yalnız 40 manat cərimə tətbiq olunur.

Piyada keçidini velosipedlə sürərək keçmək olarmı?

Ən təhlükəsiz və mübahisəsiz yol velosipeddən düşüb onu əldə aparmaqdır. Bu halda siz piyadaya bərabər tutulursunuz və sürücü sizə yol verməyə borcludur.

Uşağım skuterlə maşını cızıb, ziyanı kim ödəyəcək?

Azyaşlının vurduğu ziyana görə, bir qayda olaraq, valideyn cavab verir. Maşının sahibi zərərin ödənilməsini sizdən tələb edə bilər, razılaşma olmasa, məsələ məhkəmədə həll olunur.