Özbaşınalıqdan müdafiə hüququ

Özbaşınalıqdan müdafiə hüququ — qanunvericilikdə tərifi

I. Hər kəsin dövlət orqanlarının ona münasibətdə özbaşınalığı istisna edən vicdanlı davranışına hüququ vardır.

II. Cinayət, habelə hakimiyyətdən sui-istifadə nəticəsində zərər çəkmiş şəxsin hüquqları qanunla qorunur. Zərər çəkmiş şəxsin ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsində iştirak etmək və ona vurulmuş zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır.

Özbaşınalıqdan müdafiə hüququ nə deməkdir?

Özbaşınalıqdan müdafiə hüququ dövlət orqanları ilə şəxs arasındakı münasibətin keyfiyyətinə aiddir: orqan şəxsə münasibətdə vicdanla, özbaşınalığa yol vermədən hərəkət etməlidir (Konstitusiya, maddə 68). Bu tələb dövlət orqanlarının yalnız Konstitusiya əsasında, qanunla müəyyən edilmiş qaydada və hüdudlarda fəaliyyət göstərə bilməsi qaydası ilə bağlıdır (Konstitusiya, maddə 71). Başqa sözlə, orqan şəxs barəsində qərarı qanunun verdiyi əsaslarla və hüdudlarda qəbul etməlidir.

Eyni maddə cinayətdən, habelə hakimiyyətdən sui-istifadədən zərər çəkmiş şəxsi də qoruyur: belə şəxs ədalət mühakiməsində iştirak edə və ona vurulmuş zərərin ödənilməsini tələb edə bilər (Konstitusiya, maddə 68). Dövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin qanuna zidd hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi ilə vurulmuş zərəri isə dövlət ödəyir; bu məsələ dövlətin mülki məsuliyyəti qaydasında həll olunur.