Kassasiya şikayəti nümunəsi

Rayon məhkəməsi iddianızı təmin edib, apellyasiya məhkəməsi isə həmin qətnaməni ləğv edərək iddianı rədd edib. Ya da əksinə: iki instansiya ardıcıl olaraq sizin əleyhinizə qərar çıxarıb. Növbəti və son daxili instansiya Ali Məhkəmədir, amma kassasiya şikayəti apellyasiya şikayətinin təkrarı deyil: burada faktlar yenidən mübahisələndirilmir.

Kassasiya şikayəti apellyasiyadan nə ilə fərqlənir?

Apellyasiya məhkəməsi işə həm faktlar, həm də hüquq baxımından yenidən baxır və sübutları təzədən qiymətləndirir. Ali Məhkəmə isə apellyasiya məhkəməsinin müəyyən etdiyi halları əsas götürür və bir sualı yoxlayır: bu hallara qanun düzgün tətbiq olunubmu? Şahidə inanmaq və ya ekspert rəyinə üstünlük vermək kassasiya məhkəməsinin işi deyil.

Apellyasiya mərhələsini keçməmiş qətnamədən birbaşa Ali Məhkəməyə şikayət vermək olmaz. Apellyasiya şikayətinin hazır mətnini mülki iş üzrə apellyasiya şikayəti nümunəsi yazısında vermişik.

Kassasiyada hansı əsaslar işləyir?

Kassasiya şikayətinin əsasları iki qrupa bölünür. Birincisi, maddi hüquq normasının pozulmasıdır: məhkəmə tətbiq edilməli olan qanunu tətbiq etməyib, tətbiq edilməməli olanı tətbiq edib və ya qanunu səhv şərh edib. İkincisi, prosessual hüquq normasının pozulmasıdır. Belə pozuntu, bir qayda olaraq, işin düzgün həllinə təsir etdikdə qərarın ləğvinə səbəb olur.

Bəzi prosessual pozuntular isə o qədər ciddidir ki, qərar nəticəsindən asılı olmayaraq ləğv edilir. Praktikada ən çox rast gəlinənləri bunlardır:

• işə məhkəmənin qanunsuz tərkibində baxılıb, məsələn, birinci instansiyada bu işə baxmış hakim apellyasiya kollegiyasının tərkibində olub;
• işə qaydasında xəbərdar edilməmiş tərəfin iştirakı olmadan baxılıb;
• məhkəmə işə cəlb edilməmiş şəxsin hüquq və vəzifələri barədə qərar çıxarıb.

Şikayət hara verilir və nə əlavə olunur?

Kassasiya şikayəti Ali Məhkəmənin müvafiq kollegiyasına ünvanlanır, mülki işlər üzrə — Mülki Kollegiyaya. Şikayətin hansı qaydada və hansı müddətdə veriləcəyi adətən apellyasiya qərarının sonunda yazılır. Şikayəti kağız formada və ya «Elektron məhkəmə» sistemi vasitəsilə təqdim edə bilərsiniz. Şikayət dövlət rüsumuna cəlb olunur; cari məbləği e-qanun.az-da «Dövlət rüsumu haqqında» Qanundan yoxlayın.

Şikayətə əlavə edin:

1. Apellyasiya məhkəməsinin qərarının surəti.
2. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin surəti.
3. Dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında qəbz.
4. Etibarnamə və ya vəkil orderi — şikayət nümayəndə vasitəsilə verilirsə.
5. Şikayətin və əlavələrin işdə iştirak edən şəxslər üçün surətləri.

Nümunə: mülki iş üzrə kassasiya şikayəti

Nümunədə hər iki qrup əsas üçün bənd var. Sizin işinizə aid olmayan bəndləri silin, qalanlarında isə konkret qanunun adını və maddəsini yazın.

Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına

Kassasiya şikayəti verən: [Soyad Ad Ata adı] (işdə: [iddiaçı / cavabdeh])
ünvan: [...], telefon: [...], elektron poçt: [...]

Digər tərəf: [Soyad Ad Ata adı / hüquqi şəxsin adı] (işdə: [iddiaçı / cavabdeh])
ünvan: [...]

Mülki iş № [...]

KASSASİYA ŞİKAYƏTİ
([apellyasiya məhkəməsinin adı] Mülki Kollegiyasının [tarix] tarixli qərarından)

[Birinci instansiya məhkəməsinin adı]nın [tarix] tarixli qətnaməsi ilə [iddiaçının Soyad Ad]ın [iddianın predmeti] barədə iddiası [təmin edilib / rədd edilib / qismən təmin edilib].

[Apellyasiya məhkəməsinin adı] Mülki Kollegiyasının [tarix] tarixli qərarı ilə [birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilib və iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilib: [qısa məzmun] / qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılıb].

Qərarın surətini [tarix] tarixində almışam.

Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını qanunsuz hesab edirəm, çünki onu qəbul edərkən maddi və prosessual hüquq normaları pozulub:

1. Maddi hüquq normasının pozulması. Apellyasiya məhkəməsi müəyyən edib ki, [məhkəmənin müəyyən etdiyi fakt]. Bu hallara [qanunun adı]nın [maddə] maddəsi tətbiq edilməli idi, çünki [səbəb]. Məhkəmə isə [qanunun adı]nın [maddə] maddəsini tətbiq edərək [nəticə] qənaətinə gəlib.

