Özünü və qohumlarını ifşa etməkdə sərbəstlik

Qanunvericilikdə tərifi

Heç kəs şəxsən özünün və yaxın qohumlarının əleyhinə ifadə verməyə məcbur edilə bilməz və buna görə hər hansı təqibə məruz qala bilməz.

Sadə dildə izah

Özünü və qohumlarını ifşa etməkdə sərbəstlik prinsipi cinayət prosesində ifadə verməyə məcburetmənin qarşısını alır. İbtidai araşdırma və ya məhkəmə baxışı zamanı özünü, yaxud yaxın qohumlarını cinayət törətməkdə ifşa edən məlumat verməsi təklif olunan şəxs mənfi hüquqi nəticədən qorxmadan ifadə verməkdən imtina edə bilər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 20.2). Yaxın qohumların dairəsi qanunla müəyyən edilib: valideynlər, uşaqlar, ər-arvad, doğma və ögey bacı-qardaşlar, baba-nənələr, nəvələr, övladlığa götürənlər və götürülənlər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 7.0.32).

Prinsip prosesin müxtəlif iştirakçılarına aiddir: təqsirləndirilən şəxs özünə və yaxın qohumlarına qarşı ifadə verməmək və ümumiyyətlə ifadə verməkdən imtina etmək hüququna malikdir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 91.5.10), şahid isə özünə və yaxın qohumlarına qarşı ifadə verməkdən imtina edə bilər (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 95.6.4). Tutulmuş şəxsə bu hüquq tutulmadan dərhal sonra izah edilməlidir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 153.2.1).