Keyfiyyətsiz ərzaq və zəhərlənmə: şikayət və zərərin ödənilməsi

Supermarketdən aldığınız kəsmiyi açırsınız və iyi gəlir, halbuki qablaşdırmadakı son istifadə tarixinə hələ bir həftə var. Yaxud restoranda şam yeməyindən sonra gecəni xəstəxanada keçirirsiniz. Keyfiyyətsiz ərzaq iki ayrı sual doğurur: pulu necə geri almalı və sağlamlığa dəymiş zərərin əvəzini necə tələb etməli.

Keyfiyyətsiz ərzağı qaytarmaq olarmı?

Keyfiyyətli ərzağı «dadı xoşuma gəlmədi» səbəbi ilə qaytarmaq olmaz; bu qaydanı malın geri qaytarılması qaydası yazısında izah etmişik. Keyfiyyətsiz ərzaq isə qüsurlu maldır və onun üçün tamam başqa qayda işləyir: satıcı onu keyfiyyətlisi ilə dəyişməli və ya pulu qaytarmalıdır.

Keyfiyyətsiz ərzağa xarab olmuş, iyi və rəngi dəyişmiş, içindən yad cisim çıxan, qablaşdırması hermetikliyini itirmiş və ya etiketdəki tərkibə uyğun gəlməyən məhsullar aiddir. Son istifadə tarixi keçmiş ərzağın satışı isə ümumiyyətlə qadağandır. Belə məhsulu rəfdə görmək özlüyündə şikayət üçün əsasdır.

Məhsulu qaytarmağa gedəndə onu atmayın, soyuducuda saxlayın. Etiketin — xüsusən istehsal və son istifadə tarixinin, partiya nömrəsinin — fotosunu çəkin, çeki saxlayın.

Zəhərlənmə: ilk saatlarda nə etməli?

1. Birinci növbədə tibbi yardım alın. Vəziyyət ağırdırsa, 103 nömrəsi ilə təcili tibbi yardım çağırın.
2. Həkimə nə yediyinizi, harada və nə vaxt yediyinizi deyin. Bu məlumat tibbi sənədlərə düşəcək və sonra səbəb əlaqəsinin əsas sübutu olacaq.
3. Diaqnozun və müalicənin göstərildiyi tibbi arayış və ya çıxarış tələb edin.
4. Yeməyin qalığını, qablaşdırmanı, çeki və ya sifariş tarixçəsini saxlayın.
5. Sizinlə birlikdə eyni yeməyi yeyənləri qeyd edin: onların vəziyyəti də sübutdur.
6. Bütün xərclərin qəbzlərini toplayın: dərman, analiz, müayinə, hətta xəstəxanaya taksi.

Kim cavabdehdir: mağaza, istehsalçı, restoran?

Mağazadan alınmış qablaşdırılmış məhsulda tələbi satıcıya və ya istehsalçıya ünvanlamaq olar. Restoranda və ya evə sifarişlə gələn yeməkdə cavabdeh yeməyi hazırlayan ictimai iaşə müəssisəsidir. Sifariş çatdırılma platforması vasitəsilə verilibsə, platformadakı sifariş tarixçəsi sizin çekiniz rolunu oynayır.

Keyfiyyətsiz məhsulun vurduğu zərərlə bağlı işlərdə satıcının və ya istehsalçının təqsirini sübut etmək adətən əsas məsələ olmur. Mübahisənin mərkəzində səbəb əlaqəsi dayanır: zəhərlənmə məhz bu məhsuldan olubmu? Bunu tibbi sənədlərdəki diaqnoz və vaxt ardıcıllığı, məhsulun laborator analizi, yoxlamanın nəticəsi və başqa zərərçəkmişlərin olması sübut edir.

Nəyin ödənilməsini tələb etmək olar?

