Kəsişmədə və 5 metrdən yaxın dayanma (İXM 346.5): cərimə və mübahisəli hallar

Evin yaxınlığında küçənin tinində iki dəqiqəlik dayandınız, bir neçə gün sonra isə bildiriş gəldi: İXM 346.5, 40 manat cərimə və 2 bal. Siz isə əminsiniz ki, kəsişmədən xeyli aralı saxlamışdınız, üstəlik yan tərəfdəki keçid əslində həyətə aparır. Bu maddə üzrə mübahisələrin çoxu iki suala bağlıdır: həmin yer yolayrıcıdırmı və 5 metr necə ölçülür?

İXM 346.5 nəyi qadağan edir?

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 346.5-ci maddəsi nəqliyyat vasitəsinin yolayrıcında, yəni kəsişmənin özündə, və ona 5 metrdən yaxın məsafədə dayanmasına görə məsuliyyət müəyyən edir. 2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə cərimə 40 manatdır, sürücünün adına isə 2 bal yazılır.

Qadağanın məntiqi sadədir. Tində dayanmış avtomobil dönən sürücülərin görmə sahəsini bağlayır, yolu keçən piyadanı gizlədir və dönmə manevrini çətinləşdirir. Bu təhlükə avtomobil orada bir dəqiqə dayananda da yaranır.

Dayanma ilə durmanın fərqi

«Yol hərəkəti haqqında» Qanun bu iki anlayışı ayırır. Dayanma nəqliyyat vasitəsinin hərəkətinin qısa müddətə, həmçinin sərnişinin minib-düşməsi və ya yükün yüklənib-boşaldılması üçün qəsdən dayandırılmasıdır. Durma isə bununla bağlı olmayan, daha uzun müddətli dayandırmadır. Dəqiq müddət həddini Qanunun əsas anlayışlarından, e-qanun.az-dan yoxlayın.

346.5 məhz dayanmanı qadağan edir, dayanmaq olmayan yerdə durmaq isə daha çox qadağandır. Deməli, «sükan arxasında oturmuşdum» və ya «uşağı düşürdüm» arqumenti bu cəriməni aradan qaldırmır.

Qaydaların özünün tələb etdiyi dayanma isə başqa məsələdir. İşıqforun qadağanedici siqnalında, tıxacda, piyadaya və ya digər nəqliyyat vasitəsinə yol verərkən hərəkəti dayandırmaq sürücünün vəzifəsidir və dayanma qaydalarının pozulması kimi qiymətləndirilə bilməz.

Cərimə və ballar: 346.5 və digər dayanma pozuntuları

2026-cı il üçün qüvvədə olan cədvələ görə dayanma pozuntularının əksəriyyəti 2 bal gətirir, məbləğlər isə fərqlidir.

Qərarı alan kimi orada göstərilən maddəyə baxın. Tində səkiyə çıxarılmış avtomobil həm yolayrıcına yaxınlıq, həm də səki baxımından sual doğura bilər, cərimənin məbləği isə qərarda göstərilən maddədən asılıdır. Digər pozuntuların məbləğlərini yol hərəkəti cərimələri cədvəlində tapa bilərsiniz.

2026-cı ildən bu qərarların çatdırılma qaydası da dəyişib. 17 mart 2026-cı il tarixli qanunla dayanma, durma və parklanma pozuntularına görə qərarın surətini ön şüşəyə qoymaq tələbi ləğv edildi, elektron qərar alan şəxslərə isə bildiriş elektron çatdırılır. Təfərrüatları parklanma cərimələri və elektron bildiriş yazısında izah etmişik.

Yolayrıcı haradır: həyətdən çıxış kəsişmə sayılırmı?

Qanundakı anlayışa görə yolayrıcı yolların eyni səviyyədə kəsişdiyi, birləşdiyi və ya şaxələndiyi yerdir. Yanaşı ərazilərdən — həyətlərdən, avtomobil dayanacaqlarından, yanacaqdoldurma məntəqələrindən, müəssisələrin ərazisindən — çıxışlar isə yolayrıcı sayılmır. Anlayışın dəqiq mətnini «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun əsas anlayışlarından, e-qanun.az-dan yoxlayın.

346.5 üzrə şikayətlərin ən güclü arqumenti çox vaxt məhz budur. Kamera görüntüsündə küçəyə açılan hər keçid kəsişmə kimi görünə bilər, halbuki həmin keçid yalnız həyətə və ya dayanacağa aparırsa, orada yolayrıcı yoxdur. Yan tərəfdən birləşən küçə isə dar olsa belə yolayrıcı yaradır: T şəkilli birləşmə də yolayrıcıdır.

Keçidin yanaşı ərazidən çıxış olduğunu praktikada bu əlamətlər göstərir: səki keçidin üzərindən kəsilmədən davam edir; keçidin sonunda darvaza və ya şlaqbaum var; keçid yalnız bir və ya bir neçə binanın həyətinə aparır; orada küçə adı və yol nişanları yoxdur.

