Konosament

Konosament — qanunvericilikdə tərifi

Dənizlə yük daşınması müqaviləsinin mövcudluğunu, yükün daşıyıcı tərəfindən qəbul edilməsini və vurulmasını təsdiqləyən və müqabilində daşıyıcının yükü təhvil vermək öhdəliyini üzərinə götürdüyü sənəd konosamentdir.

Konosament nə deməkdir?

Konosament üç funksiya daşıyır: daşıma müqaviləsinin mövcudluğunu sübut edir, yükün daşıyıcı tərəfindən qəbul edildiyini və gəmiyə vurulduğunu təsdiqləyir, müqabilində daşıyıcının yükü təhvil vermək öhdəliyini təsbit edir. O, yük daşınma üçün qəbul edildikdən sonra verilir (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 109.2) və daşıyıcının, yükgöndərənin, limanların adı, yükün adı və miqdarı, fraxt kimi məlumatları əks etdirir (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 111.1).

Konosament adlı (müəyyən yükalanın adına), orderli (yükgöndərənin və ya yükalanın göstərişinə) və təqdim edənə (adsız) ola bilər; adsız konosament sadə təqdim etməklə başqasına verilir (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 113). Vicdanla hərəkət edən üçüncü şəxsə verilmiş konosament üzrə daşıyıcı yükün təsvirinə zidd halı sübut edə bilməz (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 112.3). Bir neçə əsl nüsxə verildikdə birinci təqdim edilən nüsxə üzrə yük verildikdən sonra qalanları qüvvəsini itirir (Ticarət Gəmiçiliyi Məcəlləsi, maddə 114). Mülki Məcəllə konosamenti mala dair sərəncam sənədi olan əmtəə kağızı kimi tanıyır: onun sahibi yükə dair sərəncam vermək və daşıma başa çatdıqdan sonra yükü almaq hüququna malikdir (Mülki Məcəllə, maddə 828.8).

Nümunə

Yükü qəbul edən daşıyıcı yükgöndərənə orderli konosament verir; yükgöndərən onu alıcıya ötürür, alıcı isə təyinat limanında həmin sənədlə yükü təhvil alır.