Qanunsuz cəzalandırılmamaq

Qanunsuz cəzalandırılmamaq — qanunvericilikdə

1. Heç kəs törədildiyi zaman milli və ya beynəlxalq hüquqa görə cinayət sayılmayan hər hansı hərəkət və ya hərəkətsizliyə görə cinayət törətməkdə təqsirli hesab edilə bilməz. Habelə cinayət əməlinin törədildiyi zaman tətbiq edilməli olan cəzadan daha ağır cəza verilə bilməz.

Qanunsuz cəzalandırılmamaq nə deməkdir?

Qanunsuz cəzalandırılmamaq prinsipi cinayət hüququnun əsas təminatlarındandır: şəxs yalnız törədildiyi anda milli və ya beynəlxalq hüquqa görə cinayət olan əmələ görə təqsirli bilinə bilər, cəza da həmin vaxt tətbiq edilməli olan cəzadan ağır ola bilməz (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası, maddə 7). Dövlət bu qaydadan müharibə və fövqəladə hallarda belə geri çəkilə bilməz (Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası, maddə 15).

Milli qanunvericilikdə eyni qayda təsbit olunub: heç kəs törədildiyi zaman hüquq pozuntusu sayılmayan əmələ görə məsuliyyət daşımır, məsuliyyəti aradan qaldıran və ya yüngülləşdirən yeni qanun isə tətbiq edilir (Konstitusiya, maddə 71). Cinayət Məcəlləsinə görə əməlin cinayət sayılmasını aradan qaldıran və ya cəzanı yüngülləşdirən qanunun geriyə qüvvəsi var, cəzanı ağırlaşdıran qanunun isə geriyə qüvvəsi yoxdur (Cinayət Məcəlləsi, maddə 10).

Nümunə

Yeni qanunla cinayət kimi müəyyən edilmiş hərəkəti həmin qanun qüvvəyə minməzdən əvvəl etmiş şəxs bu əmələ görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilməz.