Fövqəladə vəziyyət

Fövqəladə vəziyyət — qanunvericilikdə tərifi

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təbii fəlakətlər, epidemiyalar, epizootiyalar, böyük ekoloji və başqa qəzalar baş verdikdə, habelə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün pozulmasına, dövlətə qarşı qiyama və ya dövlət çevrilişinə yönəldilən hərəkətlər edildikdə, zorakılıqla müşayiət olunan kütləvi iğtişaşlar yarandıqda, vətəndaşların həyatı və təhlükəsizliyi, yaxud dövlət təsisatlarının normal fəaliyyəti üçün qorxu törədən digər münaqişələr meydana gəldikdə Azərbaycan Respublikasının ayrı-ayrı yerlərində fövqəladə vəziyyət tətbiq edir və bu barədə qəbul etdiyi fərmanı 24 saat müddətində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin təsdiqinə verir.

Fövqəladə vəziyyət nə deməkdir?

Fövqəladə vəziyyət ölkə daxilində yaranmış təhlükənin aradan qaldırılması üçün tətbiq edilən xüsusi hüquqi rejimdir. Konstitusiya onun əsaslarını iki qrupda göstərir: birincisi, təbii fəlakətlər, epidemiyalar, epizootiyalar və böyük qəzalar; ikincisi, ərazi bütövlüyünə və dövlət quruluşuna yönələn təhlükələr — qiyam və dövlət çevrilişinə yönəlmiş hərəkətlər, zorakı kütləvi iğtişaşlar, habelə vətəndaşların həyatı üçün qorxu törədən digər münaqişələr.

Fövqəladə vəziyyəti Prezident ölkənin ayrı-ayrı yerlərində tətbiq edir və fərmanı 24 saat müddətində Milli Məclisin təsdiqinə verir. Bu dövrdə hüquq və azadlıqların həyata keçirilməsi qismən və müvəqqəti məhdudlaşdırıla bilər (Konstitusiya, maddə 71), lakin yaşamaq hüququ kimi bəzi hüquqlar məhdudlaşdırıla bilməz (İnsan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında Konstitusiya Qanunu, maddə 2). Hərbi vəziyyətin əsasları isə xarici təhlükə ilə bağlıdır (Konstitusiya, maddə 111).

Nümunə

Ağır epidemiya yayılan rayonda Prezident fövqəladə vəziyyət tətbiq edir və bu barədə fərmanı 24 saat ərzində Milli Məclisin təsdiqinə verir.