Məcburi əmək

Məcburi əmək — qanunvericilikdə tərifi

hədə-qorxu, zor tətbiq etməklə və ya zor tətbiq etmək hədəsi ilə, habelə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş xüsusi hallardan başqa şəxsin azadlığını məhdudlaşdırmaqla müəyyən işin yerinə yetirilməsinə (xidmətin göstərilməsinə) məcbur etmə – dörd ildən səkkiz ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Məcburi əmək nə deməkdir?

Məcburi əmək Cinayət Məcəlləsində şəxsiyyətin azadlığı əleyhinə cinayət kimi nəzərdə tutulub. Tərkib şəxsin iş görməyə və ya xidmət göstərməyə məcbur edilməsini və bunun hədə-qorxu, zor və ya qanunvericiliklə müəyyən edilmiş xüsusi hallardan başqa azadlığın məhdudlaşdırılması ilə həyata keçirilməsini tələb edir. Əsas tərkib dörd ildən səkkiz ilədək azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır; iki və ya daha çox şəxs, yetkinlik yaşına çatmayan barəsində və ya qulluq mövqeyindən istifadə edilməklə törədildikdə cəza ağırlaşır (Cinayət Məcəlləsi, maddə 144-2.2).

Əmək hüququnda da məcburi əmək qadağandır: zor işlətməklə və ya işdən çıxarılma, güzəşt və imtiyazlardan məhrumetmə hədəsi ilə işçini əmək funksiyasına daxil olmayan işi görməyə məcbur etmək olmaz. Hərbi və ya fövqəladə vəziyyətlə əlaqədar, habelə məhkəmə hökmlərinin icrası zamanı dövlət orqanlarının nəzarəti altında görülən işlərdə isə məcburi əməyə yol verilir (Əmək Məcəlləsi, maddə 17). Məcburi əmək həm də insan alverinin məqsədi olan istismar növlərindən biridir (Cinayət Məcəlləsi, maddə 144-1).

Nümunə

İşəgötürənin işçini otaqda bağlı saxlayaraq və döyməklə hədələyərək ondan iş tələb etməsi məcburi əmək əlamətlərini ehtiva edir.