Hüquqi terminProsessual hüquq
Mülki iddiaçı
QISACA
Cinayət nəticəsində vurulmuş maddi ziyanın cinayət işi çərçivəsində ödənilməsi üçün iddia vermiş və bu statusda tanınmış fiziki və ya hüquqi şəxs.
Mülki iddiaçı — qanunvericilikdə tərifi
Cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməl nəticəsində maddi ziyan vurulması qənaətinə gəlməyə kifayət qədər əsaslar olduqda onun cinayət mühakimə icraatı qaydasında ödənilməsi barədə cinayət işinin icraatı zamanı iddia vermiş fiziki və ya hüquqi şəxs mülki iddiaçı qismində tanınır.
Mülki iddiaçı nə deməkdir?
Mülki iddiaçı ittiham tərəfinə aid olan iştirakçıdır (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 7.0.21). Bu status avtomatik yaranmır: maddi ziyan vurulduğu qənaətinə gəlməyə kifayət qədər əsas olmalı və şəxs cinayət işinin icraatı zamanı iddia verməlidir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 89.1). Tanınma haqqında qərarı təhqiqatçı, müstəntiq, prokuror və ya məhkəmə qəbul edir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 89.2); iddia ərizəsi verilmədiyi və ya əsaslar olmadığı müəyyən edilərsə, şəxsin bu qisimdə iştirakına xitam verilir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 89.3).
Mülki iddiaçı ittihamın mahiyyətini bilmək, iddia üzrə izahat və ifadə vermək, sübut təqdim etmək, vəsatət vermək və etiraz etmək, işin materialları ilə tanış olmaq, hökmün iddiaya dair hissəsindən şikayət vermək və prosesin istənilən anında iddiadan imtina etmək hüquqlarına malikdir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 89.4). O, həmçinin cinayət prosesini həyata keçirən orqanın çağırışı ilə gəlməyə borcludur (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 89.5.1).
Nümunə
Avtomobili qəsdən yandırılmış B cinayət işi üzrə avtomobilin dəyərinin ödənilməsi barədə iddia verərsə, mülki iddiaçı qismində tanınır.
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsi, maddə 89.1