Ov və balıq ovu: icazə, qadağan dövrlər və cərimələr

Payızda göl kənarında ördək ovu, yazda çay sahilində tilov bir çoxları üçün adi istirahətdir. Yoxlamaya düşəndə isə məlum olur ki, tüfəng əmisinin adına qeydiyyatdadır, balıq isə kürüləmə dövründə torla tutulub. Ov və balıq ovu qanunla ciddi tənzimlənir və qaydanı bilməmək məsuliyyətdən azad etmir.

Hansı qanunlar tənzimləyir və qaydanı harada tapmalı

Ov münasibətlərini «Ov haqqında» Qanun, balıq ovunu «Balıqçılıq haqqında» Qanun, ümumi prinsipləri isə «Heyvanlar aləmi haqqında» Qanun tənzimləyir. Qoruqlar və milli parklar üçün xüsusi rejim «Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında» Qanunla müəyyən edilir.

Konkret ov müddətləri, icazə verilən növlər, alətlər və tutma hədləri isə əsasən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin qərarları və müvafiq qaydalarla müəyyənləşir. Bu şərtlər ildən ilə və ərazidən əraziyə dəyişə bildiyi üçün ova çıxmazdan əvvəl nazirliyin rəsmi saytında (eco.gov.az) son elanlara, qanunların mətninə isə e-qanun.az-da baxın.

Heyvan ovu üçün hansı icazələr lazımdır

Ov etmək hüququ avtomatik yaranmır. Ov icazə sənədinə bağlıdır: icazə konkret ərazi, müddət və heyvan növü üçün verilir və ov zamanı üzərinizdə olmalıdır. Ov təsərrüfatının ərazisində ov edirsinizsə, həmin təsərrüfatın qaydaları və icazəsi də tələb olunur.

Ov tüfəngi odlu silahdır. Onu əldə etmək, saxlamaq və gəzdirmək üçün polisin icazəsi lazımdır və bu icazə şəxsə bağlıdır. Atanızın və ya dostunuzun adına qeydiyyatda olan tüfənglə ova çıxmaq ayrıca pozuntudur, silahı verən də məsuliyyətə cəlb oluna bilər. Tüfəngin evdə saxlanma şərtlərini ov tüfəngi və özünümüdafiə vasitələri üçün icazə yazısında izah etmişik.

Nəyi və harada ovlamaq olmaz

Bəzi qadağalar mövsümdən və icazədən asılı deyil:

• Qırmızı Kitaba daxil edilmiş nadir və nəsli kəsilməkdə olan heyvan və balıq növlərini heç bir halda ovlamaq olmaz;
• dövlət təbiət qoruqlarında ov qadağandır, milli parklarda və yasaqlıqlarda da ciddi məhdudiyyətlər var;
• mövsümdən kənar vaxtda, xüsusən heyvanların çoxalma dövründə ov qanunsuzdur;
• partlayıcı, zəhər, elektrik cərəyanı və qaydalarda sadalanan digər kütləvi məhv vasitələri ilə ov qadağandır.

Xəzərdə nərəkimilərin ovu uzun illərdir ciddi qadağa və məhdudiyyətlər altındadır. Qarmağa təsadüfən nərə düşərsə, onu dərhal suya qaytarmaq ən təhlükəsiz davranışdır.

Balıq ovu: kürüləmə dövrü, alətlər və yerlər

Tilov və qarmaqla istirahət məqsədli ov da qaydalara tabedir. Dörd məhdudiyyəti bilmək lazımdır:

• kürüləmə dövrü: balıqların kürü tökdüyü aylarda çaylarda, göllərdə və dəniz sahilinin müəyyən hissələrində ov məhdudlaşdırılır və ya tam dayandırılır, dəqiq tarixlər su hövzəsinə və növə görə dəyişir;
• alətlər: icazəsiz tor, elektrik cərəyanı ilə işləyən qurğular, partlayıcı və zəhərli maddələr qadağandır, torla sənaye ovu isə yalnız xüsusi icazə və kvota əsasında aparılır;
• yerlər: qoruqlarda ov qadağandır, şəxsi və ya icarəyə verilmiş gölməçələrdə sahibin razılığı lazımdır;
• ölçü və miqdar: qaydalar bəzi növlər üçün tutula biləcək balığın minimal ölçüsünü və miqdarını məhdudlaşdıra bilər, ona görə kiçik balığı suya qaytarın.

