Mülki qanunvericiliyin prinsipləri

Mülki qanunvericiliyin prinsipləri — qanunvericilikdə tərifi

6.1. Mülki qanunvericiliyin prinsipləri aşağıdakılardır:

6.1.1. mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyi;

6.1.2. mülki hüquq subyektlərinin iradə sərbəstliyi;

6.1.3. mülki dövriyyə iştirakçılarının əmlak müstəqilliyi;

6.1.4. mülkiyyətin toxunulmazlığı;

6.1.5. müqavilələr azadlığı;

6.1.6. şəxsi və ailə həyatına kimsənin özbaşına qarışmasının yolverilməzliyi;

6.1.7. mülki hüquqların maneəsiz həyata keçirilməsinə şərait yaradılması;

6.1.8. pozulmuş hüquqların bərpasının təmin edilməsi;

6.1.9. mülki hüquqların məhkəmə müdafiəsi.

Mülki qanunvericiliyin prinsipləri nə deməkdir?

Mülki Məcəllə doqquz prinsip müəyyən edir və onları üç qrupda izləmək olar. Birinci qrup iştirakçıların statusuna aiddir: bərabərlik, iradə sərbəstliyi və əmlak müstəqilliyi. İkinci qrup əmlak və müqavilə münasibətlərini əhatə edir: mülkiyyətin toxunulmazlığı və müqavilələr azadlığı. Üçüncü qrup hüquqların qorunmasına yönəlib: şəxsi və ailə həyatına özbaşına qarışmanın yolverilməzliyi, hüquqların maneəsiz həyata keçirilməsi, pozulmuş hüquqların bərpası və məhkəmə müdafiəsi (Mülki Məcəllə, maddə 6.1).

Bu prinsiplərdən konkret qaydalar irəli gəlir. Fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirir, qanunvericiliyə zidd olmayan istənilən müqavilə şərtini qoymaqda sərbəstdirlər (Mülki Məcəllə, maddə 6.2). Mülki hüquqlar yalnız qanunla və yalnız təhlükəsizliyin, ictimai qaydanın, sağlamlığın, mənəviyyatın və başqalarının hüquqlarının qorunması üçün zəruri olduqda məhdudlaşdırıla bilər (Mülki Məcəllə, maddə 6.3). Oxşar münasibəti tənzimləyən norma olmadıqda tərəflərin hüquq və vəzifələri bu prinsiplər əsas götürülməklə müəyyən edilir (Mülki Məcəllə, maddə 11.2).