Rövşən avtomobilini ensiz küçədə, yaşayış binasının həyətinə aparan keçidin yanında saxlayır. Bir həftə sonra 346.5 üzrə 40 manat cərimə və 2 bal barədə bildiriş alır. Rövşən keçidi fotoya çəkir: səki onun üzərindən davam edir, sonunda şlaqbaum var və keçid yalnız iki binanın həyətinə aparır. Şikayətdə o, bu yerin yolayrıcı deyil, yanaşı ərazidən çıxış olduğunu göstərir. Belə sübutla şikayətin təmin edilməsi şansı yüksəkdir.

5 metr necə ölçülür?

Məsafə kəsişən yolun hərəkət hissəsinin kənarından ölçülür: avtomobilin tinə yaxın nöqtəsindən, adətən bamperindən, kəsişən küçənin yol örtüyünün başladığı xəttə, onun bordür xəttinin davamına qədər. Binanın küncü, işıq dirəyi və ya tindəki reklam lövhəsi ölçü nöqtəsi deyil.

Foto tinin arxasından, bucaq altında çəkiləndə perspektiv məsafəni real olduğundan qısa göstərə bilər. Ona görə fotoya yox, ölçüyə etibar edin. Hadisə yerində ölçü lenti ilə ölçün və prosesi videoya çəkin: lentin hər iki ucu və ölçü götürülən nöqtələr kadrda aydın görünsün.

Fərid 346.5 üzrə cərimə barədə bildiriş alır. Qərara əlavə edilmiş foto tinin arxasından çəkilib və avtomobil sanki kəsişmənin içindədir. Fotoda avtomobilin arxa bamperinin bərabərində işıq dirəyi görünür. Fərid dirəkdən kəsişən küçənin hərəkət hissəsinin kənarına qədər ölçür: 11 metr. Avtomobilin uzunluğu 4,5 metrdir, deməli, qabaq bamperdən tinə qədər 6,5 metr qalırdı. Fərid ölçünü videoya çəkir, şikayətə əlavə edir və qərarın əsasında duran tam foto və video materialın tələb edilməsini xahiş edir.

Mübahisəli hallar: şikayətdə nə işləyir, nə işləmir

İnzibati məsuliyyət təqsir əsasında yaranır və pozuntunun olduğu sübut edilməlidir. Praktikada isə şikayətin taleyini sizin təqdim etdiyiniz sübut həll edir.

Nasazlıq ucbatından məcburi dayanma qəsdən dayanma deyil, amma bu halda sürücü qəza işıq siqnalizasiyasını yandırmalı, qəza dayanma nişanını qoymalı və avtomobili oradan çıxarmaq üçün tədbir görməlidir. Bu addımlar atılmayıbsa, arqument zəifləyir.

«Cəmi bir dəqiqə idi», «başqa boş yer yox idi» və ya «hamı orada saxlayır» kimi etirazlar isə nəticə vermir: dayanma qadağası nə müddətdən, nə də başqalarının davranışından asılıdır.

Şikayət: addım-addım

1. Qərarın surətini aldığınız tarixi qeyd edin.
2. Qərardakı fotonu böyüdüb yoxlayın: qeydiyyat nişanı, marka, yer və kadrda kəsişmənin görünüb-görünməməsi.
3. Hadisə yerinə gedin, yolayrıcını və ya yan keçidi müxtəlif bucaqlardan çəkin.
4. Məsafəni ölçü lenti ilə ölçün və prosesi videoya çəkin.
5. Yan keçid həyətə və ya dayanacağa aparırsa, darvazanı, şlaqbaumu və səkinin davamını göstərən fotoları əlavə edin.
6. Şikayətdə qərarın əsasında duran tam foto və video materialın tələb edilməsini xahiş edin.
7. Şikayəti yuxarı orqana və ya məhkəməyə verin, sübutları əlavə edin.

Avtomobil evakuatorla aparılıbsa və şikayət təmin edilərsə, onun duracağa gətirilməsi və saxlanılması üçün ödənilmiş haqq qaytarılır. Ərizə həmin qərarı aldıqdan sonra 15 iş günü ərzində sənədlərlə birlikdə protokolu tərtib edən orqana verilir. Şikayətin quruluşunu DYP və kamera cəriməsindən şikayət yazısında izah etmişik.

Tez-tez verilən suallar

Tində cəmi bir dəqiqəlik dayandım. Bu da pozuntudur?

Bəli. 346.5 dayanmanı qadağan edir, qadağa isə qısa dayanmaya və sərnişinin minib-düşməsinə də aiddir.

Sükan arxasında idim, avtomobili tərk etməmişdim. Cərimə qanunidirmi?

Sürücünün avtomobildə olması cəriməni aradan qaldırmır. Qadağa dayanmanın özünə aiddir və sürücünün harada olmasından asılı deyil.

346.5 cəriməsinə görə vəsiqəni ala bilərlərmi?

Bu pozuntu 2 bal gətirir və bal digər pozuntuların balları ilə toplanır. İl ərzində cəm qanunla müəyyən edilmiş həddi keçəndə vəsiqədən məhrumetmə təhlükəsi yaranır.

Həyətdən çıxışın yanında dayanmaq tamamilə sərbəstdirmi?

Xeyr. Orada 346.5 tətbiq edilmir, amma avtomobil çıxışı bağlayırsa, səkinin üstündədirsə və ya nişanla qadağan olunmuş yerdədirsə, digər dayanma qaydaları pozula bilər.