2. Prosessual hüquq normasının pozulması. [Tarix] tarixli məhkəmə iclası barədə qaydasında xəbərdar edilməmişəm: bildiriş [köhnə ünvan] ünvanına göndərilib, halbuki [tarix] tarixli ərizəmlə yeni ünvanımı məhkəməyə bildirmişdim. İşə iştirakım olmadan baxılıb və mən [izahat vermək / etirazlarımı bildirmək] imkanından məhrum olmuşam.

3. [Məhkəmənin tərkibi qanunsuz olub: qərarı qəbul etmiş kollegiyanın tərkibində birinci instansiyada bu işə baxmış hakim [Soyad Ad] iştirak edib.]

Göstərilən pozuntular işin düzgün həll edilməməsinə səbəb olub: [pozuntu olmasaydı, qərarın nəticəsi necə olardı].

Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsini rəhbər tutaraq,

Xahiş edirəm:
1. Kassasiya şikayəti təmin edilsin.
2. [Apellyasiya məhkəməsinin adı] Mülki Kollegiyasının [tarix] tarixli qərarı ləğv edilsin və [iş yeni baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilsin / birinci instansiya məhkəməsinin [tarix] tarixli qətnaməsi qüvvədə saxlanılsın].

Əlavələr:
1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının surəti.
2. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin surəti.
3. Dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında qəbz.
4. [Etibarnamə və ya vəkil orderi — nümayəndə vasitəsilə verilirsə].
5. Şikayətin və əlavələrin işdə iştirak edən şəxslər üçün surətləri.

[Tarix]                                  [İmza] [Soyad Ad]

Rəşadın işi tipikdir. Rayon məhkəməsi onun 3 000 manatlıq iddiasını təmin edib, apellyasiya məhkəməsi isə qətnaməni ləğv edərək iddianı rədd edib. Rəşad apellyasiya iclasından xəbər tutmayıb: bildiriş köhnə ünvanına gedib, halbuki o, yeni ünvanını məhkəməyə yazılı bildirmişdi. Kassasiya şikayətində Rəşad sübutları yenidən mübahisələndirmir, ünvan dəyişikliyi barədə ərizəsinin qəbul qeydi olan surətini əlavə edir və tərəfin qaydasında xəbərdar edilmədən işə baxılmasını əsas gətirir.

Doldurarkən 5 tipik səhv

1. Faktlar yenidən mübahisələndirilir. «Şahid yalan danışırdı», «ekspert rəyi yanlışdır» kimi arqumentlər kassasiyada işləmir. Sübutların yoxlanılmasında hansı prosessual normanın pozulduğunu göstərə bilmirsinizsə, belə bəndi şikayətə yazmayın.
2. Yeni sübut əlavə edilir. Ali Məhkəmə yeni sübutu qiymətləndirmir. Əvvəlki instansiyalarda təqdim edilməmiş sənəd şikayəti gücləndirmir, əksinə, əsas arqumenti kölgədə qoyur.
3. Norma göstərilmir. «Qanun pozulub» yazmaq kifayət deyil. Qanunun adını, maddəsini və onun bu hallara necə tətbiq edilməli olduğunu yazın.
4. Şikayət birinci instansiyanın qətnaməsinə qarşı yazılır. Kassasiya şikayətinin predmeti apellyasiya məhkəməsinin qərarıdır. Birinci instansiyanın səhvlərini yalnız apellyasiya məhkəməsinin onları düzəltmədiyi hissədə göstərin.
5. Müddət buraxılır. Qərarın surətini aldığınız günü qeyd edin. Müddət üzrlü səbəbdən buraxılıbsa, şikayətlə birlikdə bərpa vəsatəti verin və səbəbi sənədlə təsdiqləyin.

Tez-tez verilən suallar

Birinci instansiyanın qətnaməsindən birbaşa Ali Məhkəməyə şikayət etmək olarmı?

Xeyr. Əvvəlcə apellyasiya şikayəti verilməlidir. Kassasiya şikayəti yalnız apellyasiya məhkəməsinin qərarından verilir.

Ali Məhkəmə şikayət üzrə hansı qərarı qəbul edə bilər?

Ali Məhkəmə apellyasiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən saxlaya və ya tamamilə, yaxud qismən ləğv edib işi yeni baxılmaya göndərə bilər. Bəzi hallarda o, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsini qüvvədə saxlayır.

Cinayət işi üzrə kassasiya şikayəti fərqlidirmi?

Bəli. Cinayət işləri üzrə kassasiya icraatı Cinayət-Prosessual Məcəlləsi ilə tənzimlənir, müddət və qaydalar da oradan götürülür. Ətraflı cinayət işi üzrə apellyasiya və kassasiya şikayəti yazısında izah etmişik.

Ali Məhkəmənin qərarından sonra hansı yol qalır?

Kassasiya qərarı ilə daxili hüquqi müdafiə vasitələri, bir qayda olaraq, tükənir. Hüququnuzun pozulduğunu düşünürsünüzsə, son daxili qərardan sonra 4 ay ərzində Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət edə bilərsiniz; şərtlərini AİHM-ə şikayət qaydası yazısında izah etmişik.