Fraxt

Fraxt — qanunvericilikdə tərifi

128.1. Fraxtın həcmi tərəflərin razılaşması ilə müəyyənləşdirilir.

128.2. Yük gəmiyə dənizlə yük daşınması müqaviləsində nəzərdə tutulandan artıq miqdarda vurulduqda, fraxtın miqdarı müvafiq olaraq artırılır.

128.3. Gəmiyə dənizlə yük daşınması müqaviləsində nəzərdə tutulan yükün əvəzinə, daşınması üçün fraxtı daha yüksək olan digər yük vurulduqda, fraxt faktiki yüklənən yükün daşınmasına görə götürülür.

Fraxt nə deməkdir?

Fraxt dəniz yolu ilə yük daşınmasının qiymətidir. Dənizlə yük daşınması müqaviləsində daşıyıcı yükü təyinat limanına çatdırmağı, yükgöndərən, fraxtedən, yükalan və ya onların səlahiyyətləndirdiyi şəxs isə daşımanın dəyərini (fraxtı) ödəməyi öhdəsinə götürür (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 87.1). Fraxtın məbləği çarterdə mütləq göstərilməli olan şərtlərdəndir (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 90).

Fraxtın həcmi tərəflərin razılaşması ilə müəyyən edilir, lakin faktiki yükləmə ona təsir göstərir: yük nəzərdə tutulandan artıq vurulduqda fraxt müvafiq olaraq artırılır, faktiki yüklənmiş yükün fraxtı müqavilədəkindən az olduqda isə müqavilədə nəzərdə tutulmuş fraxt ödənilir (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 128.4). Fraxtedənə bütün gəmi verildikdə daşıyıcı onun tələbi ilə gəmini yük tam vurulmadan yola salsa da, fraxtı tam həcmdə almaq hüququnu saxlayır (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 103).

Nümunə

Çarterdə 100 ton taxılın daşınması razılaşdırıldığı halda gəmiyə 120 ton taxıl vurularsa, fraxtın miqdarı da müvafiq olaraq artırılır.