İlk üç sətir maddi zərərdir və qəbzlərlə manatı-manatına hesablanır. Mənəvi ziyanın məbləğini isə məhkəmə müəyyən edir: zərərin ağırlığını, müalicənin müddətini və pozuntunun xarakterini nəzərə alır. Bu iki növün fərqini mənəvi ziyan ilə maddi ziyanın fərqi yazısında ətraflı izah etmişik.

Hara şikayət etməli?

Satıcı və ya restoran. Yazılı pretenziya ilə başlayın: nə baş verdiyini, hansı xərcləri çəkdiyinizi və nə tələb etdiyinizi göstərin, sənədlərin surətini əlavə edin. Kiçik məbləğlərdə məsələ çox vaxt bu mərhələdə həll olunur.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi. Agentlik müəssisədə yoxlama aparır, nümunə götürür və pozuntu aşkar etsə, tədbir görür. Onun yoxlama aktı və laborator nəticələr sonradan məhkəmədə güclü sübutdur. Amma agentlik sizin zərərinizi ödəmir — kompensasiya ayrıca tələb olunur.

Polis. Kütləvi zəhərlənmə və ya təhlükəli məhsulun bilə-bilə satıldığına dair şübhə varsa, hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edin. Ağır nəticələrdə cinayət məsuliyyəti də istisna deyil.

Məhkəmə. Satıcı zərəri könüllü ödəmirsə, iddia qaldırırsınız. Müraciət pillələrini istehlakçı şikayəti hara verilir yazısında ardıcıl izah etmişik.

İki həyat nümunəsi

Evə sifariş edilmiş şam yeməyi. Rauf restorandan ailəsi üçün yemək sifariş edib, gecə üç nəfərdə zəhərlənmə əlamətləri başlayıb. Onlar təcili yardım çağırıb, həkimə nə yediklərini deyiblər, qalıq yeməyi soyuducuda saxlayıblar. Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yoxlaması restoranın mətbəxində sanitariya pozuntuları aşkar edib. Rauf yazılı pretenziyada 340 manat müalicə xərcini və iki iş gününün itirilmiş qazancını tələb edib, restoran hər ikisini ödəyib.

Müddəti keçmiş kəsmik. Nərmin supermarketdən 4,50 manata kəsmik alıb, evdə etiketdəki son istifadə tarixinin iki gün əvvəl bitdiyini görüb. Çek və etiketin fotosu ilə mağazaya qayıdıb, pul dərhal qaytarılıb. Nərmin rəfdə qalan eyni partiya barədə dövlət nəzarəti orqanına da məlumat verib.

Tez-tez verilən suallar

Çek yoxdur. Keyfiyyətsiz ərzağın pulunu necə geri alım?

Kartla ödəmisinizsə, bank çıxarışı alışı təsdiqləyir. Nağd ödənişdə mağazadakı kamera görüntülərinə və şahidlərə istinad etmək olar; bunu yazılı ərizədə göstərin.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi zərərimi ödəyəcəkmi?

Xeyr. Agentlik yoxlama aparır, pozuntunu müəyyən edir və inzibati tədbir görür. Zərərin ödənilməsini satıcıdan və ya istehsalçıdan birbaşa tələb edirsiniz, razılaşma olmasa — məhkəmə vasitəsilə.

Restoranda yeməkdən yad cisim çıxdı. Nə tələb edə bilərəm?

Foto çəkin və yeməyin dəyişdirilməsini və ya onun haqqının hesabdan çıxarılmasını tələb edin. Hal ciddidirsə, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə müraciət edin.

Zəhərlənmədən sonra nə qədər müddətdə iddia qaldırmaq olar?

İddia müddətləri Mülki Məcəllə ilə müəyyən edilir və tələbin növündən asılıdır; dəqiq qaydanı e-qanun.az-da yoxlayın. Praktik baxımdan gözləmək zərərlidir: yeməyin qalığı xarab olur, şahidlərin yaddaşı zəifləyir.