İnsan alveri

İnsan alveri — qanunvericilikdə tərifi

İnsan alveri, yəni zor tətbiq etmək hədəsi ilə və ya zor tətbiq etməklə, hədə-qorxu və ya digər məcburetmə vasitələri ilə, oğurlama, dələduzluq, aldatma yolu ilə, təsir imkanlarından və ya zəiflik vəziyyətindən sui-istifadə etməklə, yaxud digər şəxsə nəzarət edən şəxsin razılığının alınması üçün maddi və sair nemətlər, imtiyazlar və ya güzəştlər verməklə və ya almaqla, şəxsin istismar edilməsi məqsədi iləcəlb edilməsi, əldə edilməsi, saxlanılması, gizlədilməsi, daşınması, verilməsi və ya qəbul edilməsi – beş ildən on ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

İnsan alveri nə deməkdir?

İnsan alverinin tərkibi üç elementdən ibarətdir: hərəkət (şəxsin cəlb edilməsi, əldə edilməsi, saxlanılması, gizlədilməsi, daşınması, verilməsi və ya qəbul edilməsi), üsul (zor, hədə-qorxu, oğurlama, aldatma, zəiflik vəziyyətindən sui-istifadə, nəzarət edən şəxsə nemət vermə) və məqsəd, yəni istismar. Maddənin qeydinə görə istismar məcburi əməyi, cinsi istismarı, köləliyi, orqanların qanunsuz götürülməsini, qadının surroqat ana kimi istifadəsini və cinayətkar fəaliyyətə cəlb etməni əhatə edir (Cinayət Məcəlləsi, maddə 144-1).

Əsas tərkib beş ildən on ilədək azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır, yetkinlik yaşına çatmayan barəsində, qurbanı dövlət sərhədindən keçirməklə və ya mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə cəza ağırlaşır (Cinayət Məcəlləsi, maddə 144-1.2). Yetkinlik yaşına çatmayanın istismar məqsədilə cəlb edilməsi göstərilən üsullar olmadan da insan alveri sayılır, zərərçəkmişin istismara razılığı isə cəzanı yüngülləşdirən hal kimi nəzərə alına bilməz (Cinayət Məcəlləsi, maddə 144-1).