Hüquqi terminİnsan hüquqları
Səmərəli hüquqi müdafiə vasitələri hüququ
Həmçinin: səmərəli hüquqi müdafiə hüququ
QISACA
Konvensiya ilə qorunan hüququ pozulan hər kəsin, pozuntunu rəsmi şəxs törətsə belə, dövlət orqanları qarşısında səmərəli müdafiə vasitəsinə malik olması.
Qanunvericilikdə tərifi
Bu Konvensiyada təsbit olunmuş hüquq və azadlıqları pozulan hər kəs, hətta bu pozulma rəsmi fəaliyyət göstərən şəxslər tərəfindən törədildikdə belə, dövlət orqanları qarşısında səmərəli hüquqi müdafiə vasitələrinə malikdir.
Sadə dildə izah
Səmərəli hüquqi müdafiə vasitələri hüququ dövlətin üzərinə öhdəlik qoyur: Konvensiya hüququnun pozulduğunu iddia edən şəxs bu iddianı milli səviyyədə, dövlət orqanları qarşısında qaldıra bilməlidir. Pozuntunu dövlət adından rəsmi fəaliyyət göstərən şəxsin törətməsi bu imkanı istisna etmir (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası, maddə 13). Müdafiə vasitəsi təkcə formal olaraq mövcud olmamalı, pozuntunu həqiqətən aradan qaldırmağa imkan verməlidir; «səmərəli» sözü məhz bunu ifadə edir.
Hüquq Avropa Məhkəməsinə müraciət sistemi ilə sıx bağlıdır: Məhkəmə şikayəti yalnız bütün daxili hüquq müdafiə vasitələri tükəndikdən sonra baxılmağa qəbul edə bilər (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası, maddə 35). Deməli, pozuntunu ilk növbədə milli orqanlar və məhkəmələr aradan qaldırmalıdır. Konstitusiya da hər kəsə dövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin hərəkət və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət etmək hüququ verir (Konstitusiya, maddə 60).
Mənbə: İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası (1, 4, 6 və 7 saylı Protokollarla), maddə 13