Qanunsuz hərəkətlər nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi

Qanunvericilikdə tərifi

Bu maddənin birinci hissəsində nəzərdə tutulmuş hallarda vurulmuş ziyan təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının vəzifəli şəxslərinin təqsirindən asılı olmayaraq tam həcmdə ödənilir.

Sadə dildə izah

Qanun dövlətin ziyanı ödədiyi halları sadalayır. Birinci qrup cinayət təqibi ilə bağlıdır: bəraət hökmü çıxarılmış şəxsin təqibi, habelə təqibinə Cinayət-Prosessual Məcəllədə göstərilən əsaslarla xitam verilmiş və ya vaxtında xitam verilməmiş şəxsin təqibi. İkinci qrup azadlığın qanunsuz məhdudlaşdırılmasıdır: qanunsuz həbs, tibbi və ya tərbiyə müəssisəsinə məcburi yerləşdirmə, qanuni əsas olmadan müddətdən artıq həbsdə saxlama. Bura qanunsuz prosessual məcburiyyət tədbirləri, əməliyyat-axtarış tədbirləri, habelə ictimai işlər, inzibati həbs və ya cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq edilməsi də aiddir (Qanunsuz hərəkətlər nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında Qanun, maddə 1).

Əsas xüsusiyyət ondadır ki, zərər çəkmiş şəxs konkret müstəntiqin və ya hakimin təqsirini sübut etməli deyil: ziyan vəzifəli şəxslərin təqsirindən asılı olmayaraq tam həcmdə ödənilir. Ödəniş dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına həyata keçirilir (Qanunsuz hərəkətlər nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında Qanun, maddə 6). Bundan əlavə, səhvə yol vermiş orqanlar həbsdə saxlanılmış və ya təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilmiş şəxsdən yazılı surətdə üzr istəməlidir (Qanunsuz hərəkətlər nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında Qanun, maddə 7).

Nümunə

Qanunsuz olaraq iki ay həbsdə saxlanılmış və sonra barəsində bəraət hökmü çıxarılmış şəxsə həmin dövrdə itirdiyi əmək haqqı və vəkilə ödədiyi məbləğ dövlət hesabına ödənilir.