Özbaşına tikinti

Özbaşına tikinti — qanunvericilikdə tərifi

180.1. Tikinti məqsədləri üçün ayrılmayan torpaq sahəsində və ya buna lazımi icazələr almadan və ya şəhərsalma və tikinti normalarını və qaydalarını ciddi surətdə pozmaqla tikilmiş yaşayış evi, digər tikili, qurğu və ya başqa daşınmaz əmlak özbaşına tikinti sayılır.

180.2. Özbaşına tikinti aparmış şəxs ona mülkiyyət hüququ əldə etmir. Onun tikintiyə dair sərəncam vermək – onu satmaq, bağışlamaq, icarəyə vermək, digər əqdlər bağlamaq ixtiyarı yoxdur.

Özbaşına tikinti nə deməkdir?

Özbaşına tikinti anlayışı üç alternativ əlamətə əsaslanır: torpaq sahəsinin tikinti məqsədləri üçün ayrılmaması, lazımi icazələrin olmaması və ya şəhərsalma və tikinti normalarının və qaydalarının ciddi pozulması; bunlardan biri kifayətdir. Əsas hüquqi nəticə ondan ibarətdir ki, tikintini aparan şəxs ona mülkiyyətçi olmur və buna görə tikili barəsində heç bir sərəncam əqdi bağlaya bilmir.

Məhkəmə özbaşına tikintiyə mülkiyyət hüququnu yalnız tikinti aparılmış torpaq sahəsi mülkiyyətində olan şəxs üçün tanıya bilər; tikintinin saxlanması başqalarının hüquqlarını və qanunla qorunan mənafelərini pozursa və ya fiziki şəxslərin həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə yaradırsa, hüquq tanınmır (Mülki Məcəllə, maddə 180.3). Belə bina və qurğular müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının və ya maraqlı tərəfin müraciəti üzrə qəbul edilmiş məhkəmə qərarı əsasında sökülə bilər (Mülki Məcəllə, maddə 180.4).

Nümunə

Öz torpaq sahəsində icazə almadan ev tikən şəxs həmin evi sata bilməz, lakin evin saxlanması başqalarının hüquqlarını pozmursa və təhlükə yaratmırsa, məhkəmə ona mülkiyyət hüququnu tanıya bilər.