Normativ hüquqi aktların məkana və şəxslərə görə qüvvəsi

Qanunvericilikdə tərifi

88.1. Normativ hüquqi aktlar Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində məcburi qüvvəyə malikdir.

88.2. Normativ hüquqi aktların qüvvəsi, qanunla və ya Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına və hüquqi şəxslərə, habelə Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan əcnəbi vətəndaşlara və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə şamil edilir.

Sadə dildə izah

Məkana görə qüvvə aktın hansı ərazidə, şəxslərə görə qüvvə isə kimlərə tətbiq edildiyini göstərir. Ümumi qayda ərazi prinsipinə əsaslanır: normativ akt ölkənin bütün ərazisində məcburidir və vətəndaşlarla, hüquqi şəxslərlə yanaşı ölkədə olan əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə də şamil edilir. Şəxslərə görə qüvvədən istisnalar yalnız qanunla və ya Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə nəzərdə tutula bilər.

Ərazi baxımından xüsusi qaydalar da var. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, qanunları, Prezidentin fərmanları və Nazirlər Kabinetinin qərarları Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində də məcburidir (Konstitusiya, maddə 134), orada həmçinin muxtar respublikanın Konstitusiyası, qanunları və Nazirlər Kabinetinin qərarları hüquqi qüvvəyə malikdir (Konstitusiya, maddə 148). Ələt azad iqtisadi zonasının fəaliyyəti ilə bağlı qəbul edilmiş aktlar isə azad zona daxilində məcburi hüquqi qüvvəyə malikdir (Normativ hüquqi aktlar haqqında Konstitusiya Qanunu, maddə 5.4).