Pozuntuya görə məsuliyyət: üç pillə

Ov və balıq ovu qaydalarının pozulması eyni anda bir neçə nəticə doğura bilər:

1. İnzibati məsuliyyət — İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə cərimə, çox vaxt ov alətlərinin və ovlanmış heyvanın və ya balığın müsadirəsi ilə birlikdə. Məbləğ pozuntunun növünə görə fərqlənir, dəqiq rəqəmi e-qanun.az-da İXM-in mətnindən yoxlayın.
2. Ziyanın ödənilməsi — heyvanlar aləminə vurulmuş ziyan cərimədən ayrıca, hər ovlanmış heyvan və ya balıq üçün müəyyən edilmiş dərəcələrlə hesablanır. Nadir növlərdə bu məbləğ cərimədən qat-qat çox ola bilər.
3. Cinayət məsuliyyəti — qanunsuz ov böyük ziyana səbəb olduqda, qadağan üsullarla və ya xüsusi mühafizə olunan ərazidə törədildikdə, yaxud nadir növlərə qarşı yönəldikdə Cinayət Məcəlləsi ilə məsuliyyət yarana bilər.

Protokolla razı deyilsinizsə, inzibati xəta haqqında qərardan şikayət müddəti qərarın surətini aldığınız gündən 10 gündür. Şikayətin qaydasını inzibati xəta qərarından şikayət yazısında addım-addım izah etmişik.

İki həyat nümunəsi

Başqasının tüfəngi. Ramil payızda əmisinin tüfəngi ilə ördək ovuna çıxır; ov icazəsi yoxdur, tüfəng isə əmisinin adına qeydiyyatdadır. Yoxlama zamanı protokol tərtib edilir, tüfəng götürülür, vurulmuş 4 ördək müsadirə olunur. Ramil icazəsiz ova və başqasının silahından istifadəyə görə, əmisi isə silahı başqasına verdiyi üçün məsuliyyətə cəlb oluna bilər.

Kürüləmə dövründə tor. Samir yazda, kürüləmə dövründə Kür çayında torla balıq tutur. Yoxlama zamanı tor və 12 kq balıq götürülür. Qadağan dövrdə və qadağan alətlə ov olduğuna görə cərimədən başqa tutulmuş balıqlara görə ziyanın ödənilməsi də hesablanır. Tutulanların arasında qorunan növ olsaydı, iş cinayət müstəvisinə keçə bilərdi.

Tez-tez verilən suallar

Ov mövsümünün tarixlərini haradan öyrənim?

Tarixlər və icazə verilən növlər Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin qərarları ilə müəyyən edilir və nazirliyin rəsmi saytında elan olunur. Mövsüm növə və əraziyə görə fərqlənə bilər.

Qoruğun yaxınlığında ov etmək olarmı?

Qoruğun sərhədindən kənarda ov ümumi qaydalarla aparılır, amma bəzi qoruqların ətrafında mühafizə zonası müəyyən edilir və orada da məhdudiyyətlər ola bilər. Sərhədi dəqiq bilmirsinizsə, həmin ərazidə ov etməyin.

Tutduğum balığı satmaq olarmı?

Həvəskar ov şəxsi ehtiyac üçündür; tutulmuş balığın satışı sahibkarlıq fəaliyyəti sayıla və ayrıca tələblərə tabe ola bilər. Qorunan növlərin, xüsusən nərəkimilərin və onların kürüsünün sənədsiz satışı isə ciddi məsuliyyət doğurur.

Yoxlama zamanı protokola imza atmalıyammı?

İmza pozuntu ilə razılaşmaq demək deyil, protokolla tanış olduğunuzu təsdiqləyir. Razı deyilsinizsə, etirazınızı elə protokolda yazın və surətini